Sjokoladecookies med aprikos

20/12/2014

Det blir jul i år og, sjølv om vi ikkje akkurat er i rute.

I år er eg skikkeleg bakpå, har ikkje meir enn to slag kaker i boks. Så eg måtte finne nokre enkle ting eg kunne lage fort og gale som gir familien kjensla av jul tilbake.

Ein treng nemleg ikkje gjere ting så komplisert. Det viktigaste med jula er trass alt å kose seg. Invitere vennar og familie innom på enkel servering, lage noko enkelt, men smakfullt til dessert, og kanskje gi bort noko av det du har laga sjølv. Folk har jo alt dei treng, og det dei treng det skaffar dei seg sjølve. Då kan gåvene like gjerne vere spiselege, som til dømes desse gode sjokoladekjeksa. Eller cookies, som ungdommane og kjeksfabrikantane kallar dei. Det å få ein boks med deilige heimelaga kjeks er den beste gåva, syns eg.

Desse er intenst søte og rike på sjokoladesmak, og då vert den friske smaken av aprikos ein god smaksmessig variasjon. Har du mjukt smør ståande på benken så går desse overraskande fort å lage. Lag deigen den eine kvelden, så kan du steike kjeksa dagen etter. Eller når gjestane ringer på, for den del. Skjer av så mange skiver som du vil servere, og imponer med sylfersk bakst.

IMG_6101

160 g mjukt smør

2 dl demerarasukker

200 g vanleg kvitt sukker

2 egg

240 g kveitemjøl

100 g kakao

2 ts natron

200 g hakka mørk sjokolade

200 g hakka kvit sjokolade

100 g hakka tørka aprikosar

Set omnen på 175 grader.

Ta unna litt kvit sjokolade, og grovhakk resten saman med den mørke sjokoladen. Bland mjøl, kakao, natron, aprikos og hakka sjokolade i ein bolle. Pisk smør og sukker lyst og luftig. Rør inn egga eit og eit, og vend til slutt inn kveitemjølblandinga. Form det til ein deigrull. La rullen kvile i kjøleskapet i ein times tid.

Skjer rullen i skiver, og legg skivene på eit steikebrett med bakepapir på. La kakene steike i omnen på 175 grader i ca. 10 minutt. Når kakene er heilt kalde kan du smelte litt kvit sjokolade og ringle over til pynt, om du vil.

IMG_6191

Mine julegåvetips

07/12/2014

Oppigjennom åra har eg laga mange oppskrifter på ting du kan lage og gje i julegåve til vennar og kjende. Eit av dei søkeorda som eg får aller flest søketreff på i bloggen er faktisk spiselige julegaver.

Her har eg ikkje berre tatt med det spiselege, men også andre tips til ting du kan lage med enkle midlar. Eg har samla lenkene på pinterest, då er det enkelt å klikke seg gjennom tipsa og sjå om det er noko der som er aktuelt for deg. Kos deg i førjulstida! :)

trøflar

Julehuset

07/12/2014

Pepparkakehus høyrer alltid med til vår jul, sjølv no etter at borna mine har blitt store. Det er viktig å ha ein god deig som er lett å jobbe med, og som rekk til eit hus, mange store hjarte og endå nokre figurar som kan illudere dei som bur i det fine huset.

Det finst mange pepparkakeoppskrifter, og resultatet kan variere. Eg har gode erfaringar med deigen under, der ein kokar opp sukker, smør og sirup. I nokre oppskrifter har ein også i fløyten når ein kokar det heile opp, då tek kolninga lenger tid. Når ein kokar opp smør, sirup og sukker vert sukkerkorna løyst opp godt. Eg har prøvd deigar der smør og sukker er rørt kvitt. Då vert steikeflata meir ujamn, og ein ”ser” spora etter sukkeret. Uansett lønner det seg å lage deigen dagen før ein skal bake. Då rekk den å bli kald og fin, og ”sette seg”, slik at den er lett å jobbe med.

Pyntinga av huset foregår etter alle kunstens reglar. Vi limar huset i hop på den ”farlege” måten, med smelta sukker. Det gjer det meir stabilt, syns eg.

Huset har søte småruta vindauge, dei lagar eg med gamaldagse bringebærdrops, som eg knuser og legg i opningar i deigen. Når eg steiker kakene smeltar bringebærdropsa og lagar fine, gyldne karamellglas.

Du kan også bruke sitrondrops, men drops med kunstige søtningsstoff kan ikkje brukast. Kamferdrops fungerer til nød, men dei karamelliserer ikkje så lett som fruktdropsa. Sprossene er lagde av tynne deigpølser som er lagt i kryss.

Utfordringa med å lage pepparkakehus er at ein gjer det berre ein gong i året. Det gjer at ein ikkje alltid huskar frå år til år kva som er lurt og kva som ikkje er lurt. Eg har brukt å ha same storleik på tak og vegg, og gløymer for kvart år at det er lurt å ha taket litt kortare og litt breiare. I år har vi kjøpt oss feriehus i Sverige, så eg kom på den geniale idéen å lage eit hus som likna på det. Det klarte eg nesten, det vart litt høgt, men elles ganske like, gult og fint. Eg måtte ha doble takplater sidan huset har mansardtak, det var ei lita utfordring, men det gjekk bra.

Eg har funne såkalla dropsmatter som eg kjevlar ut husdelane og kakene på. Det gjer heile operasjonen utruleg enkel, ved at eg slepp å flytte delane frå der eg kjevlar dei ut til steikebrettet. Dropsmattene går rett i omnen som bakepapir. Eg brukar også mykje mindre mjøl når eg bakar ut, så og seie ingenting, faktisk. Når du unngår å ”mette” deigen med mjøl smakar kakene betre, syns eg. Du kan også bruke tynne silikonmatter, men dei er ikkje så lette å bake på. Dropsmattene får du tak i hos til dømes Panduro og andre hobbybutikkar. Dei er også å finne i nettbutikkar som spesialiserer seg på baking, og i proffe kokkebutikkar som Culina.

IMG_6092Pepparkakedeig

300 g meierismør

2 dl sirup, eg brukar mørk

4 dl sukker

2 dl kremfløyte

1 ts nellik

1 ts malt ingefær

1/2 ts peppar

4 ts kanel

2 ts bakepulver

900 g kveitemjøl

Bland smør, sirup og sukker i ei tjukkbotna gryte. Varm opp til sukkeret er heilt smelta, altså rundt kokepunktet. Ta gryta av plata og la blandinga kolne litt. Rør i fløyten. Sikt i krydder, bakepulver og mesteparten av mjølet. Rør alt i hop til ein jamn deig. La deigen stå kaldt til neste dag.

Del deigen opp i passe bitar, ca. 400 g deig er nok til eit fullt brett. La dei bitane du ikkje jobbar med ligge i kjøleskapet. Elt deigen i litt mjøl på bordet og kjevle den til den er ca. 3 mm tjukk. Å få ein jamnt tjukk deig er viktig. Då sikrar du at dropsa smeltar fort nok, og er ferdige samtidig med sjølve kaka. Du unngår og at nokre kaker på brettet vert ferdige før dei andre, det kan skje om deigen er tynn nokre plassar og tjukk andre plassar.

Lag ein mal, til dømes av overhead-plast eller ofre ei plastmappe. Du kan også bruke bakepapir. Skjer ut malar som er så store som du vil ha dei, du treng to sideveggar, to gavlar og to takplater. Mål opp at takplata går litt utanfor veggen, og at veggen på gavlen (før den skrår inn) er like høg som langveggen.

Legg malane på deigen, og skjer dei ut med ein skarp kniv eller eit pizzahjul. Pass på at du ikkje skjer igjennom bakepapiret eller silikonmatta du brukar. Stikk ut vindauge med det du måtte ha. Vi har brukt sirupsnippformer på høgkant til gavlvindauge, det vart kjempefint. På langsida brukar eg loket til eit norgesglas, for i svenskehuset er det vindauget boga. Ei tom fyrstikkeske er også fin storleik til å stikke ut vindauge med.

Pirk ut deigen inne i vindauga. Legg eventuelt på sprosser, og dryss knust drops i opningane. Pass på at du ikkje får knust drops på sjølve deigen, det brenn seg og ser ikkje så fint ut. Steik delane i omnen på 175 ° C i ca. 10 minutt.

Smelt 3 dl sukker på middels sterk varme i ei steikepanne. Rør innimellom så varmen fordeler seg og sukkeret smeltar jamt.

