All posts tagged: tradisjonsmat

Saftig svin


Av og til er det berre tradisjonsmat som gjeld for meg. Gode sausar, kokt kjøt og raust med poteter til, då er eg lykkeleg. I dag fann eg eit stykke salta svinebog i kjøtdisken, og salta kjøt syns eg alltid er best når det vert kokt. Ein klassisk søndagsmiddag, altså, der eg serverer kjøtet med ein variant av løksaus og ein mos av det eg hadde i kjøleskapet, altså søtpotet og gulrot. Den vart veldig god, om eg skal seie det sjølv! Prøv den til grilla pølser, kotelettar eller til kvit fisk, den passar like godt. Løksausen laga eg på fløte og krafta frå det kokte kjøtet. Eg slo ut håret, og hadde litt øl i kokevatnet. Det balanserer godt det salte i kjøtet, og tilfører ein liten bitter tone saman med laurbærbladet. Det er smak og behag, syns du ikkje noko om det bitre kan du bruke eplejuice i krafta i staden, og droppe laurbærbladet. Merk deg at det ikkje skal salt i kokevatnet til kjøtet. Kjøtet er som regel meir enn nok salt …

Hønsefrikassé


Frikassé er ein klassisk søndagsmiddag der kokt kjøt vert servert med kokte grønsaker og ein jamna saus. Det er ein ekte barndomsmiddag, og noko av det beste eg veit. Sausen skal vere litt søt og litt syrleg, og det er mange måtar å oppnå det på. Eg har litt vin i krafta, men det er ofte ikkje nok. Med litt eddik i sausen får du akkurat den rette balansen mellom surt og søtt. Grønsakene i ein frikassé kan varierast. Du kan ha i båtar av kvitkål, kålrotterningar, brokkolibukettar, persillerot eller selleristenger skore i tynne skiver. Dei fleste kål- og rotgrønsaker vil berre tilføre smak og farge til frikasséen. Brokkoli bør du vente med å ha i til to-tre minutt før servering, eventuelt koke den for seg sjølv, og servere den ved sidan av. Frikassé kan også lagast med karri, då droppar du det syrlege, og brukar heller ei teskei karri i gryta. Kna i så fall gjerne karrien saman med smøret når du jamnar gryta. Karrismaken utviklar seg veldig godt i møte med feittet i …

Ein enklare karamellpudding


Karamellpudding er min signaturdessert, og den blir alltid møtt med hyllest. Ein tenker jo ofte at det er komplisert, men eigentleg er det veldig enkelt å lage. Då Coop extra la ut oppskrifta mi til jul i år fekk eg eit tips frå ein slektning, som hadde sett oppskrifta mi, og syntest eg gjorde det unødvendig vanskeleg. Det er berre å blande alt i hop med ein gong, og sile det opp i forma, sa ho. Eg grunna på dette, for eg har jo lært at ein må varme opp mjølka med vaniljen for å få fram den gode smaken. Men det er jo ikkje verre enn at ein kan prøve, så då kasta vi oss ut i det, min kjære og eg. Kombinert med eit ynskje om pudding berre på heilmjølk, utan fløte, så vart det altså ein ny måte å lage karamellpudding på for meg. Og det beste? Den er like god som «den gamle», sjølv utan oppkok og fløte! Så no har du sjansen, meld deg frivillig til å lage dessert på …

Det grunnleggande


I skulen høyrer vi om grunnleggande dugleik, dei tinga som alle skal lære, som lesing, skriving og rekning. Men det finst grunnleggande teknikkar som ein må meistre på kjøkenet og, så i dag skal du få lære, eller repetere, nokre av dei. Eg må berre innrømme det, eg elskar saus av alle variantar. Frå barndommen av har eg eit særleg kjærleiksforhold til brun saus, denne utskjelte, kjedelege, stive og alderdommelege massen som mange avskyr. Eg elskar den, like fullt. Difor har eg også eksperimentert mykje med den, og eg huskar enno som om det var i går då eg fekk vere med ei erfaren kokke då ho laga ein bryllupsmiddag tidleg på nittitalet. Då braut ho eit stort stykke norzola opp i gryta, og eg sto med store auge og såg på. Eg treng kanskje ikkje nemne det, men sausen vart utruleg god. I dag skal du lære å lage brun saus, og viss du har laga det mykje gjennom åra, så kanskje du kan få litt inspirasjon til å justere smaken slik at den …

