Karamellpudding
Årets nyttårsdessert: Karamellpudding!
All posts filed under: Billig mat
Nyttårskalkunen – slik gjer du det!
Kalkun er det mest populære å servere på nyttårsaftan, i følge Prior sin statistikk. Det er ikkje utan grunn, det ser flott ut, og smakar veldig godt. Det kan lett gå gale med kalkun, det verste er eigentleg om den blir tørr og trist. Det blir den viss du steiker den for lenge. Samtidig vil ein jo at maten skal vere trygg, og då bør ein ha oppnådd ein viss temperatur. Kjernetemperaturen på kalkunbrystet bør vere ca. 64-66 grader. Viss du googlar litt vil du finne alle variantar av teknikkar for å få til den perfekte kalkunen. Enkelte læmar han sund, og steiker bryst og lår for seg, andre styrer med isposar eller andre nedkjølingsmekanismer for å halde brystet litt kaldare enn resten av kalkunen. Eg har funne ut at det beste er å bruke steiketermometer, ikkje det innebygde, men eit eige som du brukar for å måle meir nøyaktig. Den steiketida som vanlegvis vert oppgitt, 1/2 time per kg. fugl, er litt mykje syns eg. Ta kalkunen ut etter to timar viss den er …
Ferskt kjøt og suppe med klot
Ferskt kjøt og suppe kan serverast med eller utan klot. Klot er små bollar av mjøl, egg og krydder som får koke med i suppa, og som gjer retten meir mettande. Mjølbollane vert laga med egg som hevemiddel. Det gjer at dei bles seg litt opp, og blir luftige og fine. Har du ikkje egg, så kan du ha i litt bakepulver. Dette er tradisjonskost frå slaktetida, sidan retten er laga med ferskt, ikkje salta kjøt. Ein byrjar måltidet med suppa, som er laga på krafta frå kjøtkokinga. Det kokte kjøtet vert servert til slutt, med grønsaker i grove bitar og ein nydeleg sursøt løksaus. Ferskt kjøt og suppe med klot er eit heildagsprosjekt å lage, så du kan gjerne lage dobbelt porsjon. Då har du restar til neste dag. 1,5 kg beinfritt oksekjøt, gjerne bog eller høgrygg 1 lite kålhovud 2 persillerøter eller pastinakkar 4 gulrøter 1 purre 1 lita sellerirot 1 ss salt 1 ts peparkorn Sursøt løksaus 3 ss smør 1 løk 3 ss kveitemjøl 6 dl kraft frå kjøtkokinga 1 ss …
Plommegraut
I bloggen min har eg to søkeord som får meir treff enn alle andre, det er fastelaven og plommer. Fastelavensesongen har ikkje starta enno, men plommesesongen er i full gang. Så i dag har eg laga ein deilig plommedessert, slik at du får brukt opp plommene du har i hagen. Har du ikkje plommetre kan du kjøpe plommer i butikken, dei er på sitt beste akkurat no. Eg vaks opp med ulike variantar av fruktgraut til dessert. Dette har blitt mindre vanleg, men det har heldigvis ikkje blitt mindre godt. Denne plommegrauten har eg laga av ferske plommer, men ein kan også lage dessertgraut av syltetøy. Eg hadde i tørka tranebær, dei får du tak i på helsekostbutikkar og velassorterte matbutikkar, dei gir både god smak og farge. Finn du ikkje tranebær kan du også bruke rosiner eller korintar. Dessertgrautane vi fekk før i tida var ofte jamna med potetmjøl. Det kan ein også gjere, men brukar ein godt med frukt er det eigentleg ikkje nødvendig. Plommegraut 500 g plommer 2,5 dl vatn 125 g …
Vårt daglege brød
No er kvardagane her igjen, alle har komt heim frå ferie og matpakken må smørast som før. Då er det viktig å ha eit godt brød å smøre matpakke av. Når eg skal lage matpakkar likar eg å ha skorpe rundt heile brødet, ganske enkelt fordi då held det seg nokolunde på plass. Det får eg når eg bakar brødet i former. Eg vaks opp med fire brød sett saman i ei langpanne, og når ein bakar seksten brød i slengen, som mor mi gjorde, så fungerer det greitt. Men eg held meg til tre om gongen, og då har eg tre former som passar perfekt inn i omnen min side om side. Å lage brød er noko som passar fint å gjere ein dag då ein held på med andre ting i huset. Arbeidsprosessane er ikkje så store, men dei må gjerast med ca. ein times mellomrom, så ein har god tid til å fikse alt frå klesvask til loftsrydding medan brøda hevar. Eg brukar klokkealarmen på komfyren for å minne meg om når …
Urteaioli
Aioli er aldri feil, den passar som saus, på brødet og i ei god suppe. I dag proppa eg den med gode urter, det gir den endå rikare smak. Urteaioli 2 eggeplommer (frys kvitene, eller lag marengs med dei) 2 fedd kvitløk ½ dl jomfruolivenolje 3 dl nøytral olje 1-2 ss sitronsaft 1 lita ts salt ½ ts honning 3 ss hakka, friske urter, basilikum, oregano, timian, toppløk Press kvitløken, og bland alt som står over unntatt oljen saman i ein bolle. Bruk ein handmiksar, og miks ingrediensane over med nokre få dropar olivenolje. Du kan byrje med ein god, kaldpressa jomfruolivenolje, ca. 1/2 dl. Så tek du ein mildare olje, enten ein mild olivenolje eller ein annan smaksnøytral olje, til dømes raps eller soya, til saman 3 dl. Drypp i oljen medan du miksar jamnt og trutt. Det viktige for å få eit godt resultat er å byrje å ha i oljen dropevis og så auke på litt etter litt til du har rørt inn all oljen. Smak til med salt, litt sitronsaft, (syra …
Appelsin- og rabarbracrumble med rømmekrem
Eg er alltid på leit etter gode rabarbraoppskrifter, og dette er ein vri som eg ikkje har prøvd før. Oppskrifta passar til ei lita paiform, og er nok dessert til ca. åtte personar. Her var utgangspunktet for oppskrifta at eg hadde noko marsipan liggande som burde bli spist opp. Og kva gjer ein med marsipan midt på sommaren? Ein puttar den i ein rabarbrapai! Heilt logisk, ikkje sant? (Ja, og så låg det to appelsiner på fruktfatet og vansmekta.) Appelsin- og rabarbracrumble 300 g marsipan 100 g smør 3 dl havregryn 3 ss kveitemjøl Riv marsipanen på rivjern. Smuldre saman riven marsipan, kaldt smør, kveitemjøl og havregryn til ein smulete deig. 2 appelsiner 600 g rabarbra 2 dl sukker ½ ts kardemomme Skrell appelsinen med kniv. Kutt den i bitar, fjern hinner og midten. Rens rabarbraen, og kutt den i bitar. Bland saman alt til crumblen i ein bolle. Smuldre det saman til ein smulete deig. Ha appelsin, rabarbra, sukker og kardemomme i ei gryte, og kok det i tre-fire minutt. La det kolne litt. …
Coleslaw med eple og fenikkel
Coleslaw i alle variantar er vårt favorittilbehør no om sommaren. Det går kjempefort å lage, du kan ha ingrediensane i kjøleskapet, og dei held seg lenge. Klassisk impulstilbehør, altså. Denne varianten vart til fordi vi hadde både nykål og raudkål i kjøleskapet, og jammen låg det ikkje ein litt slakk fenikkel innerst i grønsaksskuffen. Når eg då i tillegg hadde eit grønt eple i fruktskåla vart dette ein heldig og smakfull kombinasjon. Slik gjorde eg det: Coleslaw Ein skalk nykål Ein skalk raudkål Ein halv fenikkel Eit halvt eple 1 ts dijonsennep Litt sitronsaft 3 ss majones 3 ss kesam 2 ts honning Salt og peppar Snitt kålen fint, ostehøvel er fint å bruke. Riv fenikkel og eplet, eller bruk eit juliennejern og snitt dei fint. Legg alt lagvis i ein bolle, kryst litt sitronsaft over og dryss salt mellom laga. Dette kan du gjerne gjere nokre timar før servering. Bland alt til dressingen, men vent med å salte. Bland saman dressing og snitta grønsaker, og rør godt. Smak til med peppar, og om nødvendig, …
Squashsalat med nøttevinaigrette
Denne squashsalaten er ein annleis salat, der rå squash vert brukt som salatgrønsak, heilt tynt høvla i strimlar. Kombinasjonen mellom rå squash, fetaost og mynte er frisk og god. Med ruccola innblanda får du ein skarp smak som kompletterer det heile. Eg har pynta salaten med fiolar, dei er spiselege, i tillegg til at dei gir ein annleis og artig farge i salaten. Dressingen her er heilt fantastisk om eg skal seie det sjølv, den må du prøve til denne salaten eller din vanlege. Squashsalat med mynte og feta 1 beger ruccola 1 squash 150 g fetaost Ein neve frisk mynte Fiolar til pynt 2 ss olivenolje Salt og peppar Fordel ruccolaen på eit vidt fat. Skjer squashen i tynne strimlar med ein potetskrellar, og fordel over ruccolaen. Smuldre fetaosten over, og dryss på finhakka mynte. Ringle over olje, og dryss på flaksalt og nykverna peppar. Pynt salaten med fiolar rett før servering. Vinaigrette med eple, valnøtter og fikeneddik 2 dl olivenolje 1 dl fikeneddik eller ein annan søt eddik 3 ss hakka valnøtter Eit …
Hylleblomstmoro
No blomstrar hylla! Bruk sjansen, og lag ei deilig saft.
Med godt skal vondt fordrivast!
Har influensaen teke deg? Då treng du noko varmande og godt å spise, som er lett å få i seg. Det slår ikkje feil, sesongen for influensa, svineinfluensa og forkjøling renn inn over oss gjennom heile vinteren. Med eller utan vaksine så skal det noko til å stå imot desse smittebygene. Her i huset satsar vi på sengeleie, hostesaft og smaksrike supper. Noko av det viktigaste når ein ligg der i feber er nemleg å få i seg væske. Enkelte svergar til løk. Dessverre er rykta om at avskoren løk syg til seg bakteriar og virus usanne, men løken er ei flott grønsak som passar perfekt i ei styrkande suppe. Dei naturlege partnerane til løk er kvitløk og stangselleri, eg fann ein rest av stangselleri bakerst i kjøleskapet som det faktisk framleis var liv i. Stangselleri bør ein alltid ha, det gir deilig smak og konsistens til supper og gryter. Men hovudgjesten i dag er dei små kvite bønnene som kallast canellini-bønner. Dei får du i pakkar ferdig kokte og bløytte, men du kan også …
Eg treng hjelp! No i helga!
Og då er eg i Stjørdal, så ting må skje der oppe. Greia er at Gunda og Gunda lagar kokebok igjen. Denne gongen handlar det om ball! Alle sortar ball, raspeball, klubb, klot, risk og alt mogeleg anna som folk rundt om i verda lagar av potet, mjøl og salt. Men Gunda og eg klarer ikkje å lage all denne ballen sjølve. Så dersom du er i Stjørdal eller omegn treng vi hjelp av deg. Oppgåva vi gir deg er å lage ei balloppskrift som du får frå oss. Så kan du kome og levere den hos Gunda enten torsdag, fredag eller laurdag, slik at vi kan fotografere din ball. Vi er ikkje rike, men premien du får frå oss er ei gratis ballbok signert av oss begge Gundaene når den kjem frå trykkeriet. Vi treng ikkje store porsjonar, viss du fyller ei isboks er det nok til oss. Resten kan du servere til familien din. Viss du syns dette er vel verd å bruke tida di på, så send meg ein e-post, så får …
Mine gode fastelavensbollar
Sjølv om det å faste er gått av moten så feirar vi framleis fastelavn. Fastelavn er ein del av innleiinga til fasta, I morgon er det fastelavnssøndag, med ris som skal gi ein fruktbar vår. I gamle dagar fekk både kvinner og dyr ein omgang med riset, heldigvis har vi ris berre til pynt no for tida. Mandag er det blåmandag, då skal ein ete mager kost, slik at ein har plass til mykje mat i magen dagen etter, på feitetysdag. Askeonsdag skal ein tradisjonelt kle seg i sekk og aske, og aska skal kome frå brende palmegreiner som ein har teke vare på frå palmesøndag i fjor. Det er mykje å passe på, altså. Men ein kan også ta den enkle vegen, og ganske enkelt kose seg med deilige krembollar på fastelavn. Eg har laga kanelbollar av den same bolledeigen, det er fint med litt variasjon. Vert ikkje alle bollane etne egnar dei seg godt til frysing, så lenge dei ikkje har fått krem i seg. Slik gjer eg det: Fastelavnsbollar 2-2,5 liter kveitemjøl …
Peanøttkaker
Dette er ein gamal favoritt her i heimen som eg har vridd litt på i år. Slik originalen var så vart det meir som havreflarn med peanøtter i. Eg ville ha dei litt meir cookies-aktige. Så det eg gjorde var å redusere litt på smørmengda, og putte i peanøttsmør i tillegg. Det vart godt, så då delar eg oppskrifta sjølvsagt med deg. Slik gjorde eg det: Peanøttkaker (ca 36 kaker) 1 egg 2 dl sukker 2 dl havregryn 75 gram smør 50 g peanøttsmør 3 ss kveitemjøl 1 ts bakepulver 1 ts vaniljesukker 1 ts kakao 100 gram salta peanøtter Pisk eggedosis av egg og sukker. Smelt peanøttsmøret i ei lita gryte saman med smøret. Rør inn havregryn, og ta gryta av plata. Bland kveitemjøl, bakepulver, vaniljesukker og kakao, og vend det inn i smørblandinga. La det heile kolne før du vender inn eggedosisen. Rør inn peanøttene. Dei skal ikkje hakkast, men brukast som dei er. Legg bakepapir på steikebrettet og set kakene på brettet med to teskeier slik at det blir små toppar. Ha deigen …
Den grå juvelen
Eg heldt eit kåseri på laurdag på ein strålande fin fest der ekte, sunnmørsk raspeball vart servert. Det har kome nokre oppmodingar om at eg bør publisere det i bloggen, og eg er ikkje vond å be, så difor kjem det her: Andektige sit vi og betraktar tallerknane våre, dette unike vestlandske mateventyret som vekkjer heimlengten sjølv i Oslobuarar på tredevte året. Sjølv om vi i kveld feirar og hyllar raspeballen så finst det utruleg mange variantar av ball, sjølv om ein berre ser på dei næraste fylka rundt oss. I Møre og Romsdal får du servert potetball eller raspeball, gjerne med rabbe (kålrot, kålrabi), saltkjøt eller pølse og smelta smør. På Nordmøre og i Romsdal får du gjerne blandaball, der potetmassen er blanda med fiskefarse. Du kan også få saltfiskball eller grovfiskball, som er laga av tørrfisk eller klippfisk. I Trøndelag får du ofte klubb. I Sogn og Fjordane får du servert raspekake med svine- og saueknokar, dette er tradisjonsmat på ”fotatorsdag”, skjærtorsdag. På sørlandet får du kompe, her må væske pressast ut av …
På graut-køyret
Min kjære kom med eit forslag for ei stund sidan, om å ha brunost i semulegrauten. Han meinte det ville gi ein god smak som minte om rømmegraut. Eg kunne ikkje anna enn å prøve, og resultatet vart veldig godt. Og ikkje minst fekk grauten ein vakker, gyllen farge. Eg var så sjangdobel at eg attpåtil dryssa riven brunost over grauten, som eit alternativ til sukker og kanel. Dette er den perfekte kosekveldsmaten ein kveld det ruskar ute, og ein treng litt ekstra energi. Denne oppskrifta er til fire personar. Slik gjer du det: Semulegraut med brunost 1 liter mjølk 1,5 dl semulegryn 1 ts salt 1 ss sukker 50 g brunost, riven eller i små bitar Bland saman alt unntatt brunosten i ei tjukkbotna gryte. Sett gryta på middels høg varme, og rør jamnt og trutt til grauten kokar opp. Ha i brunostbitane, skru ned varmen litt og rør medan grauten småputrar i ca. 15 minutt. Server grauten med smørauge, eit lite sukkerdryss og eventuelt litt riven brunost eller kanel. Kos deg i hauststormane!
Den klassiske havregrauten
Året har flest kvardagar, og kva er meir kvardagsleg enn eit måltid graut? No lurer du vel på om eg har gått heilt ut på dato, og det har eg kanskje. Graut er vel omtrent så umoderne som det er mogeleg å vere. Men slikt bekymrar ikkje meg, eg er glad i graut, og det er dei eg bur ilag med og. Så her i huset vert det rett som det er servert graut. Havregraut er det aller enklaste å lage, iallfall viss du brukar lettkokte havregryn. Det er den perfekte frukosten, særleg viss familielogistikken har svikta, og ein står der utan brød ein tidleg morgon. Då er det enkelt og lettvint å lage ein mettande graut, slik at alle kan gå ut i verda mette, glade og fornøgde. Mange eg kjenner svergar til å bruke mikrobølgeovnen når dei lagar morgongraut. Det fungerer viss ein lagar til ein, til fleire er ikkje mikrobølgeovnen så praktisk. Å lage havregraut i mikrobølgeovn har ein stor fordel, den kan stå utan at du rører i den. Det betyr …
Graskarlykter
Lag fine graskarlykter! Her ser du korleis eg gjorde det.
Den beste eplekaka
Det bugnar av eple akkurat no, og eg har ein hage eg kan gå på slang i med samtykke, så eg er heldig. Epla lagar eg mos av, eg saftar dei og eg bakar deilige eplekaker. Denne vart spesielt god, den er lett krydra, og i tillegg er den laga med bruna smør, slik eg tidlegare har gjort med mi plommekakeoppskrift. Det gir ein ekstra fyldig og god smak. Den er fri for egg, i tilfelle du har eggeallergikarar i familien er den perfekt å lage når dei kjem på besøk. Den beste eplekaka lagar du fort og enkelt, det som tek lengst tid er eigentleg å brune smøret. Det kan du gjere på førehand om du vil, men eg gjorde det medan eg rensa epla. Det tek si tid når ein både skal fjerne kjernehuset, stilk og blomst og så skrelle dei. Eg har ikkje fått meg ein slik fiffig eplemaskin enno, det burde eg kanskje. Men dei slangepla eg får er så uregelmessige i forma at eg trur eg ville slite med å …
Grønsakssuppe med gresskar
Eg fann eit flott flaskegraskar i butikken, og då passa det å lage ei deilig graskarsuppe. Suppa vart til slik min mat blir til, ved at eg ser kva eg har i kjøleskapet, og brukar det. Ein kålskalk, ein squash som hadde sett sine beste dagar, nokre selleristilkar og ein løk vart med. Og så fann eg til og med nokre gulrøtter og ein attgløymd pastinakk. Å bruke fleire grønsaker i suppa gir den ein rikare smak, og ikkje minst får ein spist opp grønsaker som er på hell. Ein klassisk vinn-vinnsituasjon. Har du ikkje det eg lagde suppe av, så bytt ut grønsakene med det du har. Men basen bør altså vere graskar, det gir den flotte, gule haustfargen. Slik gjorde eg det: Graskarsuppe Eit flaskegraskar eller 1 kg vanleg graskar Tre gulrøtter To selleristilkar Ein kålskalk Ein pastinakk Ein squash Ein gul løk 1 liter vatn 2 ss grønsaksfond eller to buljongterningar Salt og peppar Rens grønsakene, og del dei i passe store bitar, litt grovare enn til ein lapskaus. Ha dei i …
Laks med sprø salat
Sjølv om kalenderen viser september skin sola rett som det er. Då gjeld det å nyte varmen og lyset så lenge det er her. I butikkane finn du lekre rotfrukter, frukt og bær, så du kan også nyte smakane av sommaren og. I dag har eg lagd ein lekker lakserett der eg brukar rotfrukter som salatgrønsaker. Då får du ein sprø, frisk og smaksrik salat som også mettar godt. Eg serverte laksen åleine saman med salaten og ein urtesaus, men du kan og servere poteter eller byggris til. Laks er vår tids fastfood, spesielt dei fileterte lakseryggstykka som du får kjøpt vakuumpakka og ferdige, klare for ein kjapp middag. Det har kome torsk i same type innpakning, så ferske, lettvinte fiskemiddagar er enkelt å få til, sjølv om det er billigare å filetere fisken sjølv. Filetert fisk treng minimal varmebehandling, og middagen er klar til servering på fem minutt. Det betyr at du bør vente med å lage til laksen til salaten og urtesausen er klar. Slik gjorde eg det: Laks med sprø salat 800 …
Skogsbæris
Til dessert lagar vi heimelaga is av bær som vi har teke vare på i frysaren. Eg er ei utolmodig sjel, så eg orkar sjeldan plukke bær lenge i gongen. Difor har eg ein boks i frysaren, der eg legg i bær når eg har tid og ork til å plukke. Der finn du litt blåbær, litt bringebær og litt bjørnebær frå hagen. Når boksen er full, tek eg den ut og lagar ein deilig sommaris av den. Du kan også lage denne isen med bær frå frysedisken. Isen vert laga på enklaste måte, utan ismaskin, men med matmølle. Eg søtar den med sommarhonning, som eg smeltar før eg har den i matmølla. Viss ikkje blir det klumpar av honning i isen, og det er ikkje noko særleg. Måla eg oppgir er omtrentlege, og du kan bytte ut bærsortar, eller supplere med dei bærsortane du har tilgang til som du likar. Men bæra du brukar må vere frosne, elles må du styre med å røre i den medan den står i frysaren. Dette er is …
Siste sjanse!
Hylla var sein i år, men no blømer ho på vestlandet og nordover, og syng på siste verset. Så denne helga må du kome deg ut for å plukke hylleblomar, det er sist sjanse denne sommaren! Sunnmøringane er priviligerte som har svarthyll ved kvar ei husnåv, her i Tigerstaden er den vanskeleg å finne. Eg har funne ein svarthyll på Ekeberg, og så veks det ein liten skog på Carl Berner. Det var der eg fekk plukka i år. På Leikong har vi ein diger svarthyll i hagen, og det er som å rappe godteri frå småungar å lage nydeleg saft både av blomar og bær. Styr unna raudhyllen. Den er lett å skilje frå svarthyllen ved at den har blomar som lange duskar, nesten som syrinblomar, medan svarthyllen har flate blomebukettar, nærast små paraplyar. Dessutan blømer raudhyllen før svarthyllen. Når bæra kjem er det endå enklare å skilje dei frå kvarandre ved å sjå på bærfargen, men blomesafta er meir spennande på smak og lettare å bruke,v så utfordringa er å sjå kva som …
Mitt heimelaga urtesalt
Kva skal ein bruke alle desse urtene til? Enkelte av dei kan vekse seg høge på kort tid, og allereie no treng nokre av mine å bli tukta ein smule. Dess meir ein brukar, dess meir avling får ein seinare i sesongen. Eg brukar å lage urtesalt av mine urter. Det går med mykje urter til ein slik prosess, så når eg kappar ned løpstikke og persille som blomstrar blir eg kvitt ein heil del. Her er det eg byrja med: Ein bunt ruccola, eit knippe grasløk, masse løpstikke, masse bladpersille, litt kruspersille og nokre salvieblad. Salvien skal blomstre, og då er den så vakker at eg får lage urtesalt av den seinare når den er avblomstra. Den er som hortensia, og blomstrar på fjorårsgrein. Husk på alt det spiselege ugraset vårt og. Både skvallerkål og brennesle kan gå i dette urtesaltet, skyll begge delar godt først, brennesle i vatn som nyleg har kokt opp. Men ikkje føl deg bunden av mi urteliste. Bruk det du har, og det som er klart akkurat no. Når det …
I serien sommarfriske supper: Agurksuppe
Agurksuppe er lett og frisk, og overraskande smaksrik til å vere laga av noko så enkelt som agurk. Den kan varierast i det uendelege, i dag har eg laga den med ruccola og løk. Server suppa i små glas, heilt kald. På varme dagar kan du til og med legge ein isbit i. Den passar veldig godt på ein buffé med ulike andre typar mat ein kan servere små porsjonar av. Bruk gamle likørglas eller små raudvinsglas, dei passar godt til ein slurk agurksuppe. Slik gjer eg det: Agurksuppe 2 agurkar ½ finhakka løk Ein neve ruccolablad 3 ss kesam 2 ss olivenolje Salt og peppar Kutt agurken i bitar, og legg dei i matmølla. Skyll ruccolaen, og legg til side nokre fine blad til pynt. Ha ruccolaen i matmølla saman med kesam, løk og olivenolje, og køyr det heile glatt. La suppa stå kjøleg fram til servering. Hell den opp i pene glas, og pynt med ruccola eller andre urter.