IMG_6081Dypp den eine gavlen i sukkeret og la det drype av. Sett den tett inntil den eine langveggen. Dypp den andre langveggen, og sett den inntil gavlen. Dypp begge sider av den siste gavlen i same runde, og dytt den mellom dei to langveggane. Dypp til slutt den eine takplata, og dytt den saman med den andre. Legg taket på huset medan det framleis er litt bevegeleg. Fyll eventuelt på med meir smelta sukker frå ei tresleiv for å lime taket fast ordentleg.

Eg brukar også ei stor stjerne som eg stikk ut ei mindre stjerne i. Desse får og dropsfyll i opninga. Så stikk eg ut eit hol til sløyfeband med tuppen på ein epleutstikkar. Har epleutstikkaren sagtaggar kan du også gjere det etter at kaka er steikt, i tilfelle du gløymde sløyfeholet før steikinga. Har du hjarteformer kan du gjere det same med dei. Slike fine pynta kaker kan du gi bort i julegåve til dei som har alt, pent innpakka.

Lag glasur av tre eggekviter (stor porsjon!) og ein pakke melis. Pisk eggekviten stiv. Ha i melisen litt og litt medan du fortsatt piskar. Blir den for tjukk kan du spe den litt med litt sitronsaft eller vatn. Dette blir på ein måte ein marengsmasse. Den er mykje meir stiv og lett å handtere enn ein vanleg melisglasur med vatn eller flytande eggekvite.

Eg har glasuren i ein eingongssprutepose som eg kan klippe tuppen av. Tre posen nedi eit litermål, brett den utover kanten. Då kan du lett fylle glasuren i posen. Har ikkje posen glidelås så knyt den igjen. Klipp eit bittelite hol i eine hjørnet. Det viktigaste er at glasuren berre kjem ut der den skal nemleg gjennom det vesle holet.

Lykke til med pepparkakebaksten!

Her finn du lenker til tidlegare julehus som vi har laga.

Sabayonnegratinerte blåbær

24/11/2014

Å, får vi dessert! Ja, dei er ikkje så bortskjemte desse tenåringane. Dessert har vi berre av og til. Denne er superenkel, men den må ferdigstillast medan sausen vert skrapa av tallerknane. Eg lagar ein sabayonne, ein slags eggedosis som eg brukar til å gratinere bær med. Superenkelt!

IMG_6064Sabayonnegratinerte blåbær

Ca. 75 g bær per person

1 ts honning per person

2 dl kvitvin

2 egg

4 ss sukker

Før middagen:

Ha kvitvinen i ei lita gryte, og kok opp. La den koke til litt under halv mengde, du skal ha att ca. 0,8 dl vinsirup. Dette kan du gjere i god tid.

Legg bæra i små eldfaste former. Ringle over ei teskei honning i kvar form. Når du tek paien ut av omnen slår du omnen av, og set inn formene. La dei stå for å falle saman medan middagen vert spist.

Når hovudretten er servert: Ta formene ut av omnen. Set grillen i steikeovnen på full pinne, oppunder 250 grader. Ha egg og sukker i ein bolle, og pisk det stivt. Pisk inn den avkjølte vinsirupen til slutt. Hell eggedosisen i formene, og bak dei i omnen i 1-2 minutt. Stå og sjå på, dette går fort. Server desserten varm.

Kjøt med saus

21/11/2014

Eg er lei meg for den kjedelege overskrifta, men her er greia: Eg har fått to barn, no er begge tenåringar, og når dei spør om kva vi skal ha til middag er dette den beste måten å gjere dei lykkelege på; ved å svare kjøt med saus.

At dei ikkje ville bli vegetarianarar visste eg tidleg. Dessutan har eg skjemt dei bort ved å servere store, saftige kjøtstykke skorne i skiver med saus basert på fløte eller creme fraiche. Dei har aldri fått kjensla av at at kjøt er komplisert eller dyrt. Kjøt er noko ein krydrar, puttar i omnen og så lagar det seg sjølv meir eller mindre. Skal dei imponere kjæresten steiker dei biff, og til bursdagane er desse store krydra kjøtstykka det viktigaste ønsket å oppfylle.

Og viss eg kan ta livet av ei myte så er det nettopp denne, at det å steike kjøt er vanskeleg. Det er faktisk veldig lett, og det blir endå lettare viss du har eit steiketermometer å hjelpe deg med. Med svinekjøt treng du ikkje det, der må du berre bestemme deg for om du vil ha det saftig eller fillete (som fillegris/pulled pork). Vil du ha det saftig må du ikkje bruke for lang tid, vil du ha det mørt og fillete kan du bortimot steike det så lenge du vil, berre du har ein god saus å vende det i til slutt.

Mange spør meg om eg ikkje skal bruke sous vide når eg lagar slik mat. Men eg har aldri forstått poenget med å fylle opp kjøkenet med endå fleire dingsar når eg har ein heilt strålande fin steikeomn som eg kan bruke til dette.

I dag har eg marinert og steikt ei svinesteik utan svor og feitt i steikepose. Steikepose er ei genial innretning som toler steikeovnsvarme og som tek vare på alt det gode søet som kjem av kjøtet når det vert steikt med krydder og væske. Søet vert sjølvsagt ein fantasisk saus, berre du blandar det med creme fraiche, og smakar til med noko som har litt sødme. Rognebærgelé er ein vinnar hos meg, men du kan også til dømes bruke honning, brunost, plommer eller solbærsaft.

Til kjøtet lagde eg ein slags grateng eller pai med det eg hadde i kjøleskapet etter siste handleraptus, nemleg squash og purre. Eg konstaterer at eg handlar grønsaker meir etter estetikk enn etter behov. Eg kjøper dei grønsakene som er pene akkurat i dag. Og så finn eg (vonaleg) på noko å bruke dei til når eg kjem heim.

IMG_6059Marinert svinesteik

1,5-2 kg svinesteik utan svor og feittrand

2 dl raudvin

3 fedd kvitløk

1 ts tørka timian

2 ts tørka persille

2 ts salt

½ ts malt peppar

Legg svinesteika i posen saman med kvitløksfedda, som du kan bruke heile eller knust alt etter kor ”eksplosiv” du vil ha kvitløkssmaken. Knuste fedd gir meir smak. Bland saman raudvin og krydder, og slå det i posen. Lukk posen med eit av klipsa som følgjer med, fjern lufta i posen, men set klipsen litt lenger ut, slik at lufta som dannar seg i posen har plass til å utvide seg. Legg det heile i ei eldfast form. Dette kan du gjere kvelden før servering. La steika kvile kaldt til nokre timar før servering.

Set steikeomnen på 180 grader. La steika stå i omnen i ca. 2-2,5 timar. La den kvile litt før du tek den ut av posen. Legg den på eit fat. Sil innhaldet i posen over i ei gryte, og ha i eit beger creme fraiche. La det koke nokre minutt. Smak til med salt, peppar og noko søtt. Blir fargen for kjedeleg kan du ha i litt sukkerkulør. Smakar den for lite kan du vere litt vill og gal, og ha i litt tomatpuré eller ein liten klunk med lake av sylteagurk.

IMG_6051Purre- og squashpai med fetaost

To purrar

To squash

Ein pakke frossen spinat

200 g fetaost

6 egg

2 dl kremfløte

Ein bunt persille

2-3 blad salvie

salt og peppar

Set omnen på 180 grader. Skjer purren tynt, og fres det i olje i eit gryte med salt, peppar og 2-3 finhakka salvieblad til det har falt saman og blitt blankt og mørt. Skjer squashen i tynne skiver, salt dei lett og legg til side. La spinaten tine i eit såld slik at vatnet renn av.

IMG_6056Ha purren i ei eldfast form. Fordel spinaten over purren. Finhakk persillen, og dryss over. Hald tilbake litt til pynt. Legg squashen som takstein over det heile.

Ha egg, fløte og halvparten av osten i eit litermål, og køyr det glatt med stavmiksar. Slå det over grønsakene. Smuldre over fetaost, og bak gratengen i 30 minutt, til den er gyllen og fin, og grønsakene er møre.

Server kjøtet skore i tynne skiver med saus, purre- og squashpai og ein frisk salat.

Faktorenes orden – laks med pestobakte poteter og brokkolikrem

16/11/2014

Faktorenes orden er likegyldig, lærte mattelæraren min meg. Med tida kan eg lært at den påstanden ikkje gjeld på kjøkkenet.

Når ein lagar mat er faktorenes orden slett ikkje likegyldig. Å gjere ting i feil rekkefølge lagar meirarbeid, ekstra oppvask og alt tek lengre tid. Å gjere ting i rett rekkefølge gjer at ting flyt, og ein jobbar meir effektivt.

