Latest Posts

Noko av det vakraste XXV

Published by

Så og seie kvar sommar frå 1990 til 2000 var eg på Toneheim på kordirigentkurs, eg sat i øvingskoret som dirigentelevane skulle lære av å dirigere. Vi hadde heile skulen til disposisjon, og det var fine sommarveker på Hamar. Vi song til politiet (lang historie), hadde konsertar i Vangskyrkja og livsvarige vennskap oppsto desse intense åtte dagane vi var saman kvar sommar.

Ein kveld gjekk eg forbi auditoriet, og såg at det sat nokon ved flygelet. Eg gjekk inn, og sette meg heilt bakerst. Det var berre pianisten og eg i salen. Pianisten var (og er) ein anerkjent solist og akkompagnatør frå vestlandet, men han var på kurset som korsangar og dirigent, ikkje som pianist.

Medan eg sat der spelte han fleire stykke av Edvard Grieg, men det som gjorde størst inntrykk på meg var Ensom vandrer, eit av dei lyriske stykka i hans Opus 47 no. III. Det er så vakkert, så melankolsk og så ettertenksomt, og han som spelte det for meg (og kanskje mest for seg sjølv) spelte det heilt utruleg nydeleg. Brazz brothers har også spelt inn ein versjon av denne, den er også verd å lytte til om du kjem over den eller opplever dei på konsert.

Vi er klare!

Published by

I ettermiddag kjem slekta, og fåreribba (som enkelte kallar pinnekjøt) ligg i vatn for å bli klar i tide. Seks digre kålrabiar skal bli til stappe, og fem kilo mandelpoteter er klare til koking.

I vasken ved sidan av ligg fire ringar med brudevollmår til tining. Det er alt for lite, but what can one do. Vi får late som om den ikkje finst, og gje ungane pølser.

Eg brukar å la måren ligge oppå fåreribbene den siste timen, då er den dampa ferdig til kjøtet er klart. Når den ikkje ligg direkte i vatnet treng den litt lenger tid, men den misser ikkje så mykje smak når den får ligge slik i fåreribbedampen.

Desserten står på loftet, det er ein deilig karamellpudding som eg lagde på veslejulaftan med eggeplommene som vart til overs etter at eg lagde plettar til naboen (og litt til oss sjølve. ;-))

Det er fint å ha eit stort kaldloft som eit ekstra kjølelager no i jula, der kan vi ha brus, farris, grønsaker og andre ting som ikkje må stå i kjøleskapet. Loftet held 6 grader, så det fungerer fint. Mørkt er det og, så slepp vi grøne poteter.

Ute lavar det ned, sjå snødrevet på vindauget bak rabbene, det renn nedetter glasrutene. Det er stille i huset, det er ikkje så mange i oppgangen som er heime.

Når slekta renn inn seinare i dag vert det livleg. Vi vert åtte vaksne og sju barn. Det er alltid koseleg å møtast til juleselskap sjølv om vi sjåast «heile tida» elles.

Eg huskar når søskena til min far møttest, dei var seks, og med ektefellar og barneflokkar var vi raskt over 20 i juleselskap. Stor ståhei, og det var alltid kjekkast på slutten når vi hadde «tødd opp», og ikkje ville heim.

Slik såg hagen «min» ut i går kveld, vakkert, ikkje sant?

Dei 200 beste

Published by

Når nyåret nærmar seg går vi inn i listejournalistikkens æra. Då kjem det lister over alt mellom himmel og jord. Denne gongen er det lista over dei 200 beste hjerte-smerte-låtane gjennom tidene, som du finn her. Eg reknar meg som ein hjerte-smerte-låt-ekspert, og syns slike lister er morsomme.

Frå min ståstad syns eg det var lite og feil Stevie Wonder, eg stussa på at dei har teke med My cherie Amour og You are the sunshine of my life, begge up-tempo glade lykkelåtar. Derimot har dei droppa den hjarteutrivande Lately, ein av mine store favorittar. Eg skulle og ynskje at dei hadde med Little Green av Joni Mitchell. Veldig mange fine har fått sin velfortente plass, som til dømes 50 ways to leave your lover og You’ve got a friend. For ikkje å snakke om I’m not in love, ein annan personleg favoritt.

Kva syns du? Køyr debatt! (Og så kan du jo høyre på I’m not in love for å kjenne på stemninga.)

God jul!

Published by

No sig julefreden ned over huset her midt i byen. Det som skulle gjerast er gjort, og no skal vi nyte jula i fred og ro. Nedanfor ser du julevindauget mitt, med hjartet frå serenidipitycat midt på vrihasseltreet. Tusen takk! (Og vindauget speglar ei scene frå Love actually. Mmmm…)

Eg ynskjer alle blogglesarar ei fredeleg jul og eit godt nytt år, takk for at de har vore innom, lagt att kommentarar og inspirert meg til å halde på vidare med blogginga.

Kjærleik, kjærleik

Published by

I staden for å lage leverpostei sit eg og gret over dette.

Juletrøflar

Published by

Trøffel. Smak på ordet. Elegant, aromatisk og tiltalande.

Trøflar er to ulike ting, dei som vert gravne opp av jorda rundt gamle eiketre i Frankrike, og ein spesiell type sjokoladekonfekt. Det er sjokoladekonfekten du skal få lære meir om hos meg i dag.

Sjokoladetrøflar vert lagd ved at du smeltar sjokolade, tilset litt smør og fløte, og i tillegg eit smaksstoff av eit eller anna slag. Eg har eksperimentert på kjøkkenet i det siste, og lagd to typar trøflar som skal serverast som konfekt til kaffien og teen i jula. Utfordringa blir å halde trøflane unna nysgjerrige fingrar, dei kan freiste ein stakkar over evne.

I tillegg har trøflar det aller best når dei vert oppbevart kaldt. Sjokoladen får enno lågare smeltetemperatur når den vert blanda med smør og fløte, og difor bør dei få vere i ein lufttett boks i kjøleskapet fram til dei vert servert. Og du, no når vi nærmar oss jul huskar du på at det er berre kremfløte og meierismør som gjeld, ikkje sant? Trøflar kan ikkje lagast med Soft Soya og kaffefløte, sånn er det berre. Eg brukar normalsalta smør, for eg likar saltsmaken frå smøret saman med sjokoladesmaken. Du vil nok finne kokkeoppskrifter på trøflar som seier at du skal bruke usalta smør, men det blir ikkje like godt, sann mine ord.

Den første trøffelvarianten du får oppskrift på er skogsbærtrøffel. Eg brukte ein pose med blanda bær frå frysedisken. Har du eigne bær i frysaren er det kjempefint. Blandinga eg brukte var med bjørnebær, bringebær, blåbær og rips (har du funne rips i skogen nokon gong, forresten?), men bruk den blandinga du syns er best. Eg blandar og mørk og lys sjokolade. Det er fordi eg kan styre meg for den sterke mokkasmaken i den mørkaste sjokoladen. Likar du mørk sjokolade kan du bruke berre det. Slik gjer du det:

Skogsbærtrøflar

150 g mørk sjokolade

150 g lys sjokolade

300 g skogsbær

60 g sukker

3 ss kremfløte

50 g meierismør

200 g sjokolade til dypping

Pynt i form av strøssel, kakao, melis, bladgull og det som verre er.

