Dei raudvinspimpande journalistane med fransk mellomfag som arbeider med kulturnytt i NRK vart rett før jul overført til NYDI, altså saman med resten av nyheitsredaksjonen i NRK, under leiing av John Gelius (så lenge det varer). Som indremedisin lagde dei denne videoen. Moro på jobben! Eit lite skal-vi-danse-kurs kunne kanskje vere neste indremedisinske tiltak? God helg!
Latest Posts
Søte restar
Det er vel lov med dessert ein trist januardag? Nærbutikken min hadde tilbod på kremfløyte som gjekk ut på dato i dag, og då vart det tilslørte julejenter til dessert heime hos oss.
Julekakene er dessverre enno ikkje oppetne her hos oss, og slik er det vel vanleg å ha det på denne tida. Eg lagde denne deilige desserten med knuste julekaker, og den vekte stor åtgaum rundt bordet. Mine julekaker er så fulle av smør og sukker at eg droppa den tradisjonelle runden med å steike det sprø mellomlaget i smør og sukker.
Eg brukte karamellkaker og nokre pepparkaker, og tyttebærsylta som var att etter reinsdyrsmiddagen i romjula.
Syltetøyet kan du variere, og det same med julekakene. Krasja krumkaker er sikkert veldig godt til denne desserten, for ikkje å snakke om kokosmakronar. Slik gjer du det:
Tilslørte julejenter
5-6 julekaker av ulikt slag
2 dl kremfløyte
2 ss syltetøy per dessertglas
Knus julekakene grovt. Pisk fløyten til passe stiv krem. Legg kaker, krem og syltetøy lagvis i pene glas.
Server med ein gong, slik at kakene framleis er litt sprø. Nam, nam!
Oppmoding – Hjelp Haiti!
Folket på Haiti treng hjelp. Dei er frå før eit av dei fattigaste landa i den amerikanske delen av verda, og no er dei råka av ei tragedie som Hillary Clinton seier har bibelske dimensjonar.
Mi venninne Ragnhild er engasjert i eit skuleprosjekt i Delmas, eit slumstrøk utanfor Port-au-Prince. Dei driv ein skule der barn i Delmas får undervisning, legehjelp, vaksiner og mat. Mødrene deira får også kome, dei får undervisning tre dagar i veka.
Akkurat no er skulen, som heldigvis ikkje vart skada i jordskjelvet, base for hjelpearbeidet som pågår i Delmas og områda rundt.
Samstundes arbeider dei på høgtrykk for å finne ut om alle frivillige, lærarar og elevar og familiane deira har det bra.
Dersom du vil støtte dette arbeidet kan du gje det du kan avsjå ved å betale inn på kto. 9741.11.34427. Du kan også gje di støtte gjennom til dømes Legar uten grenser, Unicef eller Raudekrossen.
Restemat på alle fat
Vi er akkurat ferdige med å ynskje kvarandre godt nytt år, og med eit godt nytt år følgjer og restane etter feiringa av jula og det gamle. Har du fått med deg at ei gjennomsnittleg norsk familie kastar mat for 10 000,- per år? Det er hårreisande, og viser at vi har alt for god råd. Eller kanskje det viser at vi ikkje er trygge nok på kva som er god og etande mat? Eller at vi er for dårlege til å ta vare på maten når vi har restar?
Eg veit iallfall at for min eigen del kastar eg mat når eg har planlagt for dårleg, og gløymt at eg hadde ein squash eller eit beger ruccola i kjøleskapet. Og så kastar eg når eg og dei eg bur saman med har vore sløve, og latt middagsrestane stå framme slik at eg er uttrygg på kva bakteriar som har fått formere seg i maten i løpet av natta. Hadde eg teke vare på restane, og rensa og sett dei kaldt eller i frysaren rett etter måltidet hadde vi hatt tilfang til endå ein middag av restar. På nyåret er lommeboka ofte tom, og då er det viktig å utnytte dei ressursane ein har til gode måltid for ein billig penge.
Ei anna side ved dette med matrestar er at vi er redde for utløpte datogrenser. Då er det viktig å bruke sitt beste skjønn, og syns- og luktesans. Alle spedde kjøtprodukt må ein vere ekstra forsiktig med, sidan findelinga gjer at bakteriane kjem til overalt inne i maten, og den vert fortare dårleg. Heile kjøtstykke må ein vurdere ut frå lukt og farge, men her treng datoen ikkje nødvendigvis fortelje heile sanninga, særleg viss kjøtet er røykt eller salta.
Mjølkeprodukt må ein og bruke nasen og smaksløkane på, mager mjølk held seg godt eitt par dagar over datoen viss kartongen er uopna og den ikkje har hatt lange opphald i varm luft, slik den til dømes får under transport om sommaren. Har mjølk eller fløyte blitt skjemt, går den i vaffelrøra, gjerne saman med ein grautrest. Både risgraut og havregraut gjer nytta si i vaffelrøre. Dette har mora mi utvikla til ein kunst, og ho får alltid skryt for dei gode vaflene sine.
Grønsaker visnar og blir slappe og triste, men dei smakar likevel godt i supper og gryter. Skjer bort det som er skjemt, og putt dei i brennsnuten. Særleg gulrøter får lett råte i endane, men skyljer du dei godt og skjer det mørke bort kan resten kokast og etast utan problem. Paprika og tomatar som har blitt mjuke går i pastasausen, eg deler tomatane i fire, og fjernar skalet med ein matpinsett etter at gryta har kokt ei stund. Det er lettare enn å skålde og flå dei.
I dag lagar eg god, gamaldags brennsnut. Eg hadde nesten gløymt ordet, men det kom til meg då eg sat og åt denne gode, tjukke suppa som minte om kjøkenet hennar bestemor. Det finst mange oppskrifter på brennsnut, og ingrediensane varierer. Nokre brukar erter eller byggryn i suppa, då vert den fyldig og rund i smaken. Eg lagde den utan, då vart krafta klar og fin. Eg har og høyrt at nokon jamnar den med ein neve lettkokte havregryn, det er sikkert også godt.