Middagen i dag er eit døme på det. Her kan ein ikkje utan vidare bytte om på oppgåvene, då går det i ball, ein må vaske steikepanna to gongar, og alt blir ikkje ferdig til same tid. Men følgjer du instruksane mine så blir det perfekt, det kan eg love.

Eg serverer laks med brokkolikrem, rista brokkolibukettar, mandeldryss og poteter bakt med raud pesto og honning. Som så ofte når ein skal ha med poteter må ein byrje med dei. Eg vender potetene i blandinga med raud pesto og honning før dei får bake i omnen. Deretter ristar eg mandlane, dei treng tørr panne, så då kan eg ikkje steike noko i panna først. Så steiker eg brokkolien, for eg vil ikkje at den skal ta smak av laksen, som dermed må kome til slutt.

IMG_6008Bakte poteter med raud pesto og honning

800 g små poteter

2 ss raud pesto

1 ts honning

Sett steikeomnen på 210 grader med varmluft.

Rør saman pesto og honning i ei vid skål. Ha potetene i, og vend dei rundt så dei er godt dekte med pestoblandinga. Hell dei i ei eldfast form, og bak dei på 210 grader i 35-40 minutt til dei er møre.

Rista mandlar

Varm opp ei tørr steikepanne på godt varm plate. Legg i 2-3 ss mandelflak, og rist dei til dei får ein fin gyllen farge. Hell av på ein asjett, og sett til side.

IMG_6018Brokkolikrem

Ein stor brokkoli

Ein pakke kremfløte

Ei snau ts salt

Nykverna peppar

Eit kryddermål muskat

Smør til steiking

Skjer bukettane av brokkolien, dei skal ikkje ha meir enn 1 cm stilk. Vert dei store, så bryt dei frå kvarandre. Legg til side.

Skrell dei nederste 5-6 centimetrane av stilken som du står att med. Bruk ein skrellar eller ein liten, skarp kniv. Skjer stilken i tynne skiver frå topp til tå. Ha alt i ei gryte saman med fløte og krydder, og la det koke til stilken er mør og fløten har tjukna, ca. 15 minutt. Køyr det heile glatt med stavmiksar.

Medan brokkolistilken kokar steiker du dei små bukettane i smør til dei har fått farge og er møre, men ikkje blaute. Dryss på litt salt og peppar, og hell over på ein asjett. Kryst over litt sitron og sett til side.

IMG_6025Smørsteikt laks

200 g laks per person

Smør til steiking

Salt og peppar

Smelt smøret i varm steikepanne. Salte og pepre laksestykka. Legg laksestykka i godt varm panne, og la dei bli gylne på eine sida. Hell brokkolikremen i ei eldfast form, og legg laksestykka opp i kremen. Du treng ikkje steike andre sida av fisken, den vert gjennomvarm av kremen. Dryss over brokkolibukettane, og sett forma i omnen saman med potetene dei siste fem minutta før du dekker på bordet.

Server laksen med brokkolikrem, brokkolibukettar og dei pestobakte potetene til. Dryss litt rista mandelflak over før servering.

Islandskake

09/11/2014

Når ein har fest er det staseleg å servere ei god kake til dessert. Første gongen eg fekk servert Islandskake så vart eg reint euforisk, så god var den. Den er ei bombe, så du treng ikkje så stort stykke, men det stykket du et er tilgjengjeld knallgodt. Viss du vil lage ei lettare (og raskare) utgåve av kaka kan du bytte ut smørkremen med vaniljekrem. Slik gjer du det:

IMG_5989Islandskake

6 eggekviter

3 dl sukker

½ ts salt

1 ts søtleg eddik

3 dl kokosmasse

75 g kokesjokolade – grovhakka

1 ss potetmjøl

½ ts bakepulver

Fyll:

6 eggeplommer

1 ¼ dl kremfløyte

150 gram sukker

1 ts maisennamjøl

2 ts ekte vaniljesukker

150 gram smør (skal piskast inn til slutt)

200 g svisker

3-4 dl vatn

Til pynt:

3 dl kremfløte

Ein pose daimkuler

Litt nøtter, eg brukte macadamia-nøtter

IMG_5987Set omnen på 175 grader.

Pisk eggekvitene med salt og eddik, ha i sukkeret litt og litt, og pisk vidare til du har ein seig og fin marengsmasse. Vend inn kokosmasse, hakka sjokolade, potetmjøl og bakepulver.

Ha deigen i ei rund springform, eg brukte ei som var 24 cm i diameter. Legg matpapir over botnen før du set ringen på forma. Steik kaka nederst i omnen på 175°C i 45 min. La kaka bli heilt kald, gjerne i forma, før du legg kremen på.

Lag smørkremfyllet ved å blande eggeplommer, fløyte, sukker og vaniljesukker i ei panne og varm det sakte opp. Dette må varmast godt opp, nesten til kokepunktet ei lang stund. Rør heile tida. Ikkje gjer denne prosessen for fort, då vert fyllet ikkje stivt. Du ser at det tjuknar etter kvart. Ta det av varmen når eggeblandinga er ferdig, og set den kaldt. La eggeblandinga kolne heilt før du piskar i smøret.

Kok sviskene i fem minutt, ta dei av plata og la dei stå i vatnet til dei har blitt godt bløytte. Dei skal vere så mjuke at du kan klemme dei flate. La dei renne av. (Kokevatnet er godt å drikke.)

Smør fyllet på den heilt avkjølte kakebotnen. Legg sviskene oppi smørkremfyllet. Pisk krem, og brei over kaka. Dryss på daimkuler og hakka nøtter.

Andebryst med plommesaus og dobbeltbakte poteter

08/11/2014

Å kose seg med vener og god mat blir berre viktigare dess mørkare og våtare det vert ute. Vi har invitert til festmiddag, og her er menyen. Eg elskar andebryst, og eg tek det alltid med heim når eg er i utlandet. Sist storejenta var ute og reiste forsto eg at eg har oppdrege henne godt, ho kom heim frå reise med fire andebryst i kofferten. Betre gåve får eg ikkje.

Får du ikkje tak i andebryst kan du lage denne oppskrifta med enten kyllingbryst eller kalkunbryst. Juster steiketida etter kor tjukt kjøtstykket du brukar er. Sausen eg lagar i dag har eg laga i mange år. Eg lærte den av Arne Brimi, og den er veldig enkel, samtidig som den smakar heilt fantastisk. Først for kort tid sidan lærte eg at den (eller iallfall startpunktet på sausen) har eit ”pent” fransk namn, gastrique. Du lagar den ved å smelte sukker i panna, og så koke ut med raudvinseddik, eller viss du vil ha den litt mildare, raudvin. Så let du den koke vidare med litt kraft, slik at den får ein deilig kjøtsmak. Eg supplerer også med sjalottløk og plommer.

Til andebrysta serverer eg dobbeltbakte poteter og bakte grønsaker. Grønsakene kan variere etter kva du har i kjøleskapet, finn i butikken eller hentar i hagen. I dag brukte eg paprika, søtpotet, fenikkel, sjalottløk og purre. Bytt gjerne ut med det du har. Men det er uansett smart å byrje med potetene. Eg brukte mandelpoteter, men her kan du bruke alle poteter med tynt skal. Bak dei først, knus dei, krydre og bak på nytt, enkelt og godt når ein har god tid.

IMG_5970

Dobbeltbakte poteter

To-tre melne poteter per person

Olivenolje

Timian, salt og peppar

Sett steikeovnen på 200 grader. Legg vaska poteter i ei form, og bak dei i ein snau time, alt etter storleik. Ta dei ut og legg dei på eit olja steikebrett. Trykk dei nesten flate med ein potetstappar eller liknande. Ringle over litt god olivenolje, og dryss på salt, peppar og litt timian. Bak potetene i 20 minutt på 200 grader til dei er sprø og gylne. Potetene serverer eg med ein klatt avokadoaioli, som eg lagar superenkelt slik:

Avokadoaioli

Ein avokado

1 dl majones

3 fedd kvitløk

Sitronsaft, salt og peppar

Ha avokado, majones og kvitløk i ein blender. Køyr det glatt. Smak til med sitronsaft, salt og peppar. Er den for skarp, så rund av med litt honning. IMG_5978

Bakte grønsaker

Ein purre

To søtpoteter

Fire paprika

Ein pose sjalottløk (minus den du treng til sausen)

Ein stor fenikkel

Søt chilisaus

Olje, salt, peppar

Rens grønsakene, og del dei i passe store bitar. Ha dei i ein romsleg bolle, og ringle over olivenolje, salt, peppar og 3-4 ss søt chilisaus. Vend grønsakene i dette, og ha dei over i ei eldfast form. La dei bake på 200 grader i ca. ein time. IMG_5967

Andebryst

Ca. 150 g andebryst per person

2 ss olje

Snitt skinnsida på andebrysta på skrå ned til (men ikkje i gjennom) kjøtet med ein sylkvass kniv. Den enkle måten å gjere dette på er å legge dei oppå ein asjett, då kjem du til med kniven samtidig som du har betre kontroll på kor djupt du kuttar. Salte og pepre andebrysta godt. La dei ligge litt.