Grovhakk sjokoladen. Ha bæra i ei gryte (dei kan gjerne vere frosne) saman med sukkeret. La det koke opp og trekke ei stund. Sil frå frø og slikt, og kok inn safta til du har ca. 1,5 dl bærsaft. Ha det i gryta saman med fløten og den hakka sjokoladen. La sjokoladen smelte i bærblandinga på låg varme medan du rører forsiktig. Det må ikkje koke. Ha i smøret til slutt, og rør det heile glatt. Er det framleis klumpar kan du bruke ein stavmiksar for å køyre det glatt.

Ha trøffelmassen i ei låg vid form, til dømes ei eldfast porselensform. La den stå i kjøleskapet til massen har stivna, gjerne over natta. Bruk ei skei eller eit kulejern og lag trøffelbitar som du syns er passe store. Set bitane på eit brett i kjøleskapet, har du det travelt kan du til og med sette dei i frysaren.

Smelt 200 g sjokolade ei skål som er smal nede og vid oppe. Det gjer det lettare å dyppe trøffelkulene. Varm skåla (og dermed sjokoladen) opp over vassbad. Vassbad lagar du ved å koke opp litt vatn i ein ganske liten kjele, og så set du over ei skål som lok med botnen ned. Då smeltar sjokoladen utan å kome i kontakt med vatn. Får sjokoladen vatn i seg vert den grå og kornete.

Ta ei og ei trøffelkule på ein gaffel, og dypp den i den flytande sjokoladen. Sett kulene på eit bakepapir, og dryss med pynt med ein gong. Når sjokoladen stivnar festar ikkje pynten seg. Sett trøflane kaldt etterpå.

Mokkatrøflar lagar eg av rein kjærleik til mine medmenneske. Eg likar nemleg ikkje kaffi, og dermed blir denne konfekten alt for sterk for meg. Men andre blir lukkelege over mokkatrøflar, og det er vel det jula handlar om, er det ikkje? Å glede andre? Slik gjer du det:

Mokkatrøflar

300 g mørk sjokolade

2 ts pulverkaffi

1 ss kokande vatn

50 g sukker

50 g meierismør

3 ss kremfløte

Mokkabønner til pynt

Hakk sjokoladen fint. (I denne oppskrifta har sjokoladen mindre væske å smelte i, så difor må den vere litt meir finhakka.) Ha smøret og kremfløten i ei lita gryte med sukkeret, 1 ss vatn og kaffipulveret. Smelt det heile forsiktig. Ta gryta til side, og rør inn sjokoladen. Rør det heile glatt.

Desse trøflane brukar eg å sprøyte i plisserte konfektformer. La trøffelmassen kolne litt, men ikkje så mykje som med skogsbærtrøflane. Ha massen i ein kremsprøytepose, og sprøyt den i små former. Pynt dei med ei mokkabønne på toppen. (Eg hadde ikkje mokkabønner oppdaga eg, så eg måtte bruke kakestrøssel. Det vart ganske stilig, det og, syns du ikkje?)

Til slutt tek eg med ei oppskrift på kvit gløgg. Det er ein gløgg basert på eplecider og kvitvin, og har ein lettare, ”vaksnare” smak enn den vanlege raude. Slik gjer du det:

Gløggekstrakt

5 dl eplecider (du kan bytte den ut med eplejuice viss du vil)

3 ss brunt sukker

Fire klementiner

Ein bit ingefær

Ein stjerneanis

10 nellikspiker

To kardemommekjerner

Ein bit kanelbork

Ha eplecideren i ei gryte, og varm den opp. Knus kryddera, og ha dei i saman med brunsukkeret. Del klementinene i to, press ut safta, og ha både saft og skal i gryta. La det heile trekkje på svak varme i ein halvtime. Trekk gryta av plata, og la den stå til den har kolna. Sil frå alt rusket.

Varm opp 2 liter cider og ei flaske kvitvin i ei gryte. Ha i ekstrakten. Smak til om du syns det trengst meir sukker. Server gløggen i pene glas med ei klementinskive som pynt på glaset. Velbekomme!

Noko heilt ujulete

Published by

Denne songen er Bette Midler sin finaste, syns eg. Det er The wind beneath my wings, frå filmen Beaches. Den kom i 1988, og er forteljinga om vennskapet mellom barnestjerna CC Bloom (Bette Midler) og den rike jenta Hilary frå San Fransisco (Barbara Hershey). Bodskapen (slik eg tolka den) er at når ein har vore verkeleg nær kvarandre så er det alltid ein veg tilbake til vennskapet og varmen.

Finn du filmen, så sjå den. Den er ei skikkeleg tåreperse, utan happy ending, men av og til treng ein det, syns eg. Og sangen er fantastisk. You raise me up? Move over. Denne var først.

Ei lita ekstragåve

Published by

Når eg gjev gåver til ein familie, både store og små, samlar eg det i ein stor pose. Eg kjøper fine handleposar på IKEA, i år var dei med raudt og kvitt mønster, og merkar dei med ein lapp med namn på. Oppi der går alle gåvene, julekort og gjerne nokre små ekstragåver.

I år er ekstragåvene opptenningsrullar.

Eg tek aviser, fjernar stiftane og delar den opp i tre og tre ark, sånn cirka. Så klipper eg kvar arkstabel i tre, og rullar dei saman til ein fin rull som eg knyter saman med bomullshyssing eller noko anna som brenn godt.

Gjennom heile hausten har eg samla på lysrestar etter kubbelys. Dei smeltar eg i vassbad, for eksempel ved at eg legg dei i eit romsleg glas oppi vatn som eg held rundt kokepunktet.

Her gjeld det å smøre seg med tolmod, det tek litt tid å smelte stearinen.

Når stearinen har smelta dypper eg papirrullane ned i glaset, først øvre halvdel og så andre. Eg let dei stivne på bakepapir mellom dei to dyppingane.

Til slutt samlar eg ti og ti i ein brødpose, og set på eit sløyfeband.

Med desse rullane er det lett som på ein plett å tenne opp i sjølv dei mest gjenstridige omnane.

Når du skal tenne opp ute i skogen er dei også kjempefine. Kvar gong klassa til datra mi skulle i skogen om vinteren vart dei bedne om å ta med ein vedkubbe kvar til bålet.

Men jenta mi vart trekt til side og fekk beskjed at om ho tok med eitt par av dei opptenningsrullane, kunne ho sleppe å ta med vedkubbe. Ein måte å bli populær hos friluftslæraren på, altså.

Slik vart dei sjåande ut til slutt. Ein fin måte å bruke avfall på, lysrestane hadde elles berre gått rett i søpla. Her kjem dei til nytte.

Rare ting som gjev meg julestemning

Published by

Virrvarr har posta sine julestemningsting, og så lurer ho på kva vi andre treng for å kjenne på julekjensla. Eg veit ikkje om mine ting er så rare, men her er dei iallfall:

1. Bugge Wesseltoft sin CD «It’s snowing on my piano». Den byrjar å surre og gå rundt midten av november. Før julemarsipanen kjem i hus.

2. Å bake dei franske pepparkakene og lage gløggekstrakt saman med gode U. Eg trur første gongen vi gjorde det saman var i -84.

3.  Å halde på med greier på kjøkkenet lenge etter at alle har lagt seg.

4. Å synge julekonsertar. Eg har hatt eit langt opphald, men dei to siste åra har eg gjort det igjen. Deilig.

5. Tuss og Troll.

6. Å aldri sjå Askepott og nøttene heilt igjennom. Eg veit ikkje kvifor, men eg har aldri sett heile.

7. Å gå opp i huset til søskenbarna mine og takke for gåvene etter at vi har pakka opp våre.

8. Eit kjøleskap som er heilt sprekkeferdig av mat. Og så kjem foreldra mine med meir.

9. Bilda vi tek etter oppakkinga der ungane poserer i det dei har fått av klede. Utanpå det dei har på seg frå før, sjølvsagt.

10. Riskrem  servert etter at vi er så mette at vi held på å sprekke.

11. Lange lister med kven som fekk kva frå kven, ført i pennen av svigermor.

12. Lukta av julekaffi frå gåveposen som søstra mi har gitt oss. Eg drikk den ikkje, men luktar gjerne på den.

13. Den atterhaldslause gleda i andletet til ein du har gjeve ei gåve til og som vart oppriktig overraska og fornøgd.

14. Å kjøpe eit digert juletre hos gubben frå Solør nede i krysset, treet må vi kappe av litt på for å få stjerna på plass.

15. Å sove lenge om morgonen.

16. Å gå over plenen og hente dei tomme kakeboksane frå naboen og ta dei med tilbake for å fylle dei på nytt. Som eg har gjort kvart år sidan 1991. Dei same boksane.

17. Sviblar, med jorda vaska av, i ei glasskål.

18. Heile familien på lang tur i gatene, pent kledde, på første juledag.

Det var mine, kva er dine?

Det vesle huset i skogen

Published by

I dag hadde vi den store pepparkakebakedagen. Pepparkakehus høyrer alltid med til vår jul, sjølv no etter at borna mine har blitt store. Vi har også små søskenbarn som gjerne vil kome innom på denne spesielle dagen. Då er det viktig å ha ein god deig som er lett å jobbe med, og som rekk til to hus, mange store hjarte og endå nokre figurar som kan illudere dei som bur i det fine huset.

Det finst mange pepparkakeoppskrifter, og resultatet kan variere. Eg har gode erfaringar med deigen under, der ein kokar opp sukker, smør og sirup. I nokre oppskrifter har ein også i fløten når ein kokar det heile opp, då tek kolninga lenger tid. Når ein kokar opp smør, sirup og sukker vert sukkerkorna løyst opp godt. Eg har prøvd deigar der smør og sukker er rørt kvitt. Då vert steikeflata meir ujamn, og ein ”ser” spora etter sukkeret.

Pyntinga av huset foregår etter alle kunstens reglar. Vi limar huset i hop på den ”farlege” måten, med smelta sukker. Det gjer det meir stabilt, syns eg.

Huset har søte småruta vindauge, dei lagar eg med gamaldagse sitrondrops, som eg knuser og legg i opningar i deigen. Når eg steiker kakene smeltar sitrondropsa og lagar fine, gyldne karamellglas.

Du kan også bruke bringebærdrops, men drops med kunstige søtningsstoff kan ikkje brukast. Kamferdrops fungerer til nød, men dei karamelliserer ikkje så lett som fruktdropsa. Sprossene er lagde av tynne deigpølser som er lagt i kryss.

Utfordringa med å lage pepparkakehus er at ein gjer det berre ein gong i året. Det gjer at ein ikkje alltid huskar frå år til år kva som er lurt og kva som ikkje er lurt. Eg har brukt å ha same storleik på tak og vegg, og gløymer for kvart år at det er lurt å ha taket litt kortare og litt breiare. I år huska eg på å lage det litt kortare, men eg gløymde å lage det litt breiare. Ja ja, ein kan ikkje huske på alt her i verda.

Eg har funne såkalla dropsmatter som eg kjevlar ut husdelane og kakene på. Det gjer heile operasjonen utruleg enkel, ved at eg slepp å flytte delane frå der eg kjevlar dei ut til steikebrettet. Dropsmattene går rett i omnen som bakepapir. Du kan også bruke tynne silikonmatter, men dei er ikkje så lette å bake på. Slik gjer du det:

Pepparkaker

300 g meierismør

2 dl sirup, eg brukar mørk

4 dl sukker

2 dl kremfløyte

1 ts nellik

1 ts malt ingefær

1/2 ts peppar

4 ts kanel

2 ts bakepulver

ca. 900 g kveitemjøl

Bland smør, sirup og sukker i ei tjukkbotna gryte. Varm opp til sukkeret er heilt smelta, altså rundt kokepunktet. Ta gryta av plata og la blandinga kolne litt. Rør i fløyten. Sikt i krydder, bakepulver og mesteparten av mjølet. Rør alt i hop til ein jamn deig. La deigen stå kaldt til neste dag.

Del deigen opp i passe bitar. La dei bitane du ikkje jobbar med ligge i kjøleskapet. Elt deigen i litt mjøl på bordet og kjevle den til den er ca. 3 mm tjukk.

Lag ein mal, til dømes av overhead-plast eller demonter ei plastmappe. Skjer ut malar som er så store som du vil ha dei, du treng to sideveggar, to gavlar og to takplater. Mål opp at takplata går litt utanfor veggen, og at veggen på gavlen (før den skrår inn) er like høg som langveggen.

Legg malane på deigen, og skjer dei ut med ein skarp kniv. Pass på at du ikkje skjer igjennom bakepapiret eller silikonmatta du brukar. Stikk ut vindauge med det du måtte ha. Vi har brukt sirupsnippformer på høgkant til gavlvindauge, det vart kjempefint. I år vart det loket til kanelboksen, og rundt gavlvindauge. På langsida brukar eg loket til ein firkanta krydderboks, ei tom fyrstikkeske er også fin storleik.

Pirk ut deigen inne i vindauga. Legg eventuelt på sprosser, og dryss knust drops i opningane. Pass på at du ikkje får knust drops på sjølve deigen, det brenn seg og ser ikkje så fint ut. Steik delane i omnen på 175 ° C i ca. 10 minutt.

Smelt 3 dl sukker på middels sterk varme i ei steikepanne. Rør innimellom så varmen fordeler seg og sukkeret smeltar jamt.

Dypp den eine gavlen i sukkeret og la det drype av. Sett den tett inntil den eine langveggen. Dypp den andre langveggen, og sett den inntil gavlen. Dypp begge sider av den siste gavlen i same runde, og dytt den mellom dei to langveggane. Dypp til slutt den eine takplata, og dytt den saman med den andre. Legg taket på huset medan det framleis er litt bevegeleg. Fyll eventuelt på med meir smelta sukker frå ei tresleiv for å lime taket fast ordentleg.

Eg brukar også eit stort hjarte som eg stikk ut mindre hjarte i. Desse får og dropsfyll i opninga. Så stikk eg ut eit hol til sløyfeband med tuppen på ein epleutstikkar. Har epleutstikkaren sagtaggar kan du også gjere det etter at kaka er steikt, i tilfelle du gløymde sløyfeholet før steikinga.

Lag glasur av tre eggekviter (stor porsjon!) og nesten ein pakke melis. Pisk eggekviten stiv. Ha i melisen litt og litt medan du fortsatt piskar. Dette blir på ein måte ein marengsmasse. Den er mykje meir stiv og lett å handtere enn ein vanleg melisglasur med vatn eller flytande eggekvite.

Eg har glasuren i ein kraftig pose med glidelås. Tre posen nedi eit litermål, brett den utover kanten. Då kan du lett fylle glasuren i posen. Har ikkje posen glidelås så knyt den igjen. Klipp eit bittelite hol i eine hjørnet. Det viktigaste er at glasuren berre kjem ut der den skal nemleg gjennom det vesle holet. Lykke til med pepparkakebaksten!

Noko av det vakraste XIV

Published by

Eg måtte sjekke når denne plata kom ut, det var altså i 1997. Sidan det trur eg at eg har gjeve bort nærare 20 av den til slekt, vener og kjende. Den gjev meg julekjensle i løpet av dei to første taktene. Den gjer at blodtrykket går ned, skuldrane senkar seg og alt blir roleg og fint.

Bugge Wesseltoft har hatt mange vellykka prosjekt, men eg trur «It’s snowing on my piano» er noko av det han verkeleg har tent pengar på, og det er han vel unnt. Len deg tilbake og lytt til denne, og fryd deg over dei som bygger snømann i videoen. Ha ein fredeleg kveld!

Jul i siste lita

Published by

Så nærmar juledagane seg med stormskritt, og panikken breier seg blant oss som tek ansvar for at jula skal bli ei fin oppleving for alle.

Har eg huska alle julegåvene? Har alle julekorta kome fram? Kvifor har vi forresten fått så få julekort i år? Har eg huska rabbe og surkål? Kva skal vi gje dei som ikkje vil ha lutefisk førstedag? Listene vert lengre og lengre, og kontoen tømest før du får sukk for deg.

Eit logistikktips viss du bur saman med ein du prøver å få til å ta medansvar er å lage to handlelister: Ei liste er for dei tunge tinga, og det som ikkje kan gå gale. Den andre er for dei tinga der ein må ha litt fingerspisskjensle for å velje rett i butikken. La gemalen handle inn (og dermed også betale for) alle drikkevarene, ei kasse mandarinar, rabbe, surkål og poteter, og brudevollmoren kan han og sikkert få til viss han kjem seg i nærleiken av Brudevoll. Så kan du kose deg med å handle juleposteien, fåreribba, rullen og nokre gode ostar. Det er heller ikkje ei skam å dra to turar. Det er ingen grunn til å slite seg ut og bere brokk på seg ved å skulle rekke alt i ein runde.

Eit anna tips er å velje sine slag med omhu. Nokre kampar må berre få ligge, som til dømes at alle stablar med papir, aviser og blad rundt om i huset skal vere sorterte og rydda før jula ringer inn. Eg brukar store pappesker, og legg stablane oppi. Så går dei på loftet. Uti januar finn vi dei att, og har ikkje sakna noko av det, så då kan dei sannsynlegvis kastast. Då har ein iallfall tid til å sette seg ned og sortere kva som er verd å ta vare på, og kva som kan gå til attvinning.

Det er og ein kunst å lage nokre få ordentleg gode ting som alle gjestane får smake, og som gjer at alle tenker at du verkeleg har gjort deg føre. Det har du gjort, med den eine eller dei få tinga, så det er berre å stråle seg i glansen. At ikkje alt sølvet er pussa blir mindre nøye då.

I fjor lagde eg ein diger porsjon av rom-rosintrøflane mine, og jammen måtte eg ikkje lage ein til før juledagane. Det skal ikkje så mange til (to for å vere nøyaktig) før ein føler at ein har fått nok, men problemet er berre at høvet då det kunne passe å ta to til dukkar opp så altfor ofte. Eg brukar digestive-kjeks, det er grove engelske kjeks som er kjempegode med smør og brunost på. Du får dei i alle butikkar. Slik gjer du det:

Rom-rosintrøflar

70 g rosiner

1 dl rom

200 g digestive-kjeks

60 g fint, brunt sukker (demerara)

1 strøken teskei kanel

60 g valnøtter

0,6 dl kremfløte

250 g mørk sjokolade

90 g lys sirup

125 g malte valnøtter

Legg rosinene i bløyt i romen. Dette kan du gjere i god tid, men minst ein time før du rører alt i hop. Mal 125 g valnøtter, og ha massen i ei låg, vid skål. Hakk resten av valnøttene fint. Eg brukte matmølle til alle desse operasjonane, og då går det veldig fort å få hakka alt. Bland knuste kjeks, sukker, kanel og 60 g valnøtter i ein bolle.

Hakk sjokoladen, og ha den i ei gryte saman med sirup og fløte. Smelt det over låg varme. Hell det over kjeksblandinga. Ta rosinene ut av romen, hakk dei, og ha alt inkludert resten av romen i kjeksblandinga. Sett bollen i kjøleskapet til massen har blitt fast.

Trill kuler av trøffelmassen. Eg brukte eit slikt kulejern som eg har kjøpt som melonkulejern, men som eg hovudsakleg brukar til å ta ut kjernehus av eple og pærer med. Det fungerer veldig bra, så lenge eg dyppar det i ein matolje utan smak (som solsikkeolje, soyaolje eller rapsolje) med jamne mellomrom. Eg lagde passe store kuler med kulejernet, før eg trilla dei runde og fine med hendene. Du bør bruke matolje som smørjing på hendene og, for dette er ganske klistrete greier.

Etter kvart som du trillar kuler kan du legge dei i dei malte valnøttene. Rull skåla rundt slik at nøttemjølet festar seg på heile kula. Eg kjøpte fine små skåler på loppemarknad, og gav bort skåler med romtrøflar med cellofan over til jul. Stor suksess!

Ta med som vertinnegåve når du vert beden i selskap, det er mykje kjekkare å få dette enn ein kvadratmeter Kong Haakon. Romen kan bytast ut med konjakk, og den har og blitt lagd med whisky av ei eg kjenner utan at det på nokon måte reduserte kvaliteten eller opplevinga. Skal du lage dei alkoholfrie kan du kanskje bløyte rosinene i eplejuice og nokre dropar romessens, prøv deg fram.

Pass no på at du får litt tid med beina på bordet, med ein god kopp te og eitt par-tre romtrøflar i ei diskret lita skål. Då er julefreden sikra!

Endå fleire dessertar?

Published by

Ja, eg har faktisk tre dessertoppskrifter til. Desse er Heidi sine, og her får du lære å lage heimelaga sjokoladepudding med vaniljesaus. Eg kan love deg at den er betre enn Tine sin. Eg lagar alltid pikekyss sjølv, men det går fint å lage pikekyssdesserten med kjøpte. Men her og er dei heimelaga best, ikkje minst fordi du veit kva som er i dei.

Alt godt

Sjokoladepudding

8 dl mjølk

2 ss kakao

4 ss sukker

2 ts vaniljesukker

7 plater gelatin

Kok opp mjølk, kakao, sukker og vaniljesukker, og set det til sides. Legg gelatinplatene i kaldt vatn i ei skål og la dei ligge der i 5 minutt. Vri gelatinplatene opp og legg dei i ei skål. Slå litt varm kakao over gelatinen og rør han ut i den varme blandinga. Hell så denne blandinga i kakaoen medan du rører flittig. Gelatinen må ikkje koke, så du må ikkje ha gryta på varm plate medan du gjer dette. Avkjøl blandinga litt og hell puddingen i ei glasskål. Det har lett for å verte eit botnfall i puddingen, så den vert finare viss du rører litt i den før den vert stiv. Ikkje rør etter at den har stivna.

Vaniljesaus

1 egg

4 dl mjølk,

( evt. 3 dl mjølk og 1 dl fløyte)

2 ss potetmjøl

2 ss sukker

1 ss vaniljesukker

Ha alt saman i ei panne og varm dette under stadig omrøring til sausen tjuknar. Sausen må ikkje koke fordi her er egg i. Avkjøl sausen og server den saman med sjokoladepuddingen.

Pikekyssdessert

1 pose ferdigkjøpte marengstoppar, ofte kalla pikekyss (eller heimelaga.)

3 dl kremfløyte

2 bananer

200 gram blå eller grøne druer

rips eller anna bær.

Pisk fløyten stiv. Bland inn marengstoppane, bananskiver, halve druer og ripsbær eller anna bær om du har. Ha dette over i ein dessertbolle og pynt med marengs og druer.

Bær- og isdessert

Denne desserten er  Åste Holhjem sin spesialdessert og den er utruleg god!

2 liter vaniljeis

litt bær, for eksempel rips, bringebær, blåbær eller bjørnebær

3 dl kremfløyte

2 beger skogsbæryoghurt.

Legg yoghurt, vaniljeis, bær og piska krem lagvis i ein dessertbolle. Bruk den bærsorten du sjølv har i frysaren. Du kan og blande ulike bærsortar. Desserten bør etast før isen har smelta.

Riskrem med raud saus – Appelsinfromasj

Published by

-dessertar, altså. Eg trur til og med eg har fleire på lager. Riskrem er ein klassikar som «alle» kan. Men det er ein første gong for alt. Difor tek eg den med likevel, i tilfelle ein eller ei som arrangerer jul for første gong på eige kjøkken stikk innom.

Riskrem

Denne oppskrifta er ikkje så stor, så har du mange dessertglade rundt bordet må du kanskje doble ho.

3 dl ferdigkokt risengrynsgraut

2 dl kremfløyte

1 ss melis

1 ts ekte vaniljesukker

Du kokar altså ein risengrynsgraut på førehand. Langkokt risengryn er best, men den på 20 minutt går og fint. Du MÅ salte grauten, utan salt vert den daud i smaken og riskremen vert heller ikkje god. Ørlite salt må med for å framheve sødmen i riskremen.

Pisk kremfløyte og tilsett melis og vaniljesukker. Vend den kalde, kokte grauten inn i den piska kremen. På den måten ser du betre når det er passe mykje ris i forhold til mengda krem. Ha riskremen i ei glasskål og set han i kjøleskåpet til avkjøling.

Raud saus

1 dl saft

3 dl vatn

2 ss sukker

2 ts potetmjøl

1 dl vatn

Kok opp saft, vatn og sukker. Rør potetmjølet ut i 1 dl vatn. Når safta kokar trekker du panna til sides og rører inn potetmjølsjamninga til sausen vert passe tjukk. Du må ikkje koke ein saus med potetmjøl, då vert sausen tynn att. Forklistringsevna til potetmjølet er nemnleg på 70 grader. Brukar du maisenna treng du ikkje tenke på dette, den jamninga toler koking.

Appelsinfromasj

Denne oppskrifta kan også lett doblast viss du får gjestar.

2 egg

1 dl sukker

1 1/2 dl appelsinjuice

1 1/2 dl piska kremfløyte

5 plater gelatin

4 ss kokande vatn

Pisk kremfløyten. Deretter legg du gelatinplatene i kaldt vatn i ei lita skål. La dei ligge der i 5- 8 minutt. Medan du venter på at gelatinplatene skal bløyte seg piskar du eggedosis av egg og sukker. Når du har gjort det slår du appelsinsaft i eggedosisen og tilset den allereie piska kremfløyten. Kok opp 4-5 ss vatn i ei panne og legg dei oppvridde gelatinplatene i. Platene skal no smelte inni vatnet og verte flytande, men gelatinen må ikkje kokast.

Slå den rennande gelatinen sakte inn i fromasjen under stadig omrøring. Ha fromasjen i ei glasskål og set han kjølig. Pynt gjerne med nokre strimlar appelsinskal eller nokre tynne skiver av appelsinen. Du kan kandisere appelsinskalet ved å koke det lenge i ein sterk sukkerlake. Det ser lekkert ut.

Dessertar til jul

Published by

Å lage dessert er ei stor glede. Du har god tid, og kan lage den dagen før. Dermed kan du møte gjestane dine med senka skuldrar når dei bankar på døra. Alle likar dessertar. Etter ein god middag vert desserten prikken over i-en. Maten vert drygare med ein dessert til slutt, du kan rekne at det går litt mindre av hovudretten når du varslar at det er ein deilig dessert i vente.

I dei fleste oppskriftene på gode juledessertar skal det vere vaniljesukker. Sist eg var på ein ICA-butikk fann eg ekte vaniljesukker, med svarte prikkar! Finn du det, så kjøp det, og finn du det ikkje så mas på butikksjefen der du handlar for å få han til å ta det inn.  Det smakar SÅ mykje betre enn vanleg vanilin-vaniljesukker, som er smaksett med kunstig vanilje. Merket er Tørsleffs, og grossisten heiter Haugen-gruppen, kan du seie til kjøpmannen din. Får du tak i slikt vaniljesukker kan du redusere litt mengda vaniljesukker i oppskriftene, for smaken er meir intens.

Karamellpudding

1 1/2 dl sukker

1 vaniljestang eller 3 ts vaniljesukker

6 dl heilmjølk

3 dl kremfløyte

6 ss sukker

6 egg

Ha 1.5 dl sukker i ei avlang brødform og sett forma på middels varm kokeplate. Karamelliser forma utan at sukkeret svir seg. Sukkeret skal altså smeltast i botn og på sidene av forma. Sett forma til avkjøling. Glasuren kjem til å sprekke, det gjer ingen ting.

Splitt vaniljestanga på langs, skrap ut dei små, svarte frøa og ha frø og stang i ei gryte saman med mjølk, fløyte og 6 ss sukker. La det heile få eit oppkok, og avkjøl blandinga litt. Pisk egga lett saman. Hell mjølkeblandinga over eggemassa medan du rører godt.

Sil blandinga over i den glaserte forma. La forma stå 10 minutt før du set ho inni omnen.

Steik puddingen ved 125 grader vannbad på nederste rille. Forma skal stå i ei langpanne fylt  halvt opp med varmt vatn. Eg brukar å koke opp vatn i vasskokaren eller i ein kjele, det tek lang tid å koke opp vatn i langpanna.

Steik puddingen i 1 1/2 time. Stikk ein kniv inni puddingen og sjå at det ikkje kjem mjølk piplande fram, då er han steikt. Når du tek ut forma, må du ikkje ta ut langpanna, då skvalpar det garantert. La langpanna stå i omnen til omnen og vatnet har kolna, så unngår du skolda leggar!

La puddingen stå til dagen etterpå før du vender forma på eit fint, avlangt fat. (Den kan godt stå to dagar og, så lenge den står kaldt. Karamellsmaken vert berre meir intens.) Då har fuktigheita frå puddingen gjort karamellen om til karamellsaus, og det heile smakar himmelsk!

Fest i sikte!

Published by

No byrjar det å nærme seg, og dei næraste dagane kjem det til å vere så fullt opp med ting å gjere at no gjeld det å tenke klart. Som eg har nemnt tidlegare kjem eg til å kome med forslag til ein nydeleg nyttårsmeny, men det kan hende at det løner seg å tinge enkelte råvarer i god tid.

Menyforslaget mitt kjem til å innehalde andebryst, så gå til den beste slaktaren du veit om, og be han eller henne ta inn det for levering i romjula. Andebrysta vert som regel importert frosne frå Frankrike, så risikoen for svinn og tap er minimal. Skal du mot formodning til Sverige før jul, så kjøp det der. Halv pris… Du kan og kjøpe nokre pakkar frosne bjørnebær og legge i frysen, og så kan du fundere på kva vi skal bruke dei til! Finn du ei vaniljestang på din veg, så kjøp den, del den i to, og skrap ut frøa. Ha frøa og stanga i eit glas med 300 gram melis.  Dette vert verdens beste vaniljesukker, heilt naturleg, og du treng det til nyttårsdesserten din. Det blir berre betre av å bli laga no.

Husk på ein ting når du no byrjar å planlegge jula og romjula: Sidan du er så grei og inviterer til nyttårsfest, kan du med godt samvit ta imot alle invitasjonar til juleselskap utan å føle deg forplikta til å lage eit sjølv. Du lagar nyttårsfest, og det blir ditt løft denne jula.  Å ta med ein koserett til familieselskapet er greitt, men nyttårsfesten blir ditt selskapelege bidrag, så ikkje la romulspliktene tynge skuldrane dine!

Skal du servere alkohol, og det skal ein jo gjerne ein slik kveld, så ta deg fri ein alminneleg tirsdags føremiddag og gå på polet i fred og ro. Då får du god hjelp, og tid til å tenke deg om. Be om ein tørr kvitvin som passar til skalldyr, og ein fruktig raudvin som passar til and og ein syrleg saus. Kanskje du vil ta med deg nokre flasker heim og prøvesmake? Det har du framleis tid til. Å stå i polkø siste dagen før nyttårsaftan er traurig og stressande. Husk på å kjøpe nok Farris viss du skal servere det, og noko anna alkoholfritt. Enkelte vil ha Cola uansett kva dei et, og det får ein berre leve med.

Får du tak i det, så kjøp bordpolstring. Det er ein tynn duk dekka med gummi på eine sida som skal ligge under den ordentlege duken. Den held duken på plass, og reduserer dunking og klirring av alt som blir sett på bordet. Har du eit bord du er glad i, vernar det også bordplata mot hakk og søl underveis. Mål opp om du har nok dukar, og suppler i tilfelle du manglar. Det er berre studentar som har lov til å ha papirduk etter mitt syn, vaksne folk må jobbe litt for saka, og stryke ordentlege tekstildukar. Det kan godt vere laken frå Kid interiør eller IKEA, berre dei er reine, glatte og i ein farge som passar til resten av dekoren.

Midt i planlegging og førjulsmas treng ein noko lettvint å lage til middag i full fart. Her har du ei oppskrift på ein nydeleg sursøt saus, som du kan bruke til strimla svinekjøt, kyllingfiletar eller til kvit fisk. Den er faktisk kjempegod til sei! Eg brukar lage den med kyllingfiletar som eg strimlar, seks filetar (ca. 800 g) må til viss det er ei svolten familie på 4-5 personar. Slik gjer du det:

800 g kyllingfilet, strimla svinekjøt eller kvit fisk

4 ss soyasaus

1 dl hønsebuljong

3 ss tomatpuré

4 ss sukker (gjerne brunt viss du har)

2 ss kvitvinseddik eller eplecidereddik

1 liten boks ananas

1 løk i smale båtar

1 paprika i strimlar

2 gulrøtter i strimlar

Ca. 1 ss riven ingefær (kan sløyfast viss du ikkje finn, eg brukar ferdigriven på glas).

Olje til steiking

Skjer kjøtet/fisken og grønsakene i strimlar. Legg dei i kvar si skål. Varm opp oljen på full styrke på plata. Eg brukar wok, men du kan også bruke ei vanleg jerngryte. Steikepanne fungerer viss du ikkje lagar så stor porsjon. Fres kjøtet/fisken raskt, og legg det til side på eit fat. Steik grønsakene framleis på full varme, gulrøttene først, for dei treng lengst steiketid. Har du ein kålskalk eller ein squash kan du godt ha det i og.

Når du har i løken, har du også i ingefæren, og fresar det heile såvidt mørt. ta opp grønsakene, og legg dei til side på eit fat. Fres tomatpuréen i gryta, gjerne med litt meir olje viss gryta har blitt tørr. Slå i buljongen, og rør ut viss det har lagt seg ved i gryta. Ha i sukker, eddik og soyasaus. Rør ut maisennaen i safta frå ananasen, og rør det i slik at sausen tjuknar. Spe eventuelt med litt meir buljong viss det vert for tjukt. Smak til om det er ein passe balanse mellom søtt og surt. Ha i grønsakene, ananasbitane og kjøt/fisk, og la det bli gjennomvarmt.

Server med ris og ein liten salat.

Meir søte kaker – kokosmakronar og peanøttkaker

Published by

Peanøttkaker (ca 36 kaker)

1 egg

2 dl sukker

2 dl havregryn

50 g peanøttsmør

75 gram meierismør

3 ss kveitemjøl

1 ts bakepulver

1 ts vaniljesukker

1 ts kakao

100 gram salta peanøtter

Pisk eggedosis av egg og sukker. Smelt peanøttsmøret i ei lita gryte saman med smøret. Rør inn havregryn, og ta gryta av plata. Bland kveitemjøl, bakepulver, vaniljesukker og kakao, og vend det inn i smørblandinga. La det heile kolne før du vender inn eggedosisen. Rør inn peanøttene. Dei skal ikkje hakkast, men brukast som dei er.

Legg bakepapir på steikebrettet og set kakene på brettet med to teskeier slik at det blir små toppar. Ha deigen på den eine skeia og ta av med den andre slik at det blir små toppar med god avstand mellom kakene. Ei teskei røre er nok, dei vert større enn du trur. Du får berre 9 toppar på eit steikebrett.  Steik kakene midt i omnen i ca 8 minutt på 200 grader.

La kakene kolne på bakepapiret, dei er blaute idet dei kjem ut av omnen men stivnar fort. Desse kakene er svært populære blant ungane, og må ikkje stå framme når dei kjem svoltne heim frå skulen, for då er dei vekk! Men dei er superenkle å lage, så då lagar du berre ein porsjon til, ikkje sant? Du ser bilde av dei i korga her.

Kokosmakronar

200 g kokosmasse

200 g sukker

4 eggekviter

Ha alt i ei gryte, og sett på låg varme. Varm deigen til den er lunken.  Dekk steikeplata med bakepapir, og sett teskeier av deigen utover medan deigen framleis er varm. Steik kakene til dei er tørre og lysebrune på 150 grader i ca. 12-15 minutt. Følg med gjennom glasruta, varmen varierer frå omn til omn.

Desse kakene er fine for dei som er allergiske mot mjølk og mjøl, og makronane vert gode og seige i midten.

Juletreet vårt

Published by

Nei, ikkje det inne, men juletreet som vi har ute til felles med resten av dei som bur i same gård som oss. Det tente vi i dag, vi er alltid litt seint ute hos oss.

Det står midt i ein runding som er blomsterbed om sommaren. Dei gamle damene insisterer på at det har stått her alltid, og blir rasande når vaktmesteren fjernar det om våren. Tredje søndag i advent tenner vi lysa i det, går rundt det og syng julesangar. Kona til vaktmesteren lagar gløgg og ordnar med pepparkaker og alt som skal til.

Kvart år kjem det nye eittåringar ut, dei har vakse seg store og ut av vogna i løpet av hausten. Det er ei lita bygd, ein slik gård.

Lussekattar

Published by

I dag er det lucia, og dagen for å lage lussekattar. Her får du mi oppskrift:

Safrankrans/lussekattar

125 gram smør

5 dl mjølk

1 1/2 dl sukker

50 gram gjær

1 ts gurkemeie eller 1/2 gram safran

ca 12 dl kveitemjøl

Smelt margarin og varm margarin/smør og mjølk til 37 grader. Ha i sukker og rør gjæra ut i denne deigvæska. Har du heil safran, så knus den med litt sukker i ein mortar først. Ha så krydderet i mjølet, og elt det turre inn litt om gangen til du får ein smidig deig som ikkje er for laus men heller ikkje for fast.

Forhev deigen i bakebollen i 25 minutt. Legg deigen på mjøla bakebord og kna han saman til ein stor bolle. Trill ut tre pølser og flette dei saman til ein krans eller du kan lage tradisjonelle lussekattar. Legg dei ferdige lussekattane på bakepapir på ei plate. Pensle bakverket med ei blanding av 1 egg og 1/2 dl mjølk. Etterhev baksten i 25 minutt (lagar du krans bør den få heve litt lenger) og steik den på 210 grader midt i omnen i ca 15 minutt (25 minutt steiketid for krans).

Syltaflesk

Published by

I dag lagar Heidi syltaflesk. I mi verd er det for spesielt interesserte, men eg har forstått at mange er glade i det. Hiv deg rundt viss du likar syltaflesk, men ring til ein slaktar først, slik at du får hovudet i hus. Du kan og bruke ei ribbeside, då blir det litt meir overkomeleg.

Alt godt

Å lage syltaflesk er ein måte å utnytte heile grisen på. Eg veit ikkje om du har fora opp ein julegris, men vi gjorde det for nokre år sidan. Han blei feit og god, men med eit så tjukt spekklag at det passa liksom ikkje inn i vårt kosthald. Så det blei med den eine grisen.

Vi kjøper derimot kvart år grisehovud som vi lagar syltaflesk av. Hovuda er svært billige og all hjernemassen er teken ut. Bløytlegg det i to døgn så er det gryteklart. Vi kokar som ein griseknok saman med hovudet og legg i sylta. Men du kan og lage syltaflesk av buklist eller som eg gjorde i år av ei svineribbe på 1 ½ kg.

Eg skar ut ribbebeina og delte ho i tre lag som eg fylte med krydder og gelatinpulver. Så bretta eg ho i to slik at svoren kom ut og hadde ho inni eit rør. Så tredde eg ei strømpe (kjøpt hos slaktaren) utanpå røret og skubba svineribba nedi strømpa. Deretter pakka eg ho inni ein kokt kjøkkenhandduk og kokte ho i 2 ½ time. Men det som var litt dumt var at alt det gode krydderet som eg hadde lagt inni ribba forsvann ut i kokevatnet. Til slutt la eg ho i press mellom to brødfjøler med sukkerposar på toppen.

Men til neste år vil eg koke ribba først, deretter dele ho i fleire lag, legge ho i ei brødform med krydder og gelatinpulver mellom laga med svor nederst og øverst i forma. Etter at syltaflesket er pressa må det leggast i ei saltlake eller tørrsaltast gjerne med nellikspiker utanpå. Det var denne krydderblandinga eg brukte:

1 ts malt peppar

½ malt allehånde

½ ts malt nellik

½ ts malt ingefær

5 ts gelatinpulver

Har du lyst til å lage syltaflesk er det berre å gå i gang. Kva som er rett og gale veit eg ikke men syltaflesk av hovud er best spør du meg.

Kva er det dei vil?

Published by

Eg forstår meg ikkje på desse demonstrantane i København. Er dei i mot at delegatar frå ulike land møtest og diskuterer klimapolitikk? Burde dei slutte med det? Eller snakkar dei kanskje ikkje fort nok?

Trur dei at viss dei bråkar masse på utsida av Bellasenteret så går det fortare og blir ein betre avtale på innsida? Eg lurer altså på om dei er for eller i mot. Det finn eg ikkje svar på nokon stad.

Men eg har ei hypotese; dei er eigentleg sinte og frustrerte over heilt andre ting, og så syns dei at det er gøy å lage bråk. Når eg les slikt føler eg meg som ei gamal kjerring, men beklagar, eg klarer ikkje å mobilisere noko særleg forståing for desse dustane.

Og så er eg skikkeleg irritert på dei som står bak og organiserer slike bråkerundar. Kan dei ikkje melde seg som frivillige i ein ungdomsklubb eller på eit eldresenter viss dei har for lite å fylle tida si med? Dei har jo tydelegvis både engasjement og organiseringsevner.

Vi var der!

Published by

Vi vinka til Obama! Lure som vi var gjekk vi ned til Stortinget tidleg, slik at vi kom dit før fakkeltoget. Politiet karakteriserte oss som «skuelystne», det vil eg på det mest bestemte ta avstand frå. Dette handla ikkje om tog eller ikkje tog.

Det må eg berre seie: Det vart gjort mykje godt politiarbeid i går. Berre noko så smart som at dei sendte «gamlisane» frå Nei til Atomvåpen først, det gjorde at dei fylte opp heile stortingsgata, og dermed vart dei ein buffer mellom folkemengdene som allereie var der, Obama og dei som kunne kome til å lage bråk. Det heile gjekk veldig fredeleg for seg, heldigvis.

Elleveåringen og eg hadde ein avtale, først Obama, så Brio leker på Glasmagasinet, der vi kartla nyvinningane innan Starwars-lego. Masse fint, men det lignar på det vi har frå før, meiner mor. Men så mykje kan eg seie, begge vart fornøgde.

Tordenbloggen 2009

Published by

Tordenbloggen er i gang igjen! Opplegget i år er litt annleis enn før, dei 100 mest plukka bloggarane på Sonitus får foreslå kandidatar til Tordenbloggen. Eg er så heldig at eg er blant dei 100, og har difor fått lov til å foreslå dei som eg meiner bør vinne årets tordenblogg. Mine kandidatar er:

Flinke pike – Embla bloggar om det å gå inn i ein ettertrykkeleg depresjon, og å arbeide seg ut av den. Vi kjem nær innpå korleis det følest, utan at det opplevest som klamt eller invaderande. Eg lærer utruleg mykje av å lese det Embla skriv, og det veit eg mange andre gjer og.

Hagen på hytta – Ein av glad-bloggane mine. Britt Åse er blant desse som brukar kreftene på å framheve livets lyse sider, utan at det vert overfladisk eller jålete. Eg likar bloggen hennar fordi vi er opptekne av ein del av dei same tinga, og for at ho med sikker språkføring og lyst sinn ser på desse tinga frå ein annan vinkel enn eg gjer.

Velduftende – Bipbap er levande oppteken av dufter, og har spissa sin blogg til kun å handle om dufter og duftopplevingar. Det gjer ho på ein overbevisande måte, eg lærer alltid nye ting når eg går inn dit. Kvar post har laaange dialogar mellom Bipbap og lesarane hennar, eg veit om få som får så mange kommentarar som ho.

Jakob Arvola – Jakob burde for lenge sidan teke fått permisjon frå jobben sin, og skrive ferdig boka si. Eg trur faktisk han har fleire i magen, og dei fortener å bli strukturerte, skrive ned og bryna mot sitt publikum. Han er oppteken av vanskelege tema, som politikk, samfunnsutviklinga, krigen, Finnmark som krigsskueplass og konsekvensane det fekk for folka som budde og bur der. Han er og oppteken av kjærleiken og det sanselege, og når han les sine tekster er han så nær meg at eg føler eg kan strekke ut handa og ta på han. Vakkert.

Lekkermunn – Cecilie skriv godt om mat, tek gode bilde og har fine oppskrifter. Du vert garantert svolten og inspirert av eit besøk inn dit.

Trines mektige matblogg – Ein matblogg til. Denne er også gjennomarbeida og godt presentert. Oppskriftene er passe utfordrande men samstundes overkommelege, og Trine er flink til å følgje sesongane og presenterer variert og spennande mat.

GundaM – Gunda og eg er på ein måte søstre. Dei som kjenner oss veit kvifor. I tillegg er Gunda eit overskuddsmenneske med ein fantastisk estetisk sans, godt blikk, førsteklasses fotokunnskapar og lass på lass med humor. Ho lagar kva som helst av ingenting, og imponerer meg gong på gong. Ei strålande dame!

Pepperkverna – den siste matbloggen. Oppskriftene der er litt som her, formålet er at dei skal vere overkommelege å lage, smake godt og spreie glede i kvardagen på grunn av god smak og eit tiltalande ytre. Pepperkverna har også ei fin lenkeliste, som eg brukar flittig.

ArcticElisabeth – Nord-Norge i mitt hjarte. Elisabeth er frå litt lenger sør enn eg er (lang historie…), men likevel; ho skriv så vakkert om Nord-Norge, om veret, lyset, folka og landskapet. Ein må kanskje ha vore borte frå det ei stund for å sette pris på det slik Elisabeth gjer? Eg er iallfall takksam for at ho formidlar det i bloggen sin.

Hjartesmil – utan tvil. Mariell lyser opp dagen min, og gjev meg von. Von for livet, for kjærleiken og for at det blir gagns menneske av ungdommen no for tida og.

Kom du ikkje blant dei 100? Du kan vere med å nominere i Lynbloggen, gå inn her, og list opp dei som du syns fortener litt ekstra skryt i år.

Det er ikkje jul enno….

Published by

Eg ser jul overalt, og eg er litt skeptisk. Skal vi fylle opp førjulstida med julemat? Er det ikkje nok med alle juleborda?

Vi hadde gjestar på laurdag, og nærast i protest serverte eg mat utan eit einaste hint av jul. Eg serverte kylling med røstipoteter, salat og ein romanesco-saus, ein klassisk spansk saus basert på paprika og tomat. Til salaten lagde eg ein deilig dressing med tahine, denne sesampastaen som dei brukar mykje i den austlege delen av middelhavet.

Både romanesco-sausen og dressingen vart emulgert. Emulgering er det som skjer når du får olje og vatn til å blande seg til ein krem, som til dømes i majones. Det hender at eg lagar emulsjonssausar og dressingar der eg ikkje er heilt sikker på kva som er emulgatoren, altså det stoffet som får oljen og vatnet til å ”gå i hop”. Egg er den klassiske emulgatoren, men ein kan også få ein emulsjon med honning, sennep og med kvitløk. I den klassiske spanske aiolien er det ikkje egg, der er det stoff i kvitløken som får oljen og væska til å blande seg.

I romanesco-sausen skal det vere brød, og det spelar nok ei rolle for å lage sausen tjukk og fin. Paprikaene skal grillast, slik at dei slepper skalet og vert søte og gode. Sukkerstoffa i paprikaen karamelliserer og gjev frå seg ein aroma som du ikkje ville drøyme om når du smakte på rå paprika. Slik gjorde eg det:

Romanesco-saus

3 raude paprika

3 store, godt modne tomatar

To store brødskiver

3 kvitløksfedd

2 ts sukker eller honning

salt og peppar

Olje

50 g mandlar

Set steikeomnen på 225 grader og grill viss du har. Del paprikaene i to, og fjern kjerner og stilk. Legg dei med skalet opp på eit bakepapir, og bak i omnen i 15-20 minutt, til skalet er heilt mørkt. Legg paprikaene i ein glidelåspose, og lukk den. På denne måten slepper fukta taket i fruktkjøtet, og ”dampar av” skalet. Når paprikaene har kolna fjernar du skalet, og legg dei til side.

Kok opp ei lita gryte med vatn. Sett tomatane på ein gaffel, og skjer eit kryss i det tynne skalet. Dypp tomaten i vatnet nokre sekund til skalet byrjar å løsne. Dra av resten av skalet. Del tomaten i to og fjern stilkfestet.

Rist mandlane i ei tørr steikepanne, la dei kolne og hakk dei grovt. Skjer brødet i terningar og steik det i litt olivenolje til det er sprøtt og brunt men ikkje brent. (Inspirerte eg deg til å lage krutongar her i forrige veke så kan du bruke dei.)

Skjer kvitløksfedda i skiver, og steik dei i rikeleg med olje til dei byrjar bli gyldne. Ta vare på oljen, det bør vere nærare ein desiliter.

Ha paprika, tomatar, brød og kvitløk i ein blender. Dersom dei som skal spise maten din ikkje er allergisk mot mandlar har du i dei og. Køyr blandinga glatt. Spe med kvitløksoljen opp i blenderen. Smak til med sukker/honning, salt og peppar. Server sausen til steikt kjøt, fugl eller fisk.

Tahine-dressing

1 dl olivenolje

Saft og skal av ein sitron

3 ss tahine

Salt og peppar

2 ts honning

Riv skalet av ein sitron, og kna den godt før du delar den i to og pressar ut safta. Ha sitronskal, saft, olje og tahine i ein blender og køyr det glatt. Smak til med salt, peppar og honning.

Eg serverte tahinedressingen til ein enkel tomatsalat. Eg skar godt modne, raude tomatar i tynne skiver, og la dei utover eit fat. Så dryssa eg på kikerter frå boks og vårløk i tynne ringar. Til slutt hadde eg på tynt skorne strimlar av dei saltsylta sitronane vi lagde i sommar. Du huskar vel dei? Har du ikkje saltsylta sitronar så gjer det ingenting. Salaten blir god for det.

Røstipotetene lagde eg med eple, poteter og selleri. Til seks personar skrelte eg åtte poteter, to eple og ei halv sellerirot. Eg reiv alle grønsakene, og blanda inn eitt par teskeier salt. Eg hadde olje i steikepanna, og pressa røstimassen ned i den. Først fekk den nokre minutt på plata, og så lot eg den ettersteike i omnen i ca. ein time. Det kan du og prøve dersom du har ei steikepanne som du kan ta av skaftet på, eller som har eit skaft som toler varme.

Steik kyllingfiletar i olje og smør til dei er pent brune og gjennomsteikte. Salte og pepre undervegs. Legg i litt ekstra smør til slutt, og ha litt finhakka salvie i smøret. Det gjev god smak til kyllingkjøtet.

Åfyttikatta!

Published by

Eg har ikkje skrive noko om konserten eg var på på søndag, viss du vil ha detaljane så kan du lese glamourbibliotekaren sin omtale av den på hennar musikkblogg Bach og Bee Gees.

No har plata, Hjernen er alene, komt i remastra og stelt utgåve. For meg er det naturleg å samanlikne den med den andre store norske plata det året (1989), Splitter pine. I mitt liv har nok Splitter pine betydd meir, men De Lillos var også vår musikk.

Der Splitter pine er rett på og full av testosteron og mannesveitte, er Hjernen er alene eit konseptalbum som heng saman frå A til Å. Den er introvert og ettertenksom, men live så eksploderer sangane på ein måte som gjer at taket løftar seg. Det sat ei dame bak meg i operaen på søndag som kviskra til mannen sin: «jeg synes det er litt høyt». Då er det ikkje for høgt, tenkte eg, når eg kan høyre deg kviskre det der.

No ventar eg på at de Lillos skal gjere det same med Suser avgårde som dei gjorde med Hjernen er alene. Då står vi der og hoppar opp og ned, på lang, lang rekke aller fremst, vi som tok første avdeling, med meir eller mindre hell, i 1986.