Kjøtet kan vere ein fenalårknoke eller restane av juleskinka, og eg har til og med lagd brennsnut på fåreribberestar. Krafta frå fåreribbe er strålande som suppebasis. Du kan og bruke ein bayonneskinkeskalk, det skal ikkje meir enn 3-4 hekto kjøt til for å lage ein full middag til mange. Fordelen med slikt kjøt er at suppa ikkje treng å koke lenger enn at grønsakene er møre. Eg har brukt salta svinekjøt til mi suppe, det er billig, og gjev fantastisk god kraft. Slik gjorde eg det:
Brennsnut til åtte personar (eller to-tre middagar til fire)
400 gram salt svinekjøt
4 liter vatn
6-7 gulrøter
8-10 poteter
eit lite kålhovud
ei lita rabbe (kålrabi)
ein stor purre
(Gule erter og/eller byggryn viss du vil ha det)
Legg erter og/eller byggryn i bløyt dagen før, viss du vil ha det i suppa. Hell frå bløytevatnet.
Skyll kjøtet, og legg det heilt i ei stor gryte. Slå på vatnet, og la det koke opp medan du skummar av alt grums som flyt opp. Ha i erter og gryn, og la det heile koke ein times tid. Rens grønsakene, og kutt dei i bitar. Når kjøtet er mørt, tek du det opp, og legg det til kjøling.
Ha i grønsakene, og la suppa koke opp att. Når kjøtet har kolna såpass at du kan ta i det, rensar du det for hinner, feitt og bein, og kuttar det i små bitar. Ha det tilbake i gryta.
Smak til om det trengst meir salt, og kvern over litt svart peppar før du serverer med flatbrød og godt smør til. Brukar du ferdig kokt kjøt, byrjar du med grønsakene, og puttar det oppskorne kjøtet i når dei er nesten ferdigkokte. Det som ikkje går med kan du fryse i toliters isboksar (husk å merke boksen godt, ellers kan skuffelsen bli stor…), og då har du middag på fem minutt ein travel onsdag.
Oppdatering: Sjekk ut matvalg 2010 på http://www.ordentligmat.no om restemat – blant anna!
Eit musikkmysterium
Eg leitar etter eit musikkstykke. Det er skrive for kor, og eg var med på å synge det for rundt 15 år sidan på Toneheim. Teksten er frå Predikaren, 3. kapittel: En tid til å fødes, en til å dø, en tid til å plante, en til å rykke opp. Teksten var på svensk, og eg meiner komponisten var nordisk, men eg er ikkje sikker.
Musikkstykket er i ein slags neoklassisk stil, litt jazzpreg i akkordane, og bølgande fram og tilbake. Eg huskar at det var fleire oktavsprang i mi stemme, iallfall. Eg huskar det som intenst vakkert, og godt å synge. Er det nokon som har aning om kva dette kan vere?
Lettare sjølvsentrert
Vi nordmenn syns det er fantastisk morsomt når utlendingar meiner noko om oss. Eg fann denne bloggen her om dagen, som er skriven av Nicole, som er frå USA og bur i Molde som utvekslingsstudent med AFS. Ho har laga ei festleg liste over når ein veit ein er norsk. Her er den:
-you start believe that if it wasn’t for Norway’s efforts the world would collapse.
-you only buy your own drink at the bar even when you are with a group of people.
-you can’t remember when to say «please» and «excuse me».
-you always prepare to catch the closing door if following closely behind somebody.
-a stranger on the street smiles at you, you assume that:
a) he is drunk
b) insane
c) American
d) all of the above
-silence is fun.
-you use «Mmmm» as conversation filler.
-you actually believe that there is no such thing as bad weather, only bad clothing.
-you know Norway’s results in the last three years in the «Melodi Grand Prix» song contest (Eurovision Song Contest).
-it seems nice to spend a week in a small wooden cottage up in the mountains, with no running water and no electricity.
-you know at least five different words for describing different kinds of snow.
-an outside temperature of 9 degrees Celsius ( 45F ) is mild in mid June.
-you know the difference between Blue and Red ski wax.
-you don’t fall over when walking on ice.
-you associate Friday afternoon with a trip to the Government liquor store.
-you think nothing of paying $50 for a bottle of «cheap» spirits at Vinmonopolet («the wine monopoly»).
-it’s acceptable to eat lunch at 11.00 and dinner at 15.00.
-it no longer seems excessive to spend $100 on drinks one night.
-you know that «religious holiday» means «let’s get pissed».
-you find yourself more interested in the alcohol content than in the name of the wine.
-you enjoy the taste of lutefisk (jelly-like, bad-smelling fish) and cod prepared in any way, including fried cod tongues.
-you like to wrap your hotdog in a cold pancake.
-you associate warm rice porridge with Saturday and christmas-eve.
-you can prepare fish in five different ways without cooking it.
-you wear sandals with socks.
-your wardrobe no longer has suits, but blue shirts and mustard coloured sportjackets.
-you don’t look twice at business men in dark suits wearing sport socks.
-it feels natural to wear sport clothes and backpack everywhere, including the cinema, bowling alley, and to church.
-you find yourself speaking halfway Swedish with Swedes.
-you can’t understand why foreigners haven’t heard about Bjorn Daehlie.
-you don’t question the habit of always making “matpakke” (sandwich in paper – some sort of lunch packet)
-you know the meaning of life has something to do with the word “koselig” (cosy)
-you get scared when a stranger randomly starts up a conversation with you.
-you can’t stand leaving the country because people everywhere else are so nice, it’s annoying.
-you look away when you walk by people on the street.
-you vigorously defend whaling and enjoy consuming whale meat.
-you have two cars, a cabin and a boat, if not more.
-you think it’s weird if a house isn’t wooden.
-you earn more than you spend.
-you associate Easter with cross-country skiing with friends and family in the familys mountain cabin.
-you are shocked if it’s not 2 months of snow every year, at least!
-you can see mountains and the ocean, no matter where you are.
-you expect all dinner parties and meetings to start precisely on time, if not before.
-you fall 3 meters, and don’t get hurt. If you do, you’re not worried at all.
-you get your hands on Norwegian chocolate and guard it with your life
-you are more afraid of the Customs than terrorists.
-you would rather miss your flight than not have enough time to buy the duty free alcohol quota.
-you order drinks at Gardemonen (Oslo Intl Airport) at 6 am
-you say ”oh well, down it goes” when served bad wine.
-you actually think that fishballs have taste.
-you barbecue when it’s raining.
-you have bad conscience if you’re not outside when it’s sunny
-you get dozy after only two days of sun
-you go for a swim when it’s only 12 degrees Celsius (53F) in the water and claims that it’s “fresh”
-in winter, you go to work in the dark and come home in the dark – while only working eight-hour days.
