All posts filed under: Gjærbakst

Appelsinknyte


Her om dagen lagde eg desse enkle appelsinknyta, og dei vart så gode at eg klarte nesten ikkje å slutte å spise dei. Prøv du og, eg trur du vil like dei. Eg lagar dei med vanleg bolledeig, som eg kjevlar ut og fyller med appelsinmarmelade og smør rørt saman. Det høyrest heilt uskuldig ut, men fyttikatta kor gode dei vart! Det salte smøret og den søte marmeladen er ein perfekt smakskombinasjon. Det er viktig at du lar deigen heve lenge og godt. Det står ”hev i 30 minutter” i mange oppskrifter, og det trur eg er grunnen til at mange meiner dei ikkje får til gjærbakst, iallfall viss du brukar tørrgjær. Eg lar slike feite deigar som denne er heve iallfall i 45 minutt både før og etter utrulling. Då blir bollane luftige og saftige, og fulle av smak. Spis appelsinknyta ferske, det er då dei er best. Appelsinknyta lagar eg med vanleg bolledeig, som eg kjevlar ut og fyller med appelsinmarmelade og smør rørt saman. Det høyrest heilt uskuldig ut, men fyttikatta kor gode …

Frøsnippar til frukost


Å få fersk bakst til frukost er utruleg godt, men eg orkar ikkje å vere den som står opp grytidleg for å sette ein deig, så mykje veit eg. Med denne oppskrifta treng du ikkje det! Desse frøsnippane hevar over natta i kjøleskapet, og treng ikkje etterheve om morgonen, dei skal steikast fort og gale. Eg set på omnen når eg står opp, og så går eg på badet. Når eg er ferdigdusja er omnen varm, og då set eg snippane i omnen. Før alle har stått opp og bordet er dekt, så står det nysteikte snippar på bordet. Det er populært, kan eg fortelje. Kaldheving er ein grei måte å bruke når du vil ha lang hevetid. Ein annan måte er å bruke veldig lite gjær, ein klump så stor som ei ert er nok viss du vil heve dette brødet i romtemperatur over natta. Men så lenge eg har plass i kjøleskapet syns eg har meir kontroll når deigen hevar der. Ukontrollert heving over all mark er eit styr å rydde opp i. …

Mine favorittsnurrar


”Det e so snerte”, brukte ei tante av meg å seie når ho hadde funne ein ny og praktisk måte å gjere ting på. Eg syns det er eit svært treffande uttrykk, og elskar alt som er ”snerte”, altså enkelt og lettvint. No når  jula snart står for døra og det tetnar til med julebord, avslutningar, marknader og andre samanstøt av ulikt slag må ein gjere det litt snerte. Då tek eg meg god tid ein søndag, og bakar nokre posar fulle med desse knallgode snurrane. Dei er så enkle å ta i handa når ein spring ut døra, dei går i matpakken, og dei kan til og med vere familiens bidrag til ein klassefest som kom litt brått på. Eg lagar ein slags pizzadeig, og her kan du variere kor grovt mjøl du brukar. Eg brukar ofte ei blanding av kveitemjøl og fint sammale mjøl, det gjer snurrane meir mettande, og gjev litt meir fiber i kosten. På den utkjevla leiven smører eg ein oliventapenade eller ein raud pesto, og snurrar saman til fine, …

Gode grovbrød


Ein får liksom aldri nok gode brødoppskrifter. Og ingenting er deiligare enn å skjere opp eit nysteikt brød til frukost. Dette er det brødet eg bakar kvar gong vi kjem til Sverige. Svenskane kan ikkje brød, det er berre sørgeleg. Dei har alt for mykje sirup i dei, og så har dei ikkje butikken full av ferske brød om morgonen slik vi er vande med, iallfall ikkje her ute på glesbygden der vi held til. Vi kjem som regel hit til svenskehuset om kvelden, og viss klokka er før åtte, så set eg ein brøddeig. Då rekk den å heve, og eg får bakt ut brøda og steikt dei før vi legg oss. Å stå opp til frukost med brød som berre har vore ute av ovnen nokre timar, det er ei stor glede. Når ein har bakt brød ein del gongar så tek ein det litt på frihand. Ein brøddeig er ganske robust, og toler å stå lenger enn ein trur. Eg stikk gjerne og handlar viss eg bakar brød midt på dagen, om …