Varm opp oljen i ei romsleg steikepanne på høg varme. Legg i andebrysta, og la dei steike på høg varme til skinnet er sprøtt og lysebrunt. Ta ut brysta og legg dei til side, gjerne over i eit eldfast fat.

Hell av feittet som er i steikepanna, men ikkje vask panna, berre tørk av kanten der du har helt av slik at det ikkje kjem feitt på kokeplata. IMG_5982

Plommesaus til and

2-3 ss sukker

3 dl raudvin

3 dl kraft eller utspedd fond

Ein finhakka sjalottlauk

To store utsteina plommer, skorne i terningar

Salt og peppar

Smelt sukkeret i steikepanna som du steikte andebrysta i. Når det er blitt lysebrunt dreg du steikepanna til side og slår ned temperaturen på plata. Slå på vinen, og la det koke medan du rører godt slik at sukkeret har smelta heilt i vinen. Ha steikepanna på plata igjen, og slå på kraft. Ha i løken, og la det heile koke i ti-femten minutt. Smak på sausen, og tilsett salt og peppar til den er balansert og god. Ha sausen over i ei lita gryte, og ha i 2 ss av andefeittet. Køyr den glatt med stavmiksar. Ha i plommene, og la den koke fem minutt til, slik at plommene er møre. Smak til på nytt med salt og peppar.

La andebrysta stå i ovnen saman med grønsakene dei siste femten-tjue minutta, gjerne med eit steiketermometer i. Ta andebrysta ut når kjernetemperaturen er ca. 58 grader.

La dei kvile på benken i ca. ti minutt før du skjer dei i fine skiver, og serverer dei med bakte grønsaker, dobbeltbakte poteter og plommesaus.

Meir tilbehør: Bakt graskar og smørsteikt squash

02/11/2014

No finn du graskar i butikkane, sjå om du finn dei flotte, kremgule flaskegraskara. Dei er lette å bruke i mat, i dag har eg bakt dei i tynne skiver med salvie, smør og brunt sukker. Graskar har så lite eigensmak at den lett tek opp i seg den smaken du tillagar den med. Denne retten kan du også lage med søtpotet eller andre typar graskar. Slik gjer du det:

IMG_5965Bakt flaskegraskar

Eit flaskegraskar

1 ss brunt sukker

1,5 ts salt

Tre-fire drag med pepparkvern

4-5 salvieblad

2 ss smør

Sett steikeovnen på 180 grader med varmluft.

Skrell flaskegraskaret, og del det i tynne skiver. Finhakk salvie, og legg det i ei eldfast form. Legg skivene i forma. Smelt smøret, og pensle skivene med det. Dryss på sukker, salt og peppar. Bak graskaret i omnen på 180 grader i ein time.

Til sist serverer eg smørsteikt squash. Det er så enkelt å lage, og knallgodt. Squash er lett å få tak i året rundt, og kombinasjonen med smør, salt og sitron er perfekt. Slik gjer du det:

Smørsteikt squash

Ein squash

3-4 ss smør

salt og peppar

Safta av ein lime

Skjer squashen i skiver litt tynnare enn ein cm. Smelt smøret i ei steikepanne på relativt høg varme, og legg i squashen. Snu den når den har blitt lett solbrun, og dryss på salt og peppar. Når skivene er gylne og fine kan du legge dei på eit fat. Press over safta av ein lime, og server.

Det gode attåt – risotto med kantarellar

28/10/2014

Det er rart med det, å finne ut kva proteinar ein skal ha til middag klarer ein alltids. Utfordringa er å finne noko godt å ha ved sidan av. I dag kjem eg med  tilbehørstips som du kan bruke til mange ulike middagar, som til dømes steikt laks, ein saftig biff eller kyllingfilet.

I dag henta eg utgangspunktet for middagen i skogen. På ein fin tur i nordmarka fann eg ekte kantarellar, men du kan også lage dette med traktkantarellar, eller med sjampinjong frå butikken. Berre styr unna hermetisk sjampinjong, det har eigentleg ingenting med mat å gjere, spør du meg.

Eg har laga ein saftig risotto med kantarellane, og det er perfekt når ein ikkje finn så frykteleg masse sopp. I denne retten brukte eg ca. 200 gram, det vart nok til tre vaksne. Ein risotto skal alltid ha base i finhakka løk, arborioris, kvitvin og kraft. I tillegg kan du tilsette erter, paprika og andre grønsaker som held seg godt under oppvarming. Lettkokte grønsaker bør tilsettast mot slutten av koketida.

Å lage risotto går ut på å koke ris ved å røre inn væske litt og litt, slik at risen vert mør og trekker til seg smak frå væska du brukar. Risottoris tek opp meir væske enn vanleg ris, og korna har mykje limstoff eller stivelse i seg, så væska er med på å lage ein slags saus rundt risen. Det gjer risottoen saftig og smaksrik. Slik gjer du det:

IMG_5963Risotto med kantarellar

Ein sjalottlauk

200 g sopp

Smør til steiking

300 g arborioris

1 dl kvitvin

1,2 liter vatn

2 ss flytande fond eller to buljongterningar

Salt og peppar

100 g riven parmesan

Finhakk sopp og løk. Smelt smøret i ei vid steikepanne, og ha i sopp og løk. La det frese til soppen har fått farge og løken har blitt blank. Ha i risen, og vend den rundt i smøret, soppen og løken. Slå på vin, og la det koke inn. Bland vatn og buljong/fond. Slå på væska litt og litt, la det koke inn før du tar i meir væske. Hald fram til all væska er brukt opp, og risen er mør. Smak til med salt og peppar. Rør inn parmesan rett før servering.

Gulrotmuffins

18/10/2014

Gulrotkake er alltid godt, og når røra vert fylt i muffinsformer i staden blir det gulrotmuffins. Då må du sette opp temperaturen 20 grader i steikeovnen, og la steiketida vere litt kortare. Også her kan du bruke spagettitesten for å finne ut om dei er ferdige.

Eg brukar dei stødige amerikanske muffinsformene som eg mellom anna kjøper på ICA. Dei er solide, og når muffinsa skal selgast på loppemarknad eller korpskafé gir kvar muffins såpass mykje “mat” at ein kan ta ordentleg betalt for dei. Bildet viser gulrotkake i langpanne. Slik gjer eg det:

IMG_5951Gulrotkake

400 g fint revne gulrøtter

3 egg

3 dl sukker

2 ½ dl matolje utan smak, raps, mais eller soya.

4 dl mjøl

2 ts bakepulver

1/2 ts salt

1 ss vaniljesukker

1 ss kanel

1 ts kardemomme

Sett omnen på 180 grader, 200 grader viss du skal lage muffins. Riv gulrøttene fint. Pisk egg og sukker til eggedosis. Bland alt det turre. vend gulrøttene inn i eggedosisen, og rør forsiktig inn mjølblandinga.

Sett muffinsformer ut over eit bakebrett, eller dekk ei lita langpanne med bakepapir. Ha røra i, og steik muffins på 200 grader i 20 minutt, langpanne i 180 grader i 35 minutt. Prøv med ei kakenål eller ein spagettipinne om kaka er steikt.

Fyll gjerne røra i eit litermål viss du skal lage mange muffins.  Eg lagde 36, i store former, pluss ei lita langpanne. Eg trur eg ganga opp oppskrifta 3 gongar. Med glasur lagd med melis og eggekvite er denne kaka fin til mjølkeallergikarar.

Glasur

200 g kremost, Philadelphia-ost eller Tine Naturell kremost

300 g melis

Ei teskei vaniljesukker

Ein sprut sitronsaft

Pisk dette saman til ein glatt krem, og smør det ut over kaka etter at den har kolna.

Bringebærmuffins

11/10/2014

Muffins er alltid populære, spesielt viss du pyntar dei på ein morsom måte er det mange som får lyst på dei på ein kakebuffé. Eg lagde mine med bringebær, men her kan du bytte ut fyllet med eplebitar, blåbær, bjørnebær, ein klatt fast jordbærsyltetøy eller berre bake dei som dei er.

Bringebær var sesongvare før, men no får du tak i dei i små beger året rundt, nesten. Klimamessig er det ikkje så bra, men til fest kan ein kanskje tillate seg det.