-if there’s a terrorist attack on the other side of the world, your first reaction is «oh my god, did any Norwegians get hurt?»
Kosekosekosemat
Laurdag kveld var elleveåringen og eg heime åleine, ein skikkeleg kosekveld for berre oss to. Han fekk bestemme maten, bortsett frå at eg hadde nedlagt veto mot taco og pizza.
Han foreslo mac’n cheese, og eg var ikkje vond å be. Eg har laga den før, men denne gongen «utvida» eg den på to punkt; eg hadde i mjuksteikt løk og bacon. Det vart skikkeleg rampete godt. Det tok si tid, og eg brukte eit uanstendig antall gryter og steikepanner, men det var verd det. Slik gjorde eg det:
Mac’n cheese med bacon og løk
100 g bacon
1 stor løk
3 dl makaroni
5 ss smør
2 ss mjøl
7 dl mjølk
salt og peppar
1 ts sitronsaft
riven muskat
Strøkavring
150 g riven ost, eg brukte «revet» pluss ein jarlsbergskalk.
Sett omnen på 200 grader. Skrell løken, og skjer den i tynne skiver. Smelt 2 ss smør i ei steikepanne, og legg i løken. Legg på lok, og la dette stå og surre i ein halvtime til det blir gyldent og fint medan du kokar makaroni og lagar sausen. Steik baconet i ei anna steikepanne, kutt det i bitar først viss det ikkje allereie er kutta opp.
Smelt 3 ss smør i ei tjukkbotna gryte, og rør inn mjølet. La det frese litt før du slår på mjølka. Rør flittig til det tjuknar og byrjar koke. La sausen koke i 5-10 minutt. Smak til med salt, peppar, muskat og sitronsaft. Sett sausen til side.
Kok opp ein liter vatn, og salt det godt. Ha i makaronien, og la den koke til den er knapt mør. La den renne av i eit såld. Vend den inn i sausen saman med osten. Vend inn bacon og løk til slutt.
Ha blandinga i ei eldfast form med høge kantar, eller fordel den i småformer. Strø på strøkavring eller griljermjøl viss du har. Steik den på 200 grader i 18-20 minutt.
Ein tur ut i kulda
Eg er litt husmus for tida, ser ikkje heilt poenget med å vase ute i -15 grader meir enn eg må.
I dag tok eg med meg kameraet då eg gjekk ut ein liten tur, og knipsa nokre bilde i hagen.
Denne roseknoppen rakk ikkje å springe ut før den vart teken av hufsa. Den har det kaldt både rundt tærne og rundt hovudet.
Og denne skuta er forlatt. Heile sommaren har den eit stort mannskap som til dels sloss om å få jobbe på den. No driv mannskapet med andre ting, som å gå på ski rundt på plenen, og å base rundt utan mål og meining. God søndag!
Helsekost – på ein måte
Heidi har laga vegetarpizza i dag, eg trur ho har litt dårleg samvit for all julematen. Det er nok det gamle prinsippet som gjeld; det er ikkje det du et mellom jul og nyttår som gjer at du legg på deg, det er det du et mellom nyttår og jul. Heidi foreslår at du skal smøre steikebrettet, du kan også bruke bakepapir, eller gjere som meg, og strø plata tynt med mjøl. Det gjev ein steinbakt smak.
Alt godt
Feittfattig mat kan ikkje skade etter ei jul med ribbe, skinke, leverpostei og søte kaker i lange baner. Dei fleste vil merke dette overinntaket på badevekta. Noko anna hadde vore rart. Det beste rådet mot overvekt er å halde seg i aktivitet og ta kontroll over vekta. To kilo opp klarer vi å takle ved å ete litt mindre dei neste vekene. Det verste er når kiloa kjem snikande og umerkande, og festar seg både her og der. Men det er om å gjere å bli glad i eigen kropp og nokre kilo ekstra er berre sjarmerande. Eg prøver likevel å gå over til magrare kost utan å rope for høgt om det.
Kvart nyttår har eg lyst til å verte sjuandedagsadventist. Det er dei som har desse helseretreatsentra i Gudbrandsdalen og Lillehammer. Pasientane vert fora med grønt frå morgon til kveld og kaffe og røyk er bannlyst. Sunnheita struttar av dei når dei kjem heim. Vi treng ikkje reise vekk for å gå på helsekost. Prøv denne pizzaen, den vil garantert falle i smak.
Grønsakspizza
Botn:
3 dl vatn
25 gram gjær
2 ss soyaolje
2dl sammalt kveite
ca 5 dl sikta kveitemjøl
Varm vatnet til 37 grader og rør ut gjæra. Ha i soyaolje og rør inn alt mjølet. Set deigen til heving i bakebollen i 25 minutt. Legg deretter deigen oppå eit godt smurt steikebrett og klapp deigen utover. La botnen heve i 10 minutt før du legg fyllet på.
Fyll:
2 løkar
2 gulrøter
1 raud paprika
litt brokkoli
1 boks sjampinjong eller nokre ferske
litt salt og pepar
1 dl vatn
1 ts buljong
4 ss tomatpure
1 ts sukker
2 ts oregano
litt riven kvitost på toppen.
Hakk løk og steik han i ei steikepanne. Tilset riven gulrot, hakka persille, litt brokkoli og sjampinjongen. Steik grønsakene og tilsett salt og pepar. Rør buljong og tomatpure ut i vatnet og slå dette over grønsakene. Smak til med litt sukker. Legg fyllet på pizzabotnen og strø riven kvitost over. Steik pizzaen på 230 grader midt i omnen i 10-12 minutt.
Berre -15°c
-Og vakkert er det også. Ikkje sant?
Ein liten runde på salg
Eg har vore ein liten runde på byen, og sjekka kva nokre av parfymeria har lagt ut på salg.
Nokre plassar har nokre få gode kjøp, som Eger, som har YSL Elle og Jean Paul Gaultier (dame) i gavepakke til halv pris. Det er eit kupp, om du likar dei duftene. Dei har også kroppsprodukt til Angel til halv pris.
Steen og Strøm og Glasmagasinet ser ut som om dei er rana, veldig lite dufter igjen, og ingen gavesett så vidt eg kunne sjå. Dei har framleis mange kroppsprodukt, også for kurante dufter.
Den butikken som verkeleg har slått på stortromma for å selge parfyme på salg er Kicks i same bygg som Steen og Strøm. Dei har 30% på masse kurante dufter. JLo-duftene er satt ned, både Miami glow og Deseo, det same er ein flanker av Kate Moss.