Lapskaus på gamlemåten


Det finst mange måtar å lage lapskaus på, og då tenker eg ikkje på å opne ein boks.  Min lettvinte metode er med bacon, kanskje til og med ferdig kutta i terning, som eg fresar i gryta, før eg heller på buljong og lapskausgrønsaker, og lar det koke i tjue minutt. Det er ein kjapp og enkel kvardagsmiddag, som ein som tidleg som råd er bør lære ungane å lage, slik at ein kan delegere middagen nokre dagar i veka.  Når ein brukar gamlemåten, som eg har gjort i dag, så byrjar ein med svineknokar. Finn eg salta svineknokar, eller kanskje aller helst salta og røykte, så kjøper eg dei på flekken, og byrjar allereie å gle meg over lapskausgryta som ventar.  Gamlemåten medfører og at ting tek tid. Ikkje nødvendigvis tid brukt framfor kjøkkenbenken eller komfyren, men du kan ikkje byrje tjue minutt før maten skal stå på bordet. Knokane er den første utfordringa. Slikt kjøt er ikkje spesielt mørt, så det må koke lenge. Eg set knokane på kok kvelden før lapskausen skal …

Syrleg fiskesuppe


I dag lagar eg ei deilig fiskesuppe, der eg har prøvd å leite fram den litt gamaldagse syrlege smaken som det var meir vanleg å framheve før i tida. Det var slik mi bestemor laga fiskesuppe, så eg har prøvd å gjenskape den smaken. Suppa er jamna med egg, det er også litt ”gamaldags”, men gir ein veldig fin og glatt tekstur, og passe konsistens på suppa. Denne måten å jamne supper og sausar på er også fin fordi den gir ei glutenfri suppe, for dei som treng det.  I suppa har eg brukt søtpotet og persillerot, saman med purre. Søtpoteten har ein rund og tiltalande smak som passar godt til den syrlege smaken på suppa. Persillerota gir ein krydra aroma som også passar veldig godt. Fiskesuppa er rask å lage, både persillerot og søtpotet kokar fort når dei er kutta i terningar. Du kan bytte ut søtpoteten med gulrot, viss det er det du har i kjøleskapet, og persillerota kan byttast ut med sellerirot eller pastinakk. Viss du har det skikkeleg travelt, kan du bruke …

Tradisjonelt på nytt – kålrulettar med savoykål


Nye råvarer kjem i butikkane, det inspirerer til å lage velkjende klassikarar på nye måtar. Eg elska kålrulettar då eg var lita. Eg syntest eigentleg vi hadde det alt for sjeldan. No lagar eg sjølv mat til min familie, og gløymer at det går an å lage ein klassikar som kålrulettar. Men då eg fann eit stort, saftig savoykålhovud vart eg inspirert. For eg må innrømme det, ein av grunnane til at eg ikkje lagar kålrulettar så ofte er at det er så styrete å få blada av kålhovudet. Men savoykål er ikkje så tettpakka som eit klassisk kålhovud, og er lettare å bruke. Viss du ikkje finn savoykål i din butikk kan du bruke spisskål, den er også lausare og lettare å bruke i denne retten. Det lønner seg å forvelle kålblada fort i kokekrafta før du lagar rulettane, det gjer dei lettare å jobbe med. Viss du ikkje er ein trena kålrullar kan det vere ein fordel å vere to første gongen ein rullar rulettane. Det er litt knotete å knytte tråden rundt …