IMG_5936Bringebærmuffins

Lag ein halv porsjon basisrøre som til toscakake.

Set omnen på 200 grader. Lag røra som beskrive i toscakakeoppskrifta, men fyll røra i muffinsformer i staden for i langpanne. Fyll formene ca. 1,5 cm opp, og legg eit bringebær i kvar form. Fyll etter slik at formene er 2/3 fulle. Steik muffinsa på 200 grader i ca. 20 minutt.

Topping

250 g smør, romtemperert

380 g melis

1 dl fløte

2 ts ekte vaniljesukker

Farge om du vil

IMG_5949Pisk smør og melis til ein lys krem med miksar. Skrap ned frå kantane innimellom slik at alt blandar seg godt. Pisk inn fløte og vaniljesukker til slutt, og rør til alt er homogent og glatt. Her kan du tilsette smak, som sitron, romdropar eller andre ting som passar til muffinsa.

Fyll kremen i ein sprøytepose og sprøyt den på muffinsa ved at du lagar ein ring langs kanten først, og så jobbar du deg innover. Pynt med eit bær, eller det du måtte ha av strø.

Loppemarknadsbakst – Toscakake

10/10/2014

Her hos oss er loppemarknadane i full gang, og med dei følgjer det bugnande kakebord.

Alle bidreg med sin spesialitet, og det er artig å sjå alle gode kakene som vert sett fram frå kvar ein heim. I dag kjem eg med nokre forslag til kaker som gjer seg godt på eit loppekakebord, som smakar godt og som er lette å dele.

Det er nokre triks som er verd å ta med seg når ein bakar for sal. For det første må ein passe på at kaka er gjennomsteikt. Eg har skrapa rå kaker i søpla, det er like trist kvar gong. Eg brukar ein spagettipinne for å sjekke at kjernen i kaka eg har bakt er tørr. Sit det røre att på spagettipinnen treng kaka nokre minutt til.

For det andre er det lurt at dei som skal selge deler opp kakene. Dei veit kva prisar dei skal ta, og då veit dei kor store stykka bør vere. Ein må få valuta for pengane i loppekaféen, samtidig som det er praktisk å ha same pris på alle kakestykke. Då bør ein unngå å dele opp kaka heime. Det er også lettare å dele opp ei kake som har stått litt. Heilt nysteikte kaker smular lett, og klistrar seg til kniven.

Det er fint med variasjon, så bollar av ulike slag er alltid velkomment. Men pass på å la dei heve lenge nok, små gnaltrar er ikkje så spennande å kjøpe. Mykje kan reddast med eit melisdryss, men bollar som ikkje har heva står ikkje til å redde. Bollar og kanelbollar bør ha litt storleik, slik at dei som handlar føler dei får litt for pengane. Det same gjeld muffins. Dei minste muffinsformene gjer dessverre ikkje nytta. Eg brukar ofte dei amerikanske muffinsformene som du får mange stader, dei gir store og saftige muffins som ein kan ta godt betalt for utan å skjemmast.

Husk på at alle vanlege langpannekaker og formkaker også kan bakast som muffins. Dei treng høgare steiketemperatur og kortare steiketid, men røra kan altså vere den same.

I dag har eg laga ei klassisk toscakake. Den er kjempepopulær, bortsett frå brownies er det alltid toscakaka som vert raskast utselt. Mine oppskrifter i dag er til ei stor langpanne, då får du mange stykke, og god uttelling for innsatsen. Oppskrifta til toscakaka er eigentleg ei lys basisrøre som du kan smaksette som du vil. Slik lagar du toscakake:

IMG_5950 kopiToscakake

6 egg

6 dl sukker

2 dl rømme eller kesam

1 dl mjølk

9 dl kveitemjøl

4 ts bakepulver

250 g smelta smør

Sett omnen på 180 grader. Visp egg og sukker til eggedosis. Bland i rømme/kesam og mjølk. Bland mjøl og bakepulver, og sikt det i medan du rører jamt og trutt. Ha i det smelta smøret til slutt. Legg bakepapir i ei stor langpanne med høge kantar, og steik kaka på 180 grader i 20-25 minutt.

Til glasur:

150 g sukker

150 g smør

150 g hakka mandlar

2 ss kveitemjøl

4 ss mjølk

Medan kaka steiker første runde lagar du glasuren. Smelt smøret i ei gryte. Bland sukker, hakka mandlar og mjøl, og ha det oppi smøret. Ha i mjølka til slutt. La blandinga koke i 2-3 minutt medan du rører godt i botnen. Denne glasuren kan legge seg i grytebotnen viss du ikkje passar på.

Ta kaka ut, og brei over glasuren. Steik kaka på nytt i 10-15 minutt, slik at glasuren vert pent brun. Siste runde kan du godt sette kaka ei rille høgare i omnen. Følg med så glasuren ikkje vert brend. Sjekk med ein spagettipinne om kaka er gjennomsteikt.

Ta kaka ut, og la den kolne før du løfter den ut av forma. Denne kaka bør lagast dagen før den skal serverast. Elles er den veldig vanskeleg å skjere opp. Bruk ein skarp konditorkniv, og skjer med sagande tak gjennom karamelltoppen først.

Kyllingsandwich med bakte grønsaker

23/09/2014

Av og til er ein sandwich nok som middag. Når eg har fått ein raus lunch på jobb, og resten av familien er ute på vift, treng ein ikkje så mykje meir.

Kylling er mild mat, så den treng godt med krydder, utan at krydderet tek heilt over. Eg vender både kyllingen og grønsakene i same kryddermarinaden.

Inni pitabrødet smører eg ein ostekrem, slik at det heile ikkje vert for tørt. Litt ruccola gjer at smaken vert litt skarpare og det er jo berre bra. Slik gjorde eg det:

IMG_5811 kopiKyllingsandwich med bakte grønsaker

Ein kyllingfilet

Ein raud paprika

Ein liten fenikkel

Ein raud løk

2 ts paprika

1/2 ts peppar

1 ts timian

1 ts salt

3 ss olje

Ostekrem:

3 ss kremost

2 ss fløte

2 ts finhakka grasløk

Eit pitabrød

Varm ovnen til 200 grader. Pisk saman ingrediensane til ostekremen.

Bland saman krydder og olje til marinaden. Vend grønsakene i den, og legg dei i ei eldfast form. La dei bake i 20-30 minutt, til dei er møre.

Vend kyllingbrystet i marinaden, la det gjerne ligge litt. Varm opp litt olje i ei steikepanne, og steik det på begge sider til det er gyllent og fint. La det ettersteike litt i same form som grønsakene.

Snitt opp pitabrødet, og rist det i fem minutt i ovnen. Ta ut den eldfaste forma, og legg kyllingbrystet på ei fjøl. La det kolne litt før du snittar det skrått. Smør ostekremen i pitabrødet, og legg kyllingkjøttet i pitabrødet. Server sandwichen med dei bakte grønsakene, og nyt! :)

Kosemat

14/09/2014

Sommaren er på hell, og det er tid for litt kosemat igjen.

I mi bok er kosemat alt som handlar om sjokolade, steikte poteter eller smelta ost, og i dag er det ost som er temaet. Vi var på ferie i USA i sommar, og hadde nokre fantastiske (og nokre mindre fantastiske) møte med amerikansk matkultur. Ein av mine favorittar er når eg får ein verkeleg vellaga mac’n cheese, altså ein makaronigrateng. Her er det osten som gjer susen, med kjedeleg ost vert retten kjedeleg, og omvendt.

Så grav igjennom kjøleskapet, og sjå om du har noko cheddar, feta, ridderost, parmesan eller vellagra jarlsberg liggande. Dess meir smaksrik dess betre. Er det mugg på så kan du skjere bort muggen viss det er ein fast ost. Eg brukte ei blanding av parmesan, cheddar og nokre uidentifiserbare bitar som nok vart med heim frå Italia i juni. Nokre kjøper kjøleskapsmagnetar som souvenirar frå utlandet, eg kjøper stinkande ostar.

Eg la som vanleg planar utan å sjekke matskapa, så det vart ikkje makaroni til gratengen. Det var vi tomme for. Derimot fann eg ein pakke fullkornsfusilli, og grove pastaskruar fungerte heilt utmerket i mac’n cheese.