Secret obsession er satt ned, det same er Tresór, Diesel (herre og dame), fleire clean-dufter og Jasper Conran (som dei er åleine om å selge i Norge).Versace versense er ei deilig grøn sommarduft, den får du også i gaveeske til -30%.
Blant herreduftene finn du Baldessarini, CKin2u og Hugo Boss, for å nemne nokre få. Her er det mogeleg å gjere eit duftkupp, altså!
Litt vemodig…
No er juletreet vårt historie. Eg har ein fast tradisjon kvart år, eg brenn opp juletreet. Først tek eg pynten av forsiktig, forsiktig, og sorterar den i eskene sine. Store runde kuler for seg, bast og tre for seg og dei søte små papirkorgene for seg. Lysa fjernar eg forsiktig, men likevel ligg mesteparten av nålene att på teppet når eg har fjerna alt.
Og så går eg i gang med brenninga. Det er eit skikkeleg bask, og gode hanskar og rosesaks må til, men eg klipper altså av greinene ei for ei, brettar den saman og stappar den i kaminen. Det brenn som berre juling, og gjev meg ei slags stille, indre glede. Eg føler at eg gjer bot for det faktum at eg er så forfengeleg at eg må ha det finaste juletreet som kostar minst seks hundre kroner.
Det passa fint å gjere det i kveld, når temperaturen ligg og vakar rundt 16 kalde grader. Det blir intenst varmt i huset av denne brenninga, og eg blir litt sveitt sjølv og. Gjer ein ikkje eigentleg litt lite kroppsarbeid? Eg gjer iallfall det, eg sit ved tastaturet heile dagen. Men i dag har eg altså sveitta, både av klippinga og av kaminvarmen. Ha ein fin fredag, alle de som stikk innom her!
Søtt og syndig
Ja, eg veit at det er skikkeleg atalt gjort å poste denne oppskrifta no når alle gjer sitt ytterste for å kome i gang med eit sunnare og slankare liv. Men eg er atal. Av og til, iallfall.
Dette er nyttårsdesserten vår, og den var lett å lage i tillegg til at den smakte skikkeleg syndig godt. Oppskrifta ber om pulverkaffe. Vi hadde ikkje det, men vi hadde slike ein-kopp-pakkar med cappucino. Det brukte eg, og det vart veldig bra. Du kan droppe rom, eller du kan bytte den ut med bailey’s eller Kalhua viss du verkeleg elskar kaffe. Det gjer ikkje eg, så rom var fint i vår dessert. Slik gjorde eg det:
Nugattimousse
2 ss vatn
1 ts pulverkaffe (pulveret, altså)
Ein halv boks Nugatti
0,5 dl rom
2 dl kremfløte
2 dl seterrømme eller creme fraiche
Ha vatnet og pulverkaffen i ein liten kjele. Ha i nugattien og romen, og la den smelte medan du rører jamnt og trutt. Det treng ikkje koke, berre bli glatt og flytande. La det kolne heilt.
Pisk kremen og rømmen stiv kvar for seg. Bland dei saman i ein bolle. Rør inn nugattiblandinga slik at det heile blir jamnt og fint. Fyll i pene glas, og la dei stå kjøleg til servering. Du kan godt lage dette dagen før servering.
Pynt er fint, eg brukte knuste peanøttkaker som du finn oppskrift på lenger ned i bloggen her. Du kan også riste hasselnøtter og finhakke dei. Eg dryssa pynten rett på moussen, men du kan også ha på litt mjuktpiska krem før du drysser pynten på. Litt riven sjokolade er også lekkert. Glasa er frå Åhlens, er dei ikkje fine? Spørs om eg ikkje må få meg fleire av dei…
Kontoret mitt
Eg er så heldig at eg har utsikt til ein fin foss frå kontoret mitt.
Det er ein fascinerande måte å følgje med på årstidene på, det å følgje med på korleis ein foss utviklar seg gjennom året. Nokre gongar er den flomdiger og vill, andre gongar sildrar den forsiktig avgarde. I går morgon såg det slik ut.
Fossen er frosen stiv, men det sildrar nok vatn nedi der ein stad. Det er ein liten kulp der oppe nedanfor brua der vatnet framleis rører seg fritt.
Om kvelden vert fossen lyssett, og då ser det ut som på bildet nedanfor.
Er det ikkje vakkert?
Og på andre sida av huset har dei utsikt over byen. Det er også fint på sin måte. Dette bildet tok eg frå kontoret til ein kollega i går, rundt 09:20.
Dropsmatter – litt research
Då eg lagde pepparkakehus reklamerte eg for dropsmatter eller silikonmatter til å bake på. Desse mattene er tunge og gummiaktige, så dei sklir ikkje hit og dit når du kjevlar. Dermed kan deigen kjevlast rett på mattene, og pepparkakene mistar ikkje fasongen fordi du må flytte dei over på steikebrettet. Resten av året kan mattene brukast i omnen under pizza, rundstykke, småkaker og juneimit.
Eg har kjøpt mine i København, men eg meinte å ha sett slike matter hos Panduro. Eg var nedom byen her om dagen, og stakk innom Panduro. Dei hadde denne matta som du ser underst på bildet, den kosta 359,-, trur eg. Eg syntest det var dyrt, men sidan alternativet var ein tur til København så var valet enkelt, og eg kjøpte den.
Då eg kom heim tok eg fram mine to gamle. Når eg la ut den nye oppdaga eg at den er dobbelt så stor som den eg har. Dermed har eg to nye matter! Den mørkebrune du ser til venstre har blitt pensjonert, og dei to nye og den ungdommelege til høgre får delta i vidare teneste i kjøkkenet. Når du skal lage pepparkaker og andre småkaker er det veldig praktisk med fleire matter, då kan du jobbe på ei medan den andre er i omnen og den tredje kolnar. Smart, ikkje sant?
Dette materialet er lett å klippe i, så du kan få dei til å passe til dine plater. Dersom din omn er djupare enn min kan det hende det ikkje passar, men hos meg var altså måla heilt perfekte. Om den er litt breiare gjer det ingenting, i breidda er det mykje å gå på.
Meir spansk – albondigas
På ein tapasbuffet er albondigas alltid med. Albondigas er dei saftige, krydra spanske kjøtbollane som gjerne vert servert med ein god tomatsaus. Også her måtte eg ta nokre snarvegar, mellom anna lagde eg kjøtbollane mandagen før festen, og fraus dei ned i mellomtida. Det som kan frysast ned utan å ta skade av det er det lurt å lage i god tid. Det gjer sjølve dagen då festen skal vere enklare.
Når eg skal lage store mengder kjøtbollar så friterer eg dei. Då får eg dei jamnt runde, eg slepp griseriet med alt som brenn seg fast i panna, og dei får ei fin, rund form sjølv om deigen ikkje er så hard.
Ha eit lok som passar akkurat til gryta rett ved når du friterer, skulle det gå gale og ta fyr kan du legge på loket og sløkke brannen på den måten. Det neste du må gjere er å slå av kjøkkenvifta, det er ikkje stas med brann i filteret. Frityr er høgrisikosport, men kan du det så går det heilt fint.
Mengda olje du brukar avheng av storleiken på gryta, men det er ikkje noko poeng å vere gjerrig på oljen. Det må vere nok olje til at kjøtbollane flyt fritt i gryta. Eg brukar gjerne maisolje, rapsolje (ikkje den dyre) eller soyaolje til slik frityr. Denne oppskrifta er redusert til fem porsjonar til middag, og åtte personar til ein tapasbuffet. Slik gjorde eg det:
Albondigas
500 g kjøtdeig eller karbonadedeig
1 ts salt
1 krm peppar
1 egg
2 ss strøkavring
0,5 dl mjølk
2 ss frisk, hakka eller 1 ss tørka persille
1 ts paprika
1 krm riven muskat
1 fedd kvitløk
Rør deigen seig med saltet. Ha i litt mjølk, litt strøkavring og egget vekselsvis. Finhakk kvitløken og ha den i saman med paprika, persille og muskat.
Varm opp oljen i ei gryte som du har tettsluttande lok til. Form kjøtbollane runde og fine med ei skei. Eg brukar litt matolje i ei skål når eg «rullar» kjøtbollar. Eg dypper skeia i oljen, og stryk den (med olje på) mot handa og. Så tek eg kjøtdeig i skeia, og rullar kjøtbollane mot handa med olje på, slik at dei ikkje klistrar seg fast.
Friter kjøtbollane til dei er pent brune på utsida. Snu dei rundt etter ei lita stund, slik at dei vert jamnt brune. Fisk dei opp av gryta med ei holsleiv etter kvart som dei er ferdige. Legg dei på kjøkkenpapir slik at den overflødige oljen får renne av.
Server kjøtbollane med ein god tomatsaus. Varm kjøtbollane opp att i sausen på middels varme, ikkje for varmt. Sidan eg skulle servere mange rettar til mange personar brukte eg glas med tomatsaus, og så pressa eg i eitt par fedd kvitløk og smakte til med sukker og salt.
Er no det feil og?
Å vere «easy going»? Ein amerikanar som hadde kjent meg ei tid sa det til meg ein gong: You are really easy going. Eg måtte heim og slå det opp, og kom fram til at det eigentleg er ein kompliment. Andrew Bird syng «Damn you for being so easy going». Eg tek det ikkje personleg. Han er ein kul fyr, utdanna fiolinist, og ei kreativ sjel med eit heilt eige uttrykk.
Spansk tortilla
Eg lagde ein spansk buffet her for ei stund sidan, så dei neste dagane får du litt spansk mat her i bloggen min.
Det var nærare 30 som skulle serverast, så eg måtte finne nokre snarvegar for å få det heile til å fungere reint logistisk. Eg lagde tortilla, og den skal eigentleg steikast i ei steikepanne og vendast undervegs. Potetene skal kokast møre utan å bli brune i olje, og så skal egg og steikt løk blandast inn.
Eg forsto raskt at eg måtte finne ein enklare måte å gjere dette på. Eg kledde ei langpanne med bakepapir, og bakte tortillaen i omnen. Potetene vart forkokte, og eg måtte renonsere på kravet om at dei ikkje skulle bli brune under steikinga, for det vart dei. Men det vart ein skikkeleg god tortilla, så eg tenkte eg skulle dele oppskrifta med deg, snarvegar eller ikkje. Eg hart redusert oppskrifta litt i storleik, 18 egg kan bli i overkant sjølv om ulvehungeren ikkje heilt har gitt seg etter jul. Slik gjorde eg det:
Spansk tortilla
6 egg
8 poteter
50 g chorizopølse i tynne skiver
2 raude paprika
1 løk
Salt og peppar
olje til steiking
Sett steikeomnen på 225 grader. Kok potetene med skalet på viss det er tynt, skrell dei viss dei har grovt skal.Bak paprikaene på 225 grader i 20-25 minutt, til dei er svarte på utsida. Legg dei i ein kraftig plastpose som toler varme eller under ein tallerken slik at dampen kjem ut og får skalet til å løsne. Set omnen ned til 200 grader.
Skjer potetene i tynne skiver, og gje dei ein rask runde i steikepanna i litt olivenolje på god varme. Legg potetskivene over i forma. Bruk bakepapir, tortilla heng fast. Legg på tynne skiver av løk innimellom potetene. Fjern skalet av paprikaene og skjer dei i tynne strimlar. Legg strimlane innimellom løk og potetskiver saman med chorizo-skivene.
Pisk saman egga med salt og peppar, og slå det over forma. Ha i meir egg dersom dei øverste potetskivene vert liggande heilt tørre. Bak tortillaen i omnen på 200 grader i 30 minutt. Sjekk med ein kniv at eggestanden er fast og fin.
La tortillaen kolne før du skjer den i terningar. Skal du servere tortillaen på eit tapasbord, så del den opp i terningar på ca. 2×2 cm som du stikk tannpirkarar utan smak i. Denne tortillaen er gluten- og mjølkefri. Sjekk deklarasjonen på chorizo-pølsene, men det skal normalt ikkje vere mjølk eller mjøl i desse.
Ingen skadar!
Ikkje på noko tidspunkt i livet har eg følt tiltrekning til smelling, skyting eller eksplosjonar. Det betyr ikkje at eg ikkje var vitne til slikt, eg hadde (og har) to brødre som var intenst opptekne av slikt.
Der vi budde hadde det foregått masse spennande, heilt sidan krigens dagar. Det var før kjeldesortering og spesialavfall var kjende omgrep, og det gjorde at vi fann rare ting rundt omkring i hus og uthus som var sett til side men ikkje kasta. Vi fann mellom anna krut bak grisehuset, og eldstebror min fylte det i eit rør han hadde bora eit lite hol i og klemt att eine enden. (Vi vaks opp i ei bussgarasje, full tilgang til alt mogeleg utstyr til å lage ting med.) Andre enden vart også klemt att med krutet i, og så sette han eit stjerneskot i det vesle holet. Det freste ganske ettertrykkeleg då stjerneskotet hadde brunne ned, og fekk fyr på krutet. Eg trur vi skal vere glade for at alle er blant oss i dag.
Nyttårsrakettar var også ei kjelde til spenning og action, og dei vart ikkje alltid brukt etter forskriftene. Eg gjennomlevde nyttårsaftnane i ungdommen i konstant skrekk for at nokon eg var glad i skulle bli skada.
Etter at forbodet kom merkar eg at eg føler meg mykje tryggare på nyttårsaftan. Vi var på iddioten i går kveld, og nokre batteri vart fyrt opp, men langt frå der vi sto. Fyrverkeriet nede i hamna var den store attraksjonen, og vi hadde god utsikt til det der vi sto. For ein lettnad! Eg er glad for å kunne opne nettavisene og sjå at der er ingen oppslag om tenåringar som har mista synet, sydd ørtogfjørti sting i andletet eller sprengt bort fingrar. Forbodslinja er normalt ikkje mi linje, men akkurat i dette tilfellet trur eg det har spart samfunnet for store kostnader.
Godt nytt år!
2009 har vore eit strålande år på mange måtar, først og fremst på grunn av at eg vart lokka utpå og lagde min eigen blogg. Det har vore humpete og, så eg har faktisk endå høgare forventningar til 2010.
Dei innerste ynskja mine held eg for meg sjølv, men eg ynskjer iallfall lesarane mine eit spennande nytt år, med gleder, utfordringar og alt det som høyrer med til å vere menneske.
Biletet ved sidan av er nyttårsbordet vårt, og på det skal vi servere gravlaks, kalkunbryst med hasselbäckpoteter og ein deilig nugatti-mousse som du snart får oppskrifta på.
Ha ein fin nyttårskveld, bruk briller viss du skal styre med fyrverkeri og ta vare på små og dei firbeinte. Godt nytt år!
Delt lykke er dobbelt lykke
Eg har inngått ein avtale med barna mine; dei får ikkje ting-og-tang-adventskalendrar eller sjokoladekalender, men dei får ei gåve. Ei kalendergåve.
Trettenåringen er i førstedivisjon når det gjeld maskaraforbruk, og fekk Diorshow Black i ei lita toalettmappe med ein eyeliner og ein miniskugge med fire fargar rundt fersken, brunt og krem. Stor suksess, og alt som reduserer bruken av turkis er av det gode.
Elleveåringen elskar Lego starwars enn så lenge, og fekk Pirate tank med Hondo Ohnaka, Turk Falso og Obi-Wan Kenobi som mannskap. Stor lykke. Den vart kjøpt inn på Glasmagasinet (kombinert med ein liten tur i parfymeavdelinga, sjølvsagt). Vi tok heisen ned frå leikeavdelinga, og den nyslåtte eigaren av piratskipet var så lykkeleg at han trakk meg ned til seg og ga meg ein stor smask på kinnet akkurat idet heisdøra gjekk opp.
I kaféen i første etasje sat det ein mann med kaffikoppen sin. Heilt på refleks smilte han det største smilet sitt til oss. Eg trudde først han kjende oss, men det gjorde han ikkje. Han syns nok berre det var koseleg å sjå at elleveåringar framleis elskar mammaen sin utan atterhald. (Han visste jo ikkje noko om kva som låg i posen.)
Pausekunst
Eg tenkte eg skulle finne noko fin pausemusikk, men så fann eg denne pausekunsten i staden. Er ikkje dette heilt vanvittig?
Au, au, au
Kort melding: Veldig vondt i kraftig forslått venstrearm (den eg brukar mest). Klassisk fall i trappa, ned frå nattakos, utan promille, men med bok og headset i hendene som ein sjølvsagt brukar meir krefter på å halde fast på enn å sleppe dei og ta seg for.
Muligens noko mindre blogging dei næraste dagane, iallfall ingen lange epistlar. Godt nytt år, utan trappefall!
Festmenyen
No har du forhåpentlegvis fått kvile ut i juledagane, og har samla krefter til den store festen. Festkomitéen må samlast igjen, og fordele oppgåvene for sjølve festdagen og dagane før. På dette tidspunktet løner det seg å lage ein (ganske) nøyaktig tidsplan.
Når skal dei siste tinga handlast, kvar skal dei oppbevarast, kven skal lage kva, kven skal frakte det som må fraktast og kven skal vere kvar på sjølve dagen. Som du ser av menyen, kan både forretten og desserten lagast i god tid på førehand. Bestem kven som skal handle inn til og lage desse, og når dei skal leverast på ”festplassen”.
Husk å fryse ned isbitar til den store festen. Eg brukar plastposar til isbitar, og så tek eg ut isbitane av plastposane nokre dagar før festen, og legg dei laust i ei bøtte i frysaren fram til festen. Då slepp du å bli stressa over å måtte trykke kvar isbit ut av plasten medan utolmodige gjestar heng over deg.
Så er det sjølve menyen. Den består av tre rettar: Festterrine med løyromsaus til forrett, andebryst med bjørnebærsaus og ovnssteikte poteter til hovudrett, og omnsbakt frukt til dessert. I festterrinen skal vi prøve å bli kvitt litt av røykelaksen som har kome i hus i jula på ein original måte. Du kan og bruke grava laks. Mine oppskrifter er til 8 personar, skal du ha fleire gjestar gangar du opp mengdene tilsvarande.
Oppgåver 29. desember: Sjekk drikkevarene – har du nok av alt? Sjekk servise, bestikk og glas. Er alt reint? Har du nok? Husk nokre ekstra! Ta fram nokre vasar, det kan hende at nokon har med blomar, og då er det kjekt å ha ein tom vase klar. Sjekk at du har alt du har planlagt å pynte med. Ta fram og vask om nødvendig dukane. Slip knivane dine. Det er kjedeleg å lage mat med sløve knivar! Ta ut kvit fisk og laks frå frysaren og legg i kjøleskapet viss du ikkje skal kjøpe det ferskt.
Oppgåver 30. desember: Lag festterrinen. Sett opp bord og stolar. Stryk dukane. Gjer bjørnebærsausen klar fram til tilsmaking. Kjøl ned alle drikkevarer som skal vere kalde.
Oppgåver 31. desember: Siste møte i festkomitéen, gjennomgang av alle oppgåver – er alt i boks? Pynt bordet og resten av rommet. Gjer det og pent i gangen, og rydd bort klede som heng der frå før viss festen er heime hos nokon. Husk reine handdukar, nok toalettpapir og Kleenex på do. Ei perfekt vertinne har også Paracet, blank neglelakk og plaster i bakhand, om ikkje anna så til seg sjølv…
Vask og kutt opp potetene, legg dei i kaldt vatn. Skrell og kutt opp dei øvrige grønsakene, legg dei i kaldt vatn. Skrell og kutt opp frukta i grove bitar, større enn til fruktsalat. Den kvite frukta skal leggast i sitronvatn (pærer etc.), resten av frukta kan leggast i ein bolle med fruktsalat. Vend potetene i ein balje med olje og krydder. Dekk med plast. Pisk opp crème fraiche med melis til desserten. Sett kaldt.
Anrett terrinen på salatblad, pynt med delte sherrytomatar og dekk med plast. (Sausen skal på rett før dei vert sett inn på bordet.)
Dusj. Et noko.
Handleliste:
Gulrøtter
Sellerirot
Purre
Fenikkel
Crème fraiche
Kremfløte
Kvit fisk (viss du ikkje har i frysaren)
Laks (ditto)
Sitron
Fersk dill
Egg
Lettrømme
Raud løk
Lakserogn eller lodderogn
Sherrytomatar
Kyllingkraft på flaske viss du finn, viss ikkje må du ta terningar
Tørka rosa peppar
Frosne bjørnebær (Prøv å finne utan sukker. viss ikkje, må du skylje dei litt)
Diverse fersk frukt, som honningmelon, kiwi, ananas, pærer, appelsiner, mandariner, ferske fiknar viss du får tak i, fersken, nektarinar, etc.
Vaniljestang (viss du ikkje kjøpte det sist eg skreiv om det.)
Salatgrønt til å legge terrinen på, ruccola, issalat eller det du måtte finne
Kaffe/te
Kjøkkenrull
Dopapir
Zalo (dette er ikkje tøys, du vil ikkje tru kor mange som går tom for dopapir eller zalo rett før festen byrjar…)
Andebrystet går eg ut frå at du allereie har i frysaren etter at du bestilte det før jul. Har du ikkje det, prøver du hos slaktaren likevel, eller kanskje du kjenner nokon som har ender i hagen? Viss ikkje, kan du bruke kalkunfilet eller i naudsfall kyllingfilet. Ulempa med kyllingfilet er at dei du får kjøpt her rundtomkring er så små at du må ha mange for å mette gjestane dine. Og så går du også glipp av den fine andesmaken.
Festterrine – kan (og bør) lagast ein eller to dagar før festen.
300 gram kvit fisk, til dømes hyse, steinbit eller torsk
500 gram fersk laks
200 gram røykt eller grava laks
5 dl crème fraiche
2 egg
safta av 1/2 sitron
4 1/2 dl kremfløte
2 ss hakka, frisk dill
Ca. 1 ss salt
1 ts knust rosa peppar
Rens og klargjer laksen og den kvite fisken, og skjer all fisken i terningar. Filetane skal vere heilt bein- og skinnfrie. Det er viktig at alle ingrediensane er kalde når du lagar farse, elles kan det i verste fall skilje seg. Køyr den ferske laksen glatt med 3 dl crème fraiche og eitt egg i matmølla. Spe i 3 dl. fløyte litt og litt medan matmølla går på lågare fart. Ha i ca. 2 ts salt, 2 ss sitronsaft og rør inn 1 ts grovknust rosa peppar. Velg den tørre typen, ikkje sylta rosa peppar.
Smak på farsen, det kan hende du syns det skal meir sitron i, eller meir salt. Men ha i tankane at laksen som skal ligge mellom farselaga også er salt. Sett farsen kaldt. Køyr den kvite fiskefileten glatt med 2 dl crème fraiche og eitt egg i matmølla. Spe i 1 1/2 dl fløyte litt og litt medan matmølla går på lågare fart. Vend inn den hakka dillen i fiskefarsen. Smak til med ca.1 ts salt , 1 ss sitronsaft og kverna peppar. Smak på farsen om den er passe salt og syrleg.
Smør ei lita brødform med olje, og ha i halvparten av laksefarsen. Skjer røyka eller grava laks i så tynne skiver som råd er, og legg eitt lag over laksefarsen, men ikkje heilt ut i kanten. Ha den kvite farsen i forma oppå lakseskivene, og glatt ut. Så kjem eit nytt lag med grav-/røykalaks på same måte. Så har du i den siste delen av laksefarsen, og glattar ut. Steik terrinen i vassbad ved 120 grader i ca. 1 time. Kjenn på terrinen når steiketida nærmar seg slutten, den skal vere mjuk men spenstig, viss det gjer deg noko klokare.
Vassbad er ein fin måte å steike ”finare” mat på, men det kan vere risikabelt. Eg brukar å setje inn langpanna, så kokar eg opp vatn i vasskokaren eller i ein mindre kjele, og så heller eg vatnet i forma. Vatnet skal nemleg vere nær kokande når du set inn forma. Når steikinga er ferdig, tek eg terrinen ut, men let vatnet stå igjen og kolne i omnen. Då reduserer du risikoen for skolding!
Når forretten skal serverast, vender du terrinen på ei fjøl, og skjer den i relativt tynne skiver. Løsnar den ikkje ved første forsøk kan det hjelpe å senke forma forsiktig med i varmt vatn. Når forma vert oppvarma løsnar terrinen lettare. Kvar kuvert skal få to tynne skiver. Server med minitoast lagd av baguettar (gjerne halvsteikte) som du har skore i tynne skiver og rista i ovnen i 5-6 minutt ved 230 grader. Pass på heile tida, så dei ikkje vert brent. Bruk varmluft om du har det.
Dette kan du gjere fleire timar før dei skal serverast.
Rømmesaus
1 beger lettrømme
4 ss lodderogn, løyrom eller lakserogn
2 ss finhakka raud løk
Salt og peppar
Ei lita klype sukker
Safta av ein sitronbåt
Sausen bør lagast rett før servering. Rør saman alt, men vent med å salte til du har smakt på sausen. Saltsmaken på sausen avheng naturleg nok av kor salt rogna er.
Andebryst i bjørnebærsaus
Andebrysta skal rutast på ”svor”-sida, og gniast inn med salt og peppar. Dette kan du gjere tidleg på ettermiddagen. Legg dei til side så lenge.
Potetene kan gjerast klare tidleg på ettermiddagen, dei skal vaskast grundig men ikkje skrellast, og delast i båtar, kvar potet i 6-8 båtar, alt etter storleiken. La dei ligge i vatn til dei skal setjast i omnen, ca. 1 time før hovudretten skal serverast.
Ei stund før potetene skal steikast, legg du dei i ein stor balje, strør over raust med salt og peppar og provencekrydder, og ringlar over olivenolje. Så må ein som ikkje skal ha pene negler under middagen vende potetene i krydder og olje til alle potetene er dekte. Legg potetene i ei langpanne som er kledd med bakepapir. Bakepapiret hindrar at potetene legg seg fast i botnen på langpanna.
Rett før servering (omtrent når gjestane byrjar på forretten) skal andebrysta steikast. Tørk andebrysta, og steik dei på god varme i bittelitt nøytral olje, 6 minutt på svorsida og så 6 minutt på kjøtsida, og så kan du la dei kvile i ti minutt. Kok ut panna mellom kvar steikerunde, og saml på sjya som dannar seg. Sidan dette må gjerast rett før gjestane går til bords, så bør det delegerast til einkvan som ikkje skal stå i døra og stråle og ta imot gjestane.
Bjørnebærsaus
1 1/2 liter kraft av høne/kylling ELLER 1 dl kyllingfond blanda ut i 1 1/2 liter vatn viss du ikkje har kraft
400 gram usukra bjørnebær (skyll dei viss dei er sukra)
5 ss smør
Kok opp vatnet med fond eller krafta, og ha i bjørnebæra. Skum av dersom det dannar seg skum på toppen. La dette koke friskt i 20 minutt. Sil frå bæra, og kok inn væska til ca. halvparten. Så langt kan du førebu sausen dagen før festen.
Varm sausen opp att, ha i den oppsamla steikesjya og smak til med salt og peppar, og kanskje ei klype sukker. Syns du sausen smakar godt, men er litt tynn, kan du jamne den med litt maizena rørt ut i kaldt vatn. Rett før servering rører du inn smøret. Sausen skal ikkje koke etter at smøret har kome i.
Som tilbehør strimlar du skrelte gulrøtter, purre, squash og sellerirot, og dampar det fort i ei panne med litt vatn, salt og peppar og ein klatt smør. Får du tak i fenikkel, så bruk det og. Ha i gulrøttene og sellerirota (og eventuelt fenikkel) først, og purren og squashen til slutt. Dette treng ikkje lang koketid, og bør gjerast rett før servering. Skrelling og snitting kan skje tidlegare på dagen, oppbevar grønsakene kaldt og under plastfolielok.
Omnsbakt frukt
Nyttårsdesserten er såre enkel, men smakar fantastisk, og det er jo avgjerande på ein dag som nyttårsaftan. Dersom du får tak i amaretto, som er ein mandellikør, er det ekstra godt, men det er ikkje nødvendig.
Det viktigaste med denne desserten er at du treng ditt eige naturlege vaniljesukker, ikkje det du får på boks frå Freia. Få tak i ei ekte vaniljestang. Ta 300 gram melis i eit glas, splitt vaniljestanga i to, og skrap ut dei små, svarte frøa som er inni. Ha dei og stanga i glaset, og rist. Dette bør du gjere i god tid.
Dagen før festen går du ut og kjøper det du måtte finne av fin, fersk frukt. Eg brukar ferske aprikosar eller nektarinar, dei faste, lyse melonane, fersk fiken viss du får tak i det, fersk ananas, faste pærer, aromatiske eple og druer.
Skrell og rens frukta, del den i passe bitar og legg dei i ei eldfast form. Du treng ca. ein kilo rensa frukt til 8 personar. Dryss over to-tre spiseskeier av det heimelaga vaniljesukkeret ditt. Dette kan du gjere kvelden før festen, så lenge du set frukta kaldt, og har plastfolie over. Medan hovudretten vert boren inn, går frukta i omnen, 200 grader i 25-30 minutt. Viss du vil, kan du slå over ein dl. amaretto eller den likøren du har i kremen, sjå under. Du kan også bruke portvin, sherry eller liknande, eller berre sukkerlake, 1 dl sukker og 1 dl vatn som du har kokt opp og avkjølt.
Kremen bør du lage eitt par timar før gjestane kjem. Ta 5 dl crème fraiche i ein bolle, og rør inn 2 ss heimelaga vaniljesukker og 2 ss amaretto viss du har det. Du kan også bruke sitruslikør som Cointreau eller Grand Marnier, det blir ein annan smak, men det er også godt. Du kan sjølvsagt også droppe alkoholen. Server frukta i porsjonsskåler med ein god klatt krem til. Godt nytt år!!
Noko av det søtaste II
Dette vesenet delar vi hus med i jula. Han (Ja, han er ein fullt utstyrt han) får bu her medan eigaren, som går i klassa til trettenåringen, er i Egypt.
Hannen, som ikkje har namn, oppfører seg som ein fullbefaren fjortis, han søv til langt på dag, vekslar mellom å vandre overlegent rundt og å ville ha kos, og er konstant svolten. Om natta er han heilt propell, og fartar rundt i huset og finn på rampestrekar. I natt velta han dei fine duftlysa som sto på badet ned i badekaret med eit helsikes rabalder. Heile familien sto i sengene, og lurte på kva som hadde skjedd. Spennande netter, altså. Jaja, han har iallfall ikkje byrja ringe og be oss hente seg. Han held seg stort sett innandørs.
Får vi gjestar legg han seg bak fryseskapet og blir der til dei har gått, til stor fortviling for små, søte kusiner som gjerne vil kose med han. Han let seg berre kose med av menneske over 10 år, med god impulskontroll.
Men han er søt som ein blome og, denne katten. I ettermiddag tok eg far i huset på fersk gjerning i å stå og kose med pusen, endå han har vore imot kattar i alle dei åra eg har kjent han. Sjølv birkebeinarar kan mjukne, altså.