Ein einaste stor bolle


Like visst som at jul og påske kjem rullande, så har vi fastelaven midt imellom. Fasting er det kanskje ikkje så mange som driv med lenger, bortsett frå at fem-to-dietten ga ein slags faste eit oppsving. Men ei triveleg fastelavensfeiring med gode bollar, fargerike ris frå sanitetsdamene og lysare dagar, det høyrer med. Mange seier dei slit med å få gode, luftige bollar. Då har eg berre eit råd å gi: Smør deg med tolmod. Ein feit, søt deig må få god tid på seg til å heve, og det å stresse gjer berre at ting går i ball. Heving kjem an på så mange ting, mjølet, gjæra, temperaturen på væska, temperaturen i rommet, om det er trekk i rommet og mykje meir. Eg blir oppgitt over oppskrifter der det står at deigen skal heve i 30 minutt. Mine deigar har stort sett berre så vidt vakna etter 30 minutt. Dei treng lengre tid, og då vert resultatet bra. I år gjorde eg ein ny vri på bollane, eg lagde ei fastelavenskake! Det var veldig …

Fastelaven! I år igjen!


Ja, tenk det, det blir fastelaven i år og. Eller er det fastelavn det heiter? Det er jammen ikkje godt å seie. Dagen i år er søndag 7. februar, så det er berre å byrje planlegginga av kva type bollar du planlegg å servere. Viss du treng inspirasjon, så kan du sjå på mine fastelavensoppskrifter, som eg har samla på Pinterest. Ha ein fin søndag!

Pizza med sommar på


Eg sit her i svenskehuset og kosar meg medan det regnar noko voldsomt. Likevel har eg ikkje gitt opp sommaren. Eg trur den kjem snart, den er berre litt treg. I matbutikken ser eg det, og i hagen. For no kjem alle dei lekre sommargrønsakene, og asparges er ein av dei første. Flytransporten gjer at vi kan få tak i asparges året rundt, men likevel er det noko heilt spesielt med dei første norske som smyg seg opp av jorda. For nokre år sidan var eg så smart at eg planta asparges i min eigen hage, og lukka er å gå ut og knekke seg av ein asparges og spise den akkurat slik som den er. Når eg har samla opp litt asparges frå hagen har eg nok til eit måltid. Eg har ikkje så mange plantar, så det tek nokre dagar. Dei bør plukkast når dei er rundt 20-25 cm, vert dei mykje lenger vert dei treene og ikkje så gode. Skal du oppbevare asparges nokre dagar så er kunsten å hindre at dei …

Fynsk brunsviger


Fyrst posta Maj-Britt Aagaard:
Faren min døde. To ganger døde han. Første gang da jeg fremdeles var barn, og han reiste tilbake til sitt hjemland Danmark…og ble der. Andre gang da han drakk seg ihjel og ble funnet død hjemme i sengen sin på Fyn første februar i år. Men i tidsspennet mellom disse to bortgangene, lærte han meg mye av det jeg i dag kan og vet om mat og matlagning. Man køddet ikke med Jens Aagaard om mat. Og man køddet ikke med Jens Aagaard om kunst og musikk. Han var billedkunstner, musiker, sjømann og tidligere kokk. Vi snakket sammen på telefonen, og vi skrev brev når vi ikke kunne være sammen. Hver samtale inneholdt bestandig spørsmålet “hva skal dere spise i dag?”, og så en nøye gjengivelse av dagens måltider, og kanskje til og med en kjapp tur innom hva man ellers hadde spist av gode saker i løpet av uka, hvis tellerskritt og lommebok tillot at man brukte tid på dette. Den eneste gangen han spiste ferdigmat, eller mat som han…

Vårt daglege brød


No er kvardagane her igjen, alle har komt heim frå ferie og matpakken må smørast som før. Då er det viktig å ha eit godt brød å smøre matpakke av. Når eg skal lage matpakkar likar eg å ha skorpe rundt heile brødet, ganske enkelt fordi då held det seg nokolunde på plass. Det får eg når eg bakar brødet i former. Eg vaks opp med fire brød sett saman i ei langpanne, og når ein bakar seksten brød i slengen, som mor mi gjorde, så fungerer det greitt. Men eg held meg til tre om gongen, og då har eg tre former som passar perfekt inn i omnen min side om side. Å lage brød er noko som passar fint å gjere ein dag då ein held på med andre ting i huset. Arbeidsprosessane er ikkje så store, men dei må gjerast med ca. ein times mellomrom, så ein har god tid til å fikse alt frå klesvask til loftsrydding medan brøda hevar. Eg brukar klokkealarmen på komfyren for å minne meg om når …

Mine gode fastelavensbollar


Sjølv om det å faste er gått av moten så feirar vi framleis fastelavn. Fastelavn er ein del av innleiinga til fasta, I morgon er det fastelavnssøndag, med ris som skal gi ein fruktbar vår. I gamle dagar fekk både kvinner og dyr ein omgang med riset, heldigvis har vi ris berre til pynt no for tida. Mandag er det blåmandag, då skal ein ete mager kost, slik at ein har plass til mykje mat i magen dagen etter, på feitetysdag. Askeonsdag skal ein tradisjonelt kle seg i sekk og aske, og aska skal kome frå brende palmegreiner som ein har teke vare på frå palmesøndag i fjor. Det er mykje å passe på, altså. Men ein kan også ta den enkle vegen, og ganske enkelt kose seg med deilige krembollar på fastelavn. Eg har laga kanelbollar av den same bolledeigen, det er fint med litt variasjon. Vert ikkje alle bollane etne egnar dei seg godt til frysing, så lenge dei ikkje har fått krem i seg. Slik gjer eg det: Fastelavnsbollar 2 liter kveitemjøl …

Focaccia med løk


Focaccia er alltid takknemmeleg å servere til supper, smårettar, lasagne eller som noko å mumse på når ein er på tur. Du kan også dele focaccia-brødet og legge pålegg inni. Eg bakar det i ein stor leiv, men det går også fint å bake det i emne som er litt større enn rundstykke, kjevle dei flate og ha på olje og salt. Då får du porsjonsfocaccia. Det er oljen og saltet som gjer dette brødet til focaccia. Dei fleste italienarar vil også ha knust eller frisk rosmarin på. i dag har eg laga ein variant med løkringar på. Det er godt til enkel mat, den lett bruna løken vert eit spennande smakselement til supper og slikt.  Slik gjorde eg det: Focaccia-brød 3 dl lunka vatn ½ pakke gjær eller to teskeier tørrgjær 1 ts salt 1 ts sukker eller honning ca 7 dl kveitemjøl 1 gul løk i skiver 3 ss olivenolje Flaksalt til å drysse på toppen Smuldre gjæra i ein bolle og ha over lunka vatn. Rør ut gjæra i vatnet, og ha i …

Fletteloff


Eit godt brød må alltid vere med på ein buffé, og viss du supplerer med litt god skinke, nokre marinerte reker og godt drikke har du festen klar. Har du dårleg råd, og blir beden om å ta med noko til ein buffé, så tilby deg å bake loff. Det er alltid populært, og kostar nesten ingen pengar. Fletteloff er nostalgi for meg, ei av tantene mine brukte å lage det, så den minner meg om henne. Ein fletteloff ser flott ut på bordet, og er enkel å lage. Slik gjer du det: Fletteloff 4 dl lunka vatn 1 ts salt 1 ss maltekstrakt 2 ss olivenolje 9 dl kveitemjøl 1 ts tørrgjær Sett steikeomnen på 220 grader. Ha vatnet i bakebollen. Ha i salt, maltekstrakt og olje. Maltekstrakten kan sløyfast, men gir god smak og fin farge, pluss at den inneheld b-vitaminar. Elt inn mjølet litt og litt, saman med tørrgjæra. Kna det heile til det er ein glatt og spenstig deig som ikkje er for blaut, men heller ikkje for fast. La deigen …

Snøggbakst


Har vi ikkje brød? Eg trudde du hadde handla. Rundstykke då? Sjekk i frysaren. Nei da, det var tomt der og. Det er søndag morgon, og ingen har lyst på ein tur i butikken. Kva gjer ein då? Då tyr ein til snøggbakst. Snøggbakst driv ein med når ein bakar utan gjær, men med bakepulver som hevemiddel. Den klassiske snøggbaksten er scones, desse engelske rundstykkeliknande bakelsane som er eit fast element i ”Afternoon Tea”, når ein får det servert på finare serveringsstader. Scones er gode til te, men med godt smør og syltetøy på er det også ein framifrå frukost. Når ein lagar scones skal ein ikkje elte deigen slik det er vanleg å gjere med gjærdeig. Med bakepulver hevar deigen seg først i omnen, og då går det fort. Er deigen for seig då vert ikkje sconesa luftige slik vi vil ha dei. Så berre rør så vidt saman det turre og det våte, slik at ikkje glutenet får utvikle seg. Det er ingenting i vegen for å lage scones i kjøkkenmaskin, så lenge du …

Urtebrød med aks på


Laurdag kveld hadde vi besøk av dei aller beste naboane. Det å berre kunne vandre ein tur over plenen og få venskap, underhaldning, god mat og drikke gjer at eg føler meg priviligert. Denne gongen var det vi som var vertskap, og vi byrja med kokelimonke og laurdagsgodt. Men etter kvart vart vi fysne på noko salt, og vi tok fram noko god italiensk ost, litt oppskoren bresaola og meir vin. Til dette måtte det sjølvsagt serverast eit godt brød. Eg bakte eit urtebrød, som også smakte veldig godt til mulligatawnysuppa som vi hadde til søndagsmiddag. Slik gjorde eg det: Urtebrød 4 dl lunkent vatn 8 dl kveitemjøl 1,5 ts tørrgjær 1 ts salt 1 ts knust, tørr timian 1 ts tørka basilikum 1 ss maltekstrakt 2 ss olivenolje Ha det lunka vatnet i ein bakebolle, og bland i mesteparten av mjølet og alle dei andre ingrediensane. Elt deigen i nokre minutt, og tilsett meir mjøl gradvis til du har ein fin deig som ikkje er for laus og som ikkje er for fast. La deigen …

Honningloff med oliven


Faktorenes orden er likegyldig, lærte ein mattelærar meg ein gong, så om dette er ein honningloff med oliven eller ein olivenloff (eller eit olivenbrød?) med honning er kanskje likegyldig, det og. Greia er iallfall at denne loffen smakte så godt at eg er plent nøydd til å dele oppskrifta med dokke blogglesarane. Smaken blir nesten litt brioche-aktig, nesten, men ikkje som bollar. Honningen har ein intens søtsmak som gjer at brødet får ein utruleg rik og fyldig smak. I kombinasjon med dei salte olivenane var det ein fulltreffar. Slik gjer du det: Honningloff med oliven 5 dl fingervarmt vatn 1/2 pakke gjær, tørr eller vanleg Mjøl til passe deig 1 ss honning 1 ts salt 2 ts provence-krydder Ein neve svarte oliven utan stein Løys opp gjæra i vatnet i bakebollen, eller ha den i mjølet om det er tørrgjær. Ha i salt, honning og mjøl litt etter litt. Elt inn nok mjøl til at du har fått ein god deig, ikkje for fast og ikkje for laus. La den heve i 40 minutt. Del …

Ostebrød frå Berlin


Kva et dei i Berlin? Det fekk vi høve til å finne ut då vi var der no i påska. For meg er matstellet på nye stader ein av dei viktigaste grunnane til å reise. Det er alltid spennande å sjå korleis det ein et endrar seg frå land til land. Like spennande kan det vere å sjå likskapane, at du finn dei same rettane frå land til land, berre med nye namn. Det tyske kjøkkenet er veldig variert, som det naturleg er i eit land med over åtti millionar innbyggarar. Pølser og øl er sterkt tilstades, men tysk mat er også inspirert av polsk og tjekkisk mat, og frå deira nye landsmenn, i overvegande grad tyrkarar. Difor finn du gulasj-liknande rettar side om side med falaffel, døner kebab og pitabrød.  Nettopp pitabrødet har inspirert mi tyske venninne til å lage eit ostebrød. Pitabrød i Tyskland er ikkje små, runde ”lommer”, men store flotte leivar med sesamfrø. Ursula fyller brødet med ein krem av fire ulike sortar ost, krydra med kvitløk. Kvar gong vi kjem …

Godt brød


Kva er eit godt brød? Det har eg lurt på lenge. Det vil seie, eg veit kva det er når eg smakar det. Eg har ofte fått servert uhorveleg godt brød. Utfordringa har vore å få til å bake det gode brødet sjølv. Men lukka står den kjekke bi, her om dagen fekk eg lov til å vere med på eit bakekurs med Martin Johansson, svensken som har blitt berømt i Norden med bloggen Pain de Martin. Han har gjeve ut to bakebøker, og no har den siste, Enklare brød, kome ut på norsk. Då eg gjekk derifrå var eg nok framleis forvirra, men på eit høgare nivå. Eg lærte veldig mange smarte triks for å bake gode brød, og eg lærte også at mykje av det eg har gjort tidlegare har gjort at brøda mine har blitt kompakte og lite interessante. Så kva er trikset for å få til eit godt brød? Tid, seier Martin. Han set deigen om kvelden, og let den heve over natta på kjøkkenbenken slik at brødet kan steikast morgonen …

Meir godt brød


Bipbap kan meir enn parfyme, ho kan også bake brød! Folk som kan mange ting imponerer meg alltid. Takk, Bipbap! Alt godt 1 kg sammalt grov hvete 1 kg sammalt fin hvete 1 1/2 dl kruskakli 1 1/2 dl hvetekim 1 1/2 dl valgfritt eller blanding av linfrø, havregryn, solsikkekjerner, sesamfrø 2 pk tørrgjær 1,7-1,8 liter lunkent vann 2 ts salt Blandes sammen i en stor bolle, og fylles i 3 brødformer kledd med bakepapir. Settes inn i kald ovn i 20 min. Stekes deretter rundt en time på 220 grader. Jeg pleier å legge et bakepapir over formene, for å unngå hard skorpe.

Godt kvardagsbrød


Heidi minner oss om at vi er attende i kvardagen, og lagar gode, saftige grovbrød. Nyt det! Alt godt Eg veit ikkje kva luktesans du har, men min er sånn midt på treet. For nokre år sidan var eg saman med ein gjeng matglade folk og dampa fåreribbe før jul, då ei av damene tok av loket på panna og sa; ” her luktar det ver, det er ein ver vi skal ete til middag!” Vi andre vart mållause før latteren kom. I første omgang trudde vi ho tulla heilt til ho fekk overtydd oss om at dette er skikkeleg verlukt. Då eg åt kom verlukta oppi nasa mi og eg fekk ei kjensle av at eg hadde smakt betre kjøt før. Ikkje lenge etter denne hendinga vart Nobelprisen i medisin delt ut til to amerikanske forskarar, Buck og Axel, på grunn av forsking knytt til luktesansen vår. Dei har funne ut at nervebanene for lukt går til området i hjerna vår som har med kjenslelivet vårt å gjere, og dei er kobla saman med …

Focaccia


No har vi nokre deilige fridagar framfor oss, og eg planlegg å bruke dei mellom anna til å bake. Focaccia er alltid takknemmeleg å servere til supper, smårettar, lasagne eller som noko å mumse på når ein er på tur. Du kan også dele focaccia-brødet og legge pålegg inni. Eg bakar det i ein stor leiv, men det går også fint å bake det i emne som er litt større enn rundstykke, kjevle dei flate og ha på olje og salt. Då får du porsjonsfocaccia. Det er oljen og saltet som gjer dette brødet til focaccia. Dei fleste italienarar vil også ha knust eller frisk rosmarin på. Slik gjorde eg det: Focaccia-brød 3 dl lunka vatn ½ pakke gjær eller to teskeier tørrgjær 1 ts salt 1 ts sukker eller honning ca 7 dl kveitemjøl 2 ts tørka eller frisk rosmarin 3 ss olivenolje Flaksalt til å drysse på toppen Smuldre gjæra i ein bolle og ha over lunka vatn. Rør ut gjæra i vatnet, og ha i salt og sukker eller honning. Set i gang …

På sjølvstyr i kjøkkenet


Her kjem endå ei oppskrift som er skriven for barn, Heidi og eg hadde ein matklubb for barn i Sunnmørsposten ei periode. Der kom desse oppskriftene på trykk. I dag skal vi lage heimelaga tomatsuppe, og bake eit deilig brytebrød å servere til. Dette er god kosemat om kvelden når middagen er lenge sidan og du vil lage noko som alle syns er godt. Den passar også perfekt å lage etter skulen når dei vaksne ikkje har kome heim enno. Denne suppa smakar betre enn posesuppe, det kan eg love deg! Suppa er rask å lage, så det lønner seg å byrje med brødet.  Har du ikkje smør i kjøleskapet kan du bruke margarin, men ikkje brelett. Bremykt går fint, om du finn det. Brytebrød 3 ss smelta smør 3 dl mjølk 1/2 ts salt 1/2 pakke gjær 3 dl sammalt grovt kveitemjøl ca. 4 dl fint kveitemjøl pluss litt til elting og utbaking Smelt smøret i ei gryte på omnen.  Varm opp mjølka i same gryte som smøret til den er fingervarm, altså at …