Gratengen vart servert til kyllingfiletar som eg steikte i godt smør, og så ein salat med vassmelon og fetaost. Kombinasjonen mellom frisk og søt vassmelon og salt fetaost er berre knallgod. Prøv den så skal du få smake det. Møtet mellom det søte og det salte kan vere heilt fantastisk. Slik gjorde eg det:

IMG_5880 kopiVassmelon- og fetasalat

Vassmelon

Tomatar

Mynte

Fetaost

1-2 stilkar vårløk eller 2-3 cm purre

Ein neve ruccola

50 g pinjekjerner

Sitronsaft

Salt og peppar

Rens vassmelonen, og kutt den i terningar. Kutt opp mynte og vårløk, og sett til side. Rist pinjekjernene gylne med litt salt på tørr, varm steikepanne. Smuldre fetaosten. Rett før servering fordeler du melonbitane på ein vid tallerken, drysser over vårløk og mynte, og har på fetaost og pinjekjerner. Press over litt sitronsaft eller limesaft heilt til slutt, og ha på salt og peppar.

Denne salaten må ikkje leggast saman før rett før ein går til bords, elles vert smakane tynna ut. Du kan også lage denne salaten med andre typar melon. Det smakar annleis, men det blir like godt. Trikset er å balansere det friske, det salte og det søte mot kvarandre.

IMG_5884 kopiSmørsteikt kyllingfilet

Ca. 180 g kyllingfilet per person

Smør til steiking

Salt og peppar

2 dl eplejuice

Smelt smøret i varm panne, gjerne etter at du har rista pinjekjernene til salaten. Legg i kyllingfiletane, og salte og pepre dei i panna. Steik dei pent brune på kvar side. Ta dei ut og legg dei i ei eldfast form.

Kok ut steikepanna med eplejuice. Hell utkoket over kyllingfiletane i forma. La dei stå nederst i ovnen dei siste ti minutta saman med pastagratengen slik at dei vert gjennomsteikte.

IMG_5887 kopiMac’n cheese

3 dl makaroni eller annan pasta

3 ss smør

2 ss mjøl

3/4 liter mjølk

salt og peppar

1 ts sitronsaft

2 ts sennep, gjerne dijon

riven muskat

250 g riven ost, gjerne ulike typar

Sett omnen på 200 grader. Smelt smøret i ei tjukkbotna gryte, og rør inn mjølet. La det frese litt før du slår på mjølka. Rør flittig til det tjuknar og byrjar koke. La sausen koke i 5-10 minutt. Smak til med salt, peppar, muskat, sennep og sitronsaft. Vend inn osten, og rør til alt har smelta. Ikkje la sausen koke etter at osten har komt i. Sett sausen til side.

Kok opp ein liter vatn, og salt det godt. Ha i pastaen, og la den koke til den er knapt mør. Dersom det står 12 minutt på pakken, så la den koke i 10 minutt.

La pastaen renne av i eit såld. Vend den inn i sausen.

Ha blandinga i ei eldfast form med høge kantar, eller fordel den i småformer. Strø på litt ekstra ost, eller strøkavring viss du har. Steik den på 200 grader i 20-25 minutt til den er gyllen på toppen.

Server med smørsteikte kyllingfiletar og vassmelonsalat.

Oslo Bokfestival – here I come!

13/09/2014

oslobokIkkje åleine då, men saman med eit kobbel av kokebokforfattarar som eg skal presentere i Saras telt.

Anne Kath. Hærland skal snakke om si bok Latterlig enkelt, latterlig godt, og Bent Stiansen skal presentere si kokebok Norge Rundt, der han har besøkt sine tidlegare tilsette som no driv gode spisestader rundt om i Norge.

Jon Martin Alfsen kjem og, han har skrive ei kokebok om kvardagsmat, heilt enkelt.

Så om du er i sentrum av Oslo no, så stikk innom i teltet klokka to, då går vi på scenen. Velkommen!

Mangomarmelade med kardemomme

26/08/2014

Midt i beste sommaren er det sesong for pakistansk mango. Resten av året får ein tak i dei dyre, sure, grøne mangoane som må modne undervegs og som kan vere rotne inni sjølv om dei framleis er grøne på utsida. Men i mangosesongen kjøper eg pakistansk mango i kassevis, og serverer til dessert, i yoghurt og i gryterettar.

Denne mangomarmeladen bør altså lagast i løpet av sommaren, og har ikkje grønsakshandlaren din pakistansk mango i butikken, så be han ta det inn. Dei ligg i fine øskjer fylt opp med glitrande trådar, og ventar på å få kome heim til deg.

Skal du servere marmeladen til nøtteallergikarar, så dropp valnøttene. Viss du vil ha litt krunsj i marmeladen, kan du tilsette pinjekjernar i staden.

2 mangoar

1,5 dl vatn

300 g sukker

25 g syltepulver

Sitronsaft av 1 halv sitron

3 kardemommekapslar

10 grovt hakka valnøtter

Del mangoen i to langs steinen, fjern steinen frå mangoen og lag eit rutemønster i fruktkjøtet. På denne måten er det lett å skjere ut fine terningar. Skjer ut alt fruktkjøtet, og ha det i gryta saman med vatn, sitronsaft og kardemomme. La det koke nokre minutt. Rør inn syltepulver blanda med sukkeret og valnøttene, og gi det eit godt oppkok.

Trekk syltetøyet til side, og la det stå og trekke litt før du fyller det på reine, nykokte glas.

Couscoussalat med reker og avokado

18/07/2014

I ferien er det fint med lat mat, slikt som smakar godt, og er lett å lage.

For meg er reker sommarmat, men det treng ikkje vere dei små, ferske som ein får kjøpt på kaia. Eg  er like glad i grønlandsreker, dei er oftast store, saftige og ikkje minst fanga på ein berekraftig måte.

I dag lagde eg ganske enkelt ein couscoussalat med reker. Couscous er nordafrikanske grove semulegryn som har lite eigensmak. Difor er dei takknemmelege å bruke, det er lett å putte masse smak saman med dei og resultatet er alltid vellukka.

Det einaste du må huske på er å røre dei frå kvarandre med ein gong dei er ferdige. Let du dei stå og kose seg i gryta så sit dei som støypt saman, og så er moroa over. I salaten putta eg ein del grønsaker, og dei som eg ville ha møre la eg i kokevatnet til couscousen. På den måten vart grønsakene og gryna ferdige samtidig, og grønsakene fekk god smak av kokevatnet.  Slik gjorde eg det:

IMG_5849Couscoussalat med reker og avokado

400 g reker, ferdig rensa vekt

4 dl couscous

6 dl vatn

ein buljongterning eller 2 ss fond

2 ss sitronsaft

1 ss smør

150 g sukkererter

Ein raud paprika

Fire stilkar vårløk

To stilkar stangselleri

To avokadoar

Ein bunt dill

IMG_5838Vinaigrette:

1 dl kvitvinseddik

2 dl olivenolje

2 ts sennep, dijon

1 ts honning

2 ts tørka urter, basilikum eller timian

Salt og peppar

Lag vinaigretten først. Bland saman eddik, olje, honning, sennep og urter i eit romsleg, reint syltetøyglas, og rist godt. Smak til med salt og peppar. Set til side.

Kok opp vatn til couscous, og ha i buljong, sitronsaft og smør. Ha i paprika, løk, sukkererter og selleri, saman med couscous. Slå av plata med ein gong, og la det heile stå og trekke i fem minutt. Bruk ein halv ballongvisp eller ein stor gaffel, og rør forsiktig slik at gryna ikkje klumpar seg.

Skrell rekene, og la dei ligge og bade i vinaigretten i ca. ti minutt.

Rens avokadoen, og skjer avokadokjøtet i terningar. Legg opp salaten, og vend inn reker og avokado. Dryss på dill, og ringle dressingen over salaten.

Jordbær- og rabarbrakompott med krem

29/06/2014

Eg hadde planar om å servere jordbær med fløte på til dessert i dag, men så hadde ein tenåring vore innom og gått til åtak på jordbærkurven, så det var berre halvparten igjen. Då var gode råd dyre, så eg stakk ut i hagen og fann litt rabarbra. Eg lagde ein deilig kompott av det som var att av jordbæra og rabarbra, og så la eg den lagvis med ein kremostkrem (artig ord!) og knuste kjeks til ein slags bondepikevariant. Slik gjorde eg det:

IMG_5816Rabarbra- og jordbærkompott med krem

200 g jordbær

200 g rabarbra

½ dl vatn

125 g sukker

1 ss maisenna

100 g kremost

1,5 dl kremfløte

1 ts vaniljesukker

1 ss sukker

4-5 knuste grove kjeks

Rens jordbær, og del dei i bitar. Kutt rabarbraen i bitar. Ha jordbær og rabarbra i ei gryte med ½ dl vatn og sukkeret, og kok opp. La det koke i 5 minutt, til det er mørt.  Rør ut maisenna i 2 ss vatn, og ha det i gryta medan kompotten kokar. Når den har tjukna set du den til side.

Hald unna litt kremfløte, ca. 0,5 dl. Pisk resten av kremfløten mjuk, og ha i osten saman med vaniljesukker og sukker. Bruk den siste kremfløten til å justere slik at kremen blir passe stiv. Legg 1 ss kompott nederst i porsjonsglas. Legg på litt krem, og så knuste kjeks. Fortsett lagvis til glaset er fylt opp, og avslutt med å ha den siste kremen i ein sprøytepose slik at du kan lage pene toppar på glasa. Pynt med eit bær til slutt. Velbekomme!

Pulled pork – fillegris

28/06/2014

 Pulled pork er den nye ”fema”, alle skal grille store stykke av gris på indirekte varme.  Eg kallar det fillegris, eg likar norske namn på ting.

Å steike kjøt sakte og på relativt låg temperatur er ikkje nytt, det fine med det er at du får brukt upopulære stykkingsdelar som bog og nakke, og at det vert smakfullt og saftig viss du gjer det rett.

Mange insisterer på å bruke grillen til dette, men det blir for komplisert for meg. Det er eit styr med å fylle på kol, passe på at det ikkje brenn ut, at det ikkje vert for varmt og at det ikkje brenn seg. Ein har langt betre kontroll viss ein gjer det i den kjære steikeomnen. Så no får du ei idiotsikker oppskrift som sikrar deg eit perfekt resultat og ein smaksrik middag som eigentleg lagar seg sjølv.

Min variant har blitt gnidd inn med sennep og honning, det gir karamellsmak, ein sterk dijon-sennep gir litt sting og det blir ei deilig sjy i botnen som kan kokast inn og vendast inn i kjøtet til slutt. Min gris får stå  i omnen i 7-8 timar, så denne retten byrjar du med om morgonen. Det fine er at det er tjue minutt arbeid på føremiddagen, og så er middagen klar til kvelden. Perfekt for ei lat sommarhelg. Slik gjer du det:

IMG_5807Fillegris med honning og sennep

Smør og olje til steiking

2 kg svinenakke eller bog utan bein

2 ss sennep, gjerne litt skarp

1 ss honning

Salt og peppar

½ l kraft eller buljong

Liquid smoke, om du har

Sett omnen på 110 grader.

Salte og pepre kjøtet godt. Varm opp smør og olje i ei steikepanne, og steik kjøtstykket pent brunt på alle sider. Legg det i ei eldfast form. Kok ut steikepanna med kraft, og hell krafta i den eldfaste forma. Bland saman sennep og honning, og pensle kjøtstykket raust med dette.  Bak kjøtet på 110 grader i 7-8 timar, til det gir etter når du dyttar på det, då er det ferdig. Sett det til side og dekk det med folie til det kolnar litt.

Eg lagar coleslaw så ofte syns eg, men det høyrer liksom med fillegrisen, så då vart det til at eg lagde det i dag og. Men eg gjorde ein vri, eg brukte den kvite delen av ein hjartesalat som låg her. Du kan også bruke nederste enden av eit kinakålhovud om du har. Eg hadde ein fenikkel liggande, og den har så fint dill-liknande tjafs. Det fekk vere med i coleslawen. Slik gjorde eg det:


IMG_5805Coleslaw med hjartesalat

Eit stort hjartesalathovud

Ein raud løk

Ein kvast fenikkelblad

4 ss majones

1 ss søt sennep, eg brukte bergeby

1 ss eplecidereddik eller kvitvinseddik

salt og peppar

Rør saman majones, sennep, eddik og salt og peppar. Fjern stilken på hjartesalaten, og snitt dei nederste fire-fem centimeterane fint i skiver. Skrell løken, og finsnitt den. Finhakk fenikkelblada. Vend grønsakene inn i dressingen.

Når kjøtet har fått ein passe fin temperatur, tek du det over på ein tallerken. Er det som ligg att i forma seigt og fint, så skrap det ut, evnt løys det opp med litt meir kraft. Er det tyntflytande, så kok det inn litt. Rør inn nokre dropar liquid smoke om du har. Dra kjøtet frå kvarandre, slik at heile kjøtstykket har gått i oppløysing. Vend inn sjya, og server kjøtet i hamburgerbrød med coleslaw til.

Kaffefri tiramisu

22/06/2014

Italienarane er veldig dyktige til å lage gode dessertar. Ein som alltid står på menyen er Tiramisu, men eg har hatt eit anstrengt forhold til den desserten så lenge eg kan huske. Grunnen til det er at den består av fingerkjeks dynka i kaffe, og eg har aldri lært meg å like kaffe. Men sist vi var i Italia fekk eg den servert dynka i appelsinkaramell, og så lagt lag på lag med jordbær, og det var ei heilt anna oppleving. Så no har eg gjenskapt denne desserten her heime, til stor glede for dei eg bur saman med (og meg sjølv.)

Denne desserten vert tradisjonelt laga med mascarpone, ein italiensk ferskost. Eg syns den er litt smaklaus og kjedeleg, så eg har eksperimentert med å lage min eigen ferskost. Denne har eg basert på ein gamaldags seterost som eg har lært av ei matvenninne. Slik gjer du det:

IMG_5671Seterost/ferskost

1 liter kefir

1 beger seterrømme

Ha seterrømme og kefir i ei gryte, og varm det opp til kokepunktet medan du rører. Når det har kokt opp legg du eit klede i ein sil oppi ein bolle.

Aus ostemassen over i kledet, og la det renne av i to-tre timar. Mysen som renn av kan du bruke i brødbakst, den er eit nydeleg brødmauk. Denne oppskrifta gir i underkant av 500 g ostemasse.

Smaksett osten med litt salt som du rører inn. Denne osten er nydeleg til spekemat, eller på nysteikt brød med litt syltetøy på. Du kan også smaksette den med urter, grovmalt pepar eller det du måtte ha lyst på. Grasløk er heilt perfekt i denne osten. Til tiramisu brukar du den naturell, men med litt salt. Syns du dette blir for komplisert eller tidkrevande kan du bruke mascarpone, ricotta eller naturell kremost.

IMG_5664Tiramisu med jordbær og appelsin

Ein pakke fingerkjeks, savoiardi eller Vicensovo

Ei korg jordbær

To appelsiner

1,5 dl sukker

½ dl cointreau eller grand marnier (appelsinlikør)

300 g ferskost

1 dl fløte, gjerne matfløte

1 dl melis

1 ts vaniljesukker, ekte

Ha det du skal lage desserten i klart. Eg lagde den i porsjonsglas, men du kan også lage den i eit fat med høge kantar. Bruk gjerne eit firkanta fat, det er lettast å legge i. Brukar du porsjonsglas, så del kjeksa i to med ein skarp kniv før du dypper dei i appelsinkaramellen, elles vert dei for lange.

Legg til side nokre pene jordbær til pynt. Rens og skjer resten av jordbæra i bitar, og rør dei i ein bolle med ½ dl sukker. Sett til side.

Press safta ut av appelsinene. Ha ¾ av appelsinsafta i ei lita steikepanne med1 dl sukker, og la det koke friskt i 4-5 minutt. Det skal berre bli seigt, ikkje brunt. Rør inn 2 ss cointreau, og dra til side.

Bruk ein matpinsett/ei klype, og vend kvar kjeks i appelsinkaramellen før du legg den på plass i det du lagar desserten i. Når du har lagt kjeks i alle glasa fyller du ei spiseskei med rørte jordbær i kvart glas. Brukar du form fordeler du halvparten av dei rørte jordbæra over kjeksa.

Pisk saman ferskost, melis, vanilje, resten av cointreauen og appelsinsafta til ein tjukk krem. Fordel ei skei eller to av denne oppå kjeks og jordbær. Legg på meir jordbær før du avsluttar med krem og pyntar med jordbær på toppen.

Per l’Italia!

16/06/2014

Ei veke i Italia er godt både for sjela og lekamen.

Det er fint å bli kjend med ein annan kultur, og den italienske er trass alt ikkje så fjern for oss, spesielt ikkje når det gjeld mat. Pasta og pizza har blitt norske daglegrettar, og vi har teke i bruk urter som timian, basilikum og oregano som før stort sett var ukjende i vår matkultur.

Men det å ete er annleis i Italia enn her. Det er eit heilt rituale, med primi (forrett), pasta, secondi (hovudrett) og dolci som er dessertar. Med fire rettar seier det seg sjølv at kvar rett må bli ganske beskjeden. Eg har lese hissige amerikanarars omtalar av italienske restaurantar der dei rasar over å ha fått servert to tynne skiver kalvefilet til hovudrett. Når ein har vore i USA og sett amerikanske porsjonar så forstår ein at her er det rom for misforståingar.

When in Rome, do as the Romans er eit gamalt ordtak, og eg prøver å halde meg til det. Men ofte er eg mett etter forrett og pasta, og hoppar over hovudretten utan at nokon hissar seg opp over det. Dessert har eg ein eigen mage for.

IMG_5637I dag har eg laga eit stykke oksefilet på italiensk vis. Det vil seie, det mest italienske er sausen, som er ein grøn urtesaus som du vil finne att i enkelte andre middelhavsland og. Salsa verde heiter den både på spansk og italiensk, og den er ein frisk og sommarleg saus som også kan brukast som marinade, til fisk eller som salatdressing.

Sausen blir litt ulik kvar gong eg lagar den, det er litt av sjarmen med den. Smaken varierer med kva urter eg har som kan plukkast i hagen. I år var eg tidleg ute med å plante både persille, timian og dill. Mynte og rukkola er som ugras å rekne, og kjem att år etter år heilt uoppfordra. Slik gjorde eg det:

IMG_5670Oksefilet med salsa verde

800 g oksefilet, eg brukte ein flatbiff som nesten var gått ut på dato

Smør og olje til steiking

Salt og peppar

Sett omnen på 150 grader.

Ha smør og olje i ei varm steikepanne. Steik oksefileten brun og fin på alle sider. Legg den i ei eldfast form. Sett eit steiketermometer i den tjukke enden av kjøtet. Steik det til kjernetemperaturen er ca. 60 grader.

Ta ut kjøtet ein halvtime før alle går til bords. Skru omnen opp på 210 grader med varmluft. Dekk kjøtet med folie. Vend ein kilo små nypoteter i olje, og dryss med salt og peppar. Steik dei i eldfast form på 210 grader i ein halvtime.

IMG_5649Salsa verde

Ein sjalottløk

Tre fedd kvitløk

Skal og saft av ein sitron

3 ss kapers

Ein halv liter blanda urter

2-3 dl olivenolje

1 ss worchestersaus eller asiatisk fiskesaus

¼ ts chilipulver eller kayennepeppar

Salt og peppar

Rens og finhakk urtene med kniv. Rens og grovhakk sjalottløk og kvitløk. Ha løk, kapers og olje i ei matmølle, og køyr det ganske glatt med kniven. Riv skalet av sitronen, og press den. Ha i worchestersaus eller asiatisk fiskesaus, chili eller kayenne, skalet og halvparten av safta av sitronen, og alle urtene. Køyr sausen lett saman. Smak til med salt og peppar. Set sausen til side. Den held seg fire-fem dagar i kjøleskap med plast over.

Server kjøtet skore i tynne skiver med salsa verde, bakte småpoteter og steikte asparges.

Vi skal på leir!

15/06/2014

Visste du det? Det finst faktisk ein leirskule for vaksne. Dit skal vi i sommar!

underleirOg ein av aktivitetane er sjølvsagt eit syltekurs med lokale råvarer frå Øksendal, kurset vert halde av yours truly. Det gler eg meg veldig til. Men eg gler meg vel så mykje til alle dei andre aktivitetane som går føre seg på dette strålande arrangementet.

Programmet er fullt av andre fine aktivitetar og, frå motorsagkurs til fjellklatring og kurs i brødbaking i steinovn.

Syns du det høyrest kult ut, og har sommarferie utan planar lagt for veka 20.-27. juli, så kast deg på! Gå inn på http://www.underleir.no, og meld deg på. Vi sjåast!

I Italia!

07/06/2014

Min kjære og eg har tilbrakt ei veke i Italia, nærare bestemt i Roma. Her har vi det strålande, og nyt livet.

Denne kassa med steinsopp klarte vi ikkje å gå forbi, så då vart det pasta med steinsopp til middag.

IMG_0932Pasta med steinsoppsaus

200 g pasta

300 g steinsopp

2 ss smør

Litt sitronsaft

Nokre skiver aubergine

Olivenolje

2 dl kremfløte

Salt og peppar

Pecorino

Skjer auberginen i tynne skiver, og grill dei fort i ei grillpanne med litt olivenolje. Legg dei til side.

Rens soppen, og del den i små bitar. Smelt smøret i ei steikepanne, og steik soppen til den er lysebrun og lekker. Ha i meir smør viss det trengst. Ha på litt sitronsaft.

Skjer aubergineskivene i strimlar, og ha dei oppi saman med soppen. Slå på fløten, og la det koke eitt par minutt. Smak til med salt og peppar.

Kok pasta, og la den renne av. Ha den i ein bolle, og slå sausen over. Server med riven pecorino eller parmesan, og eit godt glas vin.

Det spirer på kjøkkenbenken

25/05/2014

Har du smakt friske spirer i maten? Det er så fantastisk godt! Sprøtt, grønt og litt bittert smakar det, og det passar perfekt i salat, i wok, i ei suppe eller på eit smørbrød.

Du kan få kjøpt spirar i velassorterte butikkar, men det er eit begrensa utval. Bønnespirar kan du også finne hermetisert, men det kan ikkje samanliknast med heimespira friske bønneskot.

Å dyrke fram eigne spirar er eigentleg det same som ein gjer når ein sår frø, bortsett frå at då skjer det i jord. Eg brukar å spire i eit norgesglas, men du kan bruke kva som helst slags beholdar så lenge den ikkje er heilt tett. Frøa eller bønnene du skal spire må nemleg ha det lett fuktig og med tilgang på frisk luft for å bli bra.

Pass på at du brukar ein romsleg nok beholdar, Dei fleste spirar tidoblar nemleg seg i storleik når dei spirer. Eit anna triks er å ikkje bli for ivrig. Det er ofte nok å spire to-tre spiseskeier med frø eller linser. Brukar du større bønner kan du ta litt meir, men vurder det i forhold til storleiken på spirekaret ditt.

IMG_5593 - versjon 2Spirer du ting som ikkje er så små kan du bruke eit glas med skrukork, og slå hol i loket med hammar og spiker. Slå spikeren i frå innsida, ganske mange hol. Eller så kan du gjere som meg, ta bort glasloket på norgesglaset, legge gasduk over glaset, og skru på metallringen igjen. Har du ikkje gasstoff i huset kan du bruke ei rein nylonstrømpe, det egnar seg særleg godt til ørsmå frø.

Kva kan ein spire? Dei fleste frø av spiselege plantar går fint. Eg spirer reddikfrø, løkfrø, alfalfa, linser, ulike typer bønner og brokkolifrø. Å kjøpe små frøposar på Plantasjen vert dyrt, så du kan også kjøpe frø på iherb eller i grønsaksbutikken. Innvandrarbutikkane har eit flott utval i bønner og linser, berre styr unna dei linsene som er splitta. Prøv til dømes møllbønner, dei er små og runde, og egnar seg utmerka til spiring.

Tida dei ulike frøa eller bønnene brukar på å spire varierer veldig. Nokre spirer etter to dagar, rekorden har solsikkefrø, som er kjemperaske. Andre er treige, som t.d. løkfrø. Dei fleste spirar er spiseklare etter 5-8 dagar.

IMG_5595Slik gjer eg det:

3 ss bønner, linser eller frø

½ liter vatn

Eit romsleg glas

Legg det du skal spire i vatn over natta. Morgonen etter heller du av vatnet, og har bønnene tilbake i glaset. Dekk til loket og la det stå på kjøkkenbenken utan direkte sollys til kvelden. Skyll bønnene, og la dei stå til neste morgon. Skyll dei på nytt kvar morgon og kvar kveld til du har passe store spirar til å spise dei. Eg likar at spirane har fått det første bladparet før eg et dei.

Vil du oppbevare spirane etter at dei er ferdige så kan dei halde seg i kjøleskap nokre dagar viss du skyller dei i ei blanding av ein liter vatn og ei teskei atamon. Elles mugnar dei fort.

IMG_5599Salat med fetaost og spirer

200 g vaska og tørka salat av ulike typar

Ein finhakka halv løk

100 g fetaost

100 g skinke i terningar

50 g spirar

Legg salaten på eit fat. Dryss over finhakka løk, smuldra fetaost, skinketerningar og spirar. Server med ein god vinaigrette.

Vinaigrette

1 dl kvitvinseddik

1,5 dl extra virgin olivenolje

Ei klype salt

Ei klype peppar

½ ts sennep

½ ts honning

Bland saman alt til vinaigretten, og ringle den over salaten rett før servering.


%d bloggers like this: