Månad: desember 2013

Karamellpudding


Fyrst posta Alt godt:
Å lage dessert er ei stor glede. Du har god tid, og kan lage den dagen før. Dermed kan du møte gjestane dine med senka skuldrar når dei bankar på døra. Alle likar dessertar. Etter ein god middag vert desserten prikken over i-en. Maten vert drygare med ein dessert til slutt, du kan rekne at det går litt mindre av hovudretten når du varslar at det er ein deilig dessert i vente. I dei fleste oppskriftene på gode juledessertar skal det vere vaniljesukker. Finn du ekte vaniljesukker, så kjøp det, og finn du det ikkje så mas på butikksjefen der du handlar for å få han til å ta det inn.  Det smakar SÅ mykje betre enn vanleg vanilin-vaniljesukker, som er smaksett med kunstig vanilje. Merket er Tørsleffs, og grossisten heiter Haugen-gruppen, kan du seie til kjøpmannen din. Cemo krydder har også ekte vaniljesukker. Du kan sjølvsagt også lage ditt eige, ved å putte brukte vaniljestenger i eit glas med fint sukker. Karamellpudding må du lage minst dagen før den skal…

Nyttårskalkunen – slik gjer du det!


Kalkun er det mest populære å servere på nyttårsaftan, i følge Prior sin statistikk. Det er ikkje utan grunn, det ser flott ut, og smakar veldig godt. I dag var eg på Østlandssendingen og snakka om korleis ein lagar ein god nyttårskalkun. Her finn du alt som eg ikkje rakk å seie, til dømes om steiketemperatur, kjernetemperatur og oppskrift på saus og stuffing. Det kan  lett gå gale med kalkun, det verste er eigentleg om den blir tørr og trist. Det blir den viss du steiker den for lenge. Samtidig vil ein jo at maten skal vere trygg, og då bør ein ha oppnådd ein viss temperatur. Kjernetemperaturen på kalkunbrystet bør vere ca. 64-66 grader. Viss du googlar litt vil du finne alle variantar av teknikkar for å få til den perfekte kalkunen. Enkelte læmar han sund, og steiker bryst og lår for seg, andre styrer med isposar eller andre nedkjølingsmekanismer for å halde brystet litt kaldare enn resten av kalkunen. Eg har funne ut at det beste er å bruke steiketermometer, ikkje det innebygde, …

Årets julesnop – Fruktgelé og salte mandlar


Rett før jul er det fint å lage nokre nye variantar av julesnop. Ein treng jo ikkje kjøpe alt godteriet ferdig, heimelaga snop høyrer jula til. Eg vart freista til å prøve å lage min eigen variant av seigmenn, altså fruktgelé med ulike smakar og fargar. No får ein kjøpt mange ulike sortar juice som er fine å bruke til å gi naturleg smak og farge. Eg kjøpte klementinjuice, men du kan like gjerne presse ut saft av klementinar som du allereie har. Klementinsafta smaksette eg med ingefær, eg hadde sylta, søt ingefær på glas som er fint å bruke både i julekaker og i gelésnop. I tillegg fann eg ein blodappelsinjuice, og eg elskar blodappelsin i alle variantar, så då vart det blodappelsingelé og. Slik gjorde eg det: Blodappelsingelé 1 kg sukker 5 dl blodappelsinjuice 3 pakkar (75 gram) gelatinpulver 1 ts sitronsyre 200 gram sukker til å rulle terningane i Rør saman 3 dl juice og ein kilo sukker (unntatt 2 ss) i en kjele. La dette koke til sukkeret har blitt oppløyst, …

Franske pepparkaker


I kveld bakar eg dei franske pepparkakene. Det luktar heilt rett i huset, og førjulsstria kjennest ikkje så stri lenger. Dei har eg laga heilt sidan eg var rundt tjue, trur eg, og mi kjære venninne Unn og eg regjerte på kjøkkenet på Leikong rett før jul. Etter å ha smakt desse deilige vaksenpepparkakene er det ingen veg tilbake til dei vanlege. Eg kan til nød sette mine tenner i ein sirupssnipp, elles er det desse som gjeld.  Dei skal verken ha non-stop eller glasur på seg, dei skal nytast som dei er til ein rykande kopp darjeeling eller fransk earl grey. Franske pepparkaker Første del: 250 g smør 125 g lys sirup 1 dl kremfløyte 250 gram melis Andre del: 100 g skålda og hakka mandlar 400 g kveitemjøl 1 ts bakepulver 1 ts kardemomme 1 ts kanel 2 ts nellik Bland alt i første del i ei gryte, og la det koke opp medan du rører. Set gryta i kaldt vatn og rør innimellom til massen er lunken. Bland alt det turre, ha …

Førjulstapas


Førjulstida er alltid travel, og juleborda byrjar tidlegare og tidlegare. Dei juleborda vi skulle på var unnagjorde før advent. Alle meiner at desember er så travel, så arrangementa vert lagt til november i staden. Det er bra, for då kan ein invitere på førjulstapas i desember. Kunsten med slike samkomer er å gjere det enkelt. Vi serverte champagne og gløgg, og eplemost til dei som køyrde. Matlaginga gjekk fort, og ein kan til og med invitere gjestane til å vere med på den. Skriv oppskriftene på kvar sitt ark, og gi gjestane kvart sitt og råvarer når dei kjem, og så er maten ferdig før du veit ordet av det, utan for mykje stress. Ein delegert fest, som eg er så glad i. Starten på denne festen var eit fenalår som vi salta sjølve, og hengde til tørk. Det er eit fint utgangspunkt, og det gjer at ein kan bruke både skiver av ulik tjukkleik, og bitar av fenalår. Til potetene brukte vi ganske tjukke skiver som vi skar i porsjonsbitar, og til salaten brukte …

Eplepai


Her for ei stund sidan lagde eg ein pai med dei aller siste epla som bror min hadde att i hagen. Her kasta ein ingenting, så det vart donert til meg, dei meinte vei at eg var den einaste som klarte å få noko ut av dei. Med ein fortreffeleg epleskrellemaskin som eg har skaffa meg klarte eg å skjere tynnare og finare epleskiver enn eg nokon sinne før har klart. Du kan lage denne paien med eple frå butikken og, sjølvsagt. Grøne Granny Smith-eple er veldig gode, Jazz eller Pink Lady og. Paien er ein mørdeigspai med ein søt mørdeig smaksett med sitronskal. Fyllet er laga som ein fransk flan, altså ein slags pudding av kremost, egg, sukker og vanilje. Det gir ein lett og mild krem som er ein fin base for saftige, seine hausteple.  Denne oppskrifta passar til ei relativt lita paiform, ca. 20 cm. Slik gjorde eg det: Eplepai 120 g smør 250 g mjøl 50 g sukker 1 ts vaniljesukker 2 ss vatn Sett omnen på 180 grader. Køyr i matmølle til …

Vilt og godt


Har du jegarar i slekta? Vi er så heldige at kjøtstykke av elg og rein av og til kjem vår veg.  Det er like kjekt kvar gong. Kjøtstykket eg fekk på benken i dag var ikkje så stilig, det var eit stykke lårsteik som var vanskeleg å få fasong på. Så enden på visa var at eg skar kjøtstykket til grytekjøt. Det vert sjeldan feil, ikkje denne gongen. Mange spør meg om kvar eg hentar inspirasjonen til å skrive om mat frå. Svaret er at det ofte er frå råvarer som eg finn, kjøper eller får. Ingenting inspirerer meg meir enn ein tur i grønsaksbutikken eller i ein velassortert kolonial. Eller ein tur i frysaren, som tilfellet var denne gongen. Grytekjøt gir meg også sjansen til å ta fram favorittkjøkkentøyet mitt, trykkokaren. Med den lagar eg ei deilig gryte på under ein halvtime, og det som tek lengst tid er å skumme av krafta og å skjere opp grønsakene. Slik gjorde eg det: Reinsdyrgryte 800 g grytekjøt av rein eller elg 2 store løkar 300 …

Vil du gi bort ballboka i julegåve?


Då har du sjansen no! Og du kan til og med få den signert av meg. I neste veke drar eg ned til Samlaget, og signerer ein stabel av bøker, og Samlaget dekker portokostnaden for å få boka fram til deg. Boka kostar 379,-, faktura følgjer med boka når du får den. Du kan også få Sylting og safting, og Smalhans om du har lyst å gi bort dei. Dei er nedsett i pris, så dei kostar 199 per stykk. Eg signerer også desse, gjerne til den personen du skal gi dei bort til. Eller til deg sjølv, om du vil sikre at iallfall ei julegåve vert heilt rett i år. For å få reservert bøker til deg så sender du ein mail til a.tresselt@samlaget.no, og seier frå kva bøker du vil ha, og kor mange. Kast deg på, så har du årets julegåver i boks før du veit ordet av det!  

Surt og søtt


Hausten er tida for dei gode grytene, med kjøt, fyldig saus og saftige rotgrønsaker. Og til ei god gryte høyrer det med noko sursøtt. I Norge har ein tradisjonelt servert tyttebær til slik mat, men litt variasjon er jo berre av det gode. No er det graskar over alt. Halloween er over, og det som ikkje har blitt kutta med skumle fjes på får du billig. Kjøp deg eit, og fyll opp glasa med krydra graskar. I butikken fann eg ein pose med ganske små raudløk, så når eg først gjekk i gang med syltelake og hermetisering tok eg med dei og i same slengen. Då eg fekk sylta graskar for første gong i min grøne ungdom, var den grovt skoren, i store bitar. Eg kuttar bitane litt mindre, då blir dei litt meir handterlege. Slike sursøte godsaker smakar nydeleg til kjøt , patéar og alle typar mat som du ville hatt tyttebær til. Det er og kjempegodt i små bitar i lys fiskesuppe. Sylta graskar 1 kg graskar 5 dl 7 % eddik